Κώοι οι συνοικιστές της αρχαίας Καμαρίνας
Ιππέας από την Καμαρίνα, 6ος αιώνας π.Χ. (Μουσείο Συρακουσών).Η Καμαρίνα είναι ένας αρχαίος αρχαιολογικός χώρος στη νότια ακτή της Σικελίας, κοντά στο σημερινό Σκογλίτι.
Κάποτε ήταν ισχυρή ελληνική αποικία, η οποία φέρεται να ιδρύθηκε από τις Συρακούσες τον 6ο αιώνα π.Χ και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ταραγμένη κλασική ιστορία του νησιού.Η ακρόπολη της παρουσιάζει συνεχή χρήση: τα ερείπια του ναού της κύριας θεότητας, της Αθηνάς, συγκεντρώθηκαν μέσα στην κατασκευή της εκκλησίας της Madonna di Cammarana (σήμερα το αρχαιολογικό μουσείο).
Ωστόσο μία αρχαία επιγραφή που βρήκε ο Γερμανός αρχαιολόγος στο Ασκληπιείο της Κω, ταράζει τα νερά και αλλάζει τα μέχρι σήμερα γνωστά δεδομένα καθώς εμφανίζει και τους Κώους ως συνοικιστές της πόλης τους σε διάταγμα που εκδόθηκε τον 3ο αιώνα π.Χ, τότε που Κώοι θεωροί προωθούσαν σε όλο τον αρχαίο κόσμο την αναγνώριση της Ασυλίας του Ασκληπιείου τους.
Το διάταγμα της Καμαρίνας έχει γραφεί από τους ιδίους και το γεγονός αυτό δίνει ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα στα λεγόμενα τους.
Περισσότερα δεν είναι γνωστά, όμως αξίζει να βάλουμε σε μία τάξη όλα τα διαθέσιμα στοιχεία. Ο Ζαρράφτης δεν την αναφέρει προφανώς γιατί δεν γνωρίζει το Διάταγμα της Καμερίνας , όπως βέβαια όλα τα γνωστά λεξικά που εκδόθηκαν πριν από την ανακάλυψη του Herzog.
«Καμαρίνα, πόλις Σικελίας καὶ λίμνη. ἀφ᾿ ἧς ἡ παροιμία· μὴ κίνει Καμαρίναν, ἀκίνητος γὰρ ἀμείνων. ὁ πολίτης Καμαριναῖος» είναι για τον Στέφανο Βυζάντιο.«Καμάρινα καὶ Γέλα πόλεις Σικελίας καὶ Καμαριναῖος ὁ πολίτης. Καμαρίνοι ὄνομα ἔθνους» γράφει το Λεξικό της Σούδας.
Για το Λεξικό του Λωρέντη: «Καμαρίνα, ή (1), Camarina, Νύμφη τις θυγάτηρ τοῦ ᾿Ὠκεανοῦ καὶ τῆς Τηθύος. Πίνδ. Ολ. 5,9. (2) Πόλις τῆς Σικελίας, κείμενη ἐπὶ τοῦ μεσημβρινοῦ αὐτῆς μέρους μεταξὺ τοῦ ποταμοῦ Ἱππαρεως καὶ Ὠάνιοι, οὖσα ἀποικία τῶν Συρακουσίων, Camarana. Πίνδ. Ηρόδ. 7, 154. (3) Ἡ Καμαρίνα λίμνη, ἐν Σικελίᾳ πλησίον τῆς πόλεως Καμαρίνης, ἐκδίδουσα λοιμώδεις καὶ φθοροποιὲς ἀναθυμιάσεις, Lagodi Camarana. Καμερῖνον, τό, Camerinum. Πόλις ἀρχαία τῆς Ὁμβρικῆς χωρας ἐν Ἰταλίᾳ· τειών Camerino. Στραβωνας.
Αρχαία επιγραφή
Βρέθηκε το 1904 στο Ασκληπιείο της Κω από τον R.Herzog.
1.Διάταγμα της Καμαρίνας που αναγνωρίζει το άσυλο του Ασκληπιείου. Στήλη από λευκό μάρμαρο, σπασμένη στο πάνω και στο κάτω μέρος. Νήσος Κως -Ασκληπιείο - 242 π.Χ - R. Herzog, G. Klaffenbach, Asylieurkunden (1952) 21, 12 -SEG 12.379 - K.J. Rigsby, Asylia (1996) 149, 48 .
| [— c.9 —]Λ̣ΟỊ[․․]Α[— — — — — — — — — — τῶγ Κα]- | |
| μαριναίων τοῖς Κώιοις [— — — — — — — — — — — —] | |
| συνοικιξάντεσσι, καθὰ εΙ[— — — — — — — — — — —] | |
| δεδόχθαι ἐπ’ ἀγαθᾶι τύχαι καὶ ὁμο[νοίαι καὶ σωτηρί]- | |
| 5 | αι τοῦ δάμου τῶγ Καμαριναίων καὶ τῶ[γ Κώιων· τὸ] |
| ἱερὸν ἄσυλον εἶμεν τοῦ Ἀσκλαπιοῦ, χωράξα[ι δὲ τάν] | |
| τε ἀσυλίαν καὶ τὰν θυσίαν καὶ τοὺς ἀγῶνας εἰς [ vacat ] | |
| τοὺς νόμους. vacat βουλᾶς φερούσας ἔδοξε τᾶι ἁλ[ίαι]· | |
| ἐπειδὴ οἱ Κῶιοι συνοικισταὶ ἐγένοντο τᾶς πόλιος | |
| 10 | ἁμῶν ὑπαρχόντων τε αὐτοῖς παρ’ ἁμεῖν τῶν μεγίστων κ[αὶ] |
| ἀναγκαιοτάτων, συγγενείας τε καὶ οἰκειότατος καὶ ἰσοπο- | |
| λειτείας, ἀποστείλαντες ἀρχιθέωρον Ἐπιδαύριον Νικάρχο[υ], | |
| θεωρὸν Σωσίστρατον Καφισίου ἐπαγγέλλοντι τὰν θ[υ]- | |
| σίαν, ἃν θύοντι τῶι Ἀσκλαπιῶι, καὶ τοὺς ἀγῶνας, | |
| 15 | οὓς τίθεντι μουσικὸν καὶ γυμνικὸν κατὰ πενταετηρ[ί]- |
| δα, καὶ ἀξιῶντι δεῖν κοινωνεῖν τὰν ἁμὰμ πόλιν ἐμφανί- | |
| ζοντες τὰν οἰκειότατα καὶ εὔνοιαν ταῖς πολίεσσι, καλῶ[ς] | |
| δὲ ἔχον ἐστὶ τάν τε ἐπαγγελίαν παρ’ αὐτῶν δέχεσθαι κα[ὶ] | |
| φανερὸν ποιῆσαι αὐτοῖς, διότι μνάμαν ἔχοντες δια- | |
| 20 | τελοῦμες τᾶς ὑπαρχούσας ποτ’ αὐτοὺς συγγενείας [ἔν] |
| τε ταῖς πατρίοις θυσίαις, ἃς παρελάβομες παρ’ αὐτῶν, κ̣[αὶ] | |
| ἐν ταῖς παναγυρίεσσι κατακαλοῦντες αὐτοὺς καθ[ὰ] | |
| καὶ τοὺς ἄλλους οἰκιστάς, δεδόχθαι ἐπ’ ἀγαθᾶι τύχα[ι] | |
| καὶ ὑγιείαι καὶ σωτηρίαι καὶ ὁμονοίαι τοῦ δάμου τῶν | |
| 25 | Καμαριναίων καὶ τῶγ Κώιων· δέξασθαι παρ’ αὐτῶν τάν |
| τε θυσίαν, ἃμ ποιοῦνται τῶι Ἀσκλαπιῶι, καὶ τοὺς ἀγῶ- | |
| νας· καλεῖν δὲ καὶ ἐπὶ ξένια τοὺς θεωροὺς τούτους τε | |
| καὶ τοὺς ἀεὶ παραγινομένους πάσας τὰς ἁμέρας, ἅς κα | |
| ἐπιδαμέωντι. |
Η Καμάρινα ή Καμαρίνα
Ήταν αρχαία πόλη στη νότια ακτή της Σικελίας στη Μεγάλη Ελλάδα. Τα ερείπια του χώρου και ένα αρχαιολογικό μουσείο βρίσκονται νότια της σύγχρονης πόλης Σκόγκλιτι, του δήμου Βιτόρια στην επαρχία της Ραγκούσα.
Η πόλη βρισκόταν 112 χλμ. δυτικά των Συρακουσών, ανάμεσα στους ποταμούς Ίππαρη και Οανή και στη νότια όχθη του Ίππαρη, η οποία λειτουργούσε και ως τάφρος για την πόλη. Διέθετε δύο λιμάνια στις εκβολές του ποταμού, αλλά όχι αρκετά μεγάλα για να φιλοξενήσουν μεγάλο στόλο και τα πλοία έπρεπε να δένουν στις ακτές. Η γη βόρεια του ποταμού αρχικά περιείχε έλη, κάτι που θα δημιουργούσε δυσκολίες στους εισβολείς.
Ιδρύθηκε στη Μεγάλη Ελλάδα από τις Συρακούσες το 599 π.Χ, αλλά αφού επαναστάτησε εναντίον της μητρόπολης της με τη βοήθεια των Σικελών, λεηλατήθηκε το 552 π.Χ., επανενώνοντας την κυριαρχία της στην επικράτεια των Συρακουσών.
Η Καμαρίνα επαναστάτησε ξανά το 492 π.Χ. και ο Ιπποκράτης της Γέλας [τύραννος της το διάστημα 498-491 π.Χ γνωστός για την επέκταση της κυριαρχίας του στις γύρω περιοχές, όπως τη Νάξο και τη Ζάγκλη που επίσης έχει σχέση με την Κω, και σκοτώθηκε το 491 π.Χ. πολεμώντας τους ντόπιους πληθυσμούς ] παρενέβη για να κηρύξει πόλεμο εναντίον των Συρακουσών. Αφού νίκησε τον στρατό των Συρακουσών στον ποταμό Έλορο, πολιόρκησε την πόλη, αλλά πείστηκε να υποχωρήσει με αντάλλαγμα την κατοχή της Καμαρίνας. Καταστράφηκε από τη Γέλα το 484 π.Χ., αλλά οι Γελαίοι την ίδρυσαν εκ νέου το 461 π.Χ., υπό τον Ολυμπιονίκη Ψαύμη της Καμαρίνας. Φαίνεται ότι το έκαναν με δημοκρατικό σύνταγμα (παράλληλα με έναν γενικότερο θεσμό δημοκρατιών μετά το Κοινό Ψήφισμα).
Το 415 ο Θουκυδίδης περιγράφει μια δημόσια συνάντηση[συνέδριο] στην οποία η πόλη αποφάσισε την ουδετερότητα (αν και αργότερα ψήφισε την ανατροπή αυτής της απόφασης). Μια σειρά από περισσότερες από 140 μολύβδινες πλάκες, που ανακαλύφθηκαν γύρω από τον Ναό της Αθηνάς, και με πληροφορίες για τους πολίτες γραμμένες πάνω τους, έχει υπονοήσει σε ορισμένους ότι η Καμαρίνα χρησιμοποιούσε γαίες για να επιλέξει ενόρκους και αξιωματούχους της πόλης (όπως έκαναν η Αθήνα και άλλες δημοκρατικές πόλεις-κράτη). Αυτές μπορεί, ωστόσο, να είχαν κάποια άλλη χρήση, για παράδειγμα, ως μητρώο πολιτών για στρατιωτικούς σκοπούς. Είχε συμμαχήσει με τους Λεοντίνους και την Αθήνα το 427 π.Χ. εναντίον των Συρακουσών, ενώ η Γέλα ήταν σύμμαχος των Συρακουσών.
Στους Σικελικούς πολέμους που ακολούθησαν, η Καμαρίνα και η Γέλα σύναψαν ανακωχή το 425 π.Χ.Για να εδραιώσουν την ειρήνη στο υπόλοιπο νησί, οι δύο πόλεις όχι μόνο έστειλαν πρεσβευτές, αλλά τους παραχώρησαν επίσης ασυνήθιστα ευρεία εξουσία για να διεξάγουν διπλωματία και κάλεσαν όλα τα εμπόλεμα μέρη να συνέλθουν και να συζητήσουν τους όρους ειρήνης που συμφωνήθηκαν στο Συνέδριο της Γέλας, και οι Συρακούσες παραχώρησαν τη Μοργαντίνα στην Καμαρίνα με αντάλλαγμα χρήματα. Στη συνέχεια, βοήθησαν τις Συρακούσες κατά τη διάρκεια της Αθηναϊκής Εκστρατείας το 415- 413 π.Χ.
Αρχαίο νόμισμα της Καμαρίνας, περίπου 410-405 π.Χ. AE Tetras. Κεφαλή Αθηνάς με κράνος αριστερά, δεξιά / KAMA, Κουκουβάγια όρθια που πιάνει σαύρα. Από https://www.wildwinds.com/coins/greece/sicily/kamarina/i.html.
Η Καμαρίνα είχε συνεισφέρει 500 οπλίτες, 600 ελαφρούς στρατιώτες και 20 ιππείς για να υπερασπιστεί τον Ακράγαντα εναντίον των Καρχηδονίων το 406 π.Χ.
Μετά την πτώση της, η Γέλα δέχτηκε επίθεση από τους Καρχηδόνιους το 405 π.Χ. και ο συμμαχικός ελληνικός στρατός με επικεφαλής τον Διονύσιο Α΄ ηττήθηκε και οδηγήθηκε στη λεηλασία της Καμαρίνας. Ο Διονύσιος εκκένωσε τη Γέλα και ο ελληνικός στρατός υποχώρησε στην Καμαρίνα μετά από μια αναγκαστική πορεία μαζί με τους Γελαίους πρόσφυγες. Ο Διονύσιος διέταξε τους πολίτες της Καμαρίνας να εγκαταλείψουν την πόλη τους αντί να οργανώσουν άμυνα.
Οι Καρχηδόνιοι λεηλάτησαν την Καμαρίνα και στρατοπέδευσαν μπροστά στις Συρακούσες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, και μετά από λίγο καιρό υπογράφηκε μια συνθήκη ειρήνης που επιβεβαίωνε τον έλεγχο των Καρχηδονίων επί του Σελινούντος, του Ακράγαντα, της Γέλας και της Καμαρίνας, αλλά οι Έλληνες είχαν τη δυνατότητα να επιστρέψουν σε αυτές τις πόλεις, και στην Καμαρίνα απαγορεύτηκε να επισκευάσει τα τείχη τους.
Πριν από αυτό το γεγονός, οι Καμαρίνοι μαστίζονταν από μια μυστηριώδη ασθένεια.
Το έλος της Καμαρίνας
Το έλος της Καμαρίνας είχε προστατεύσει την πόλη από τους εχθρικούς γείτονές της στα βόρεια. Υπήρχε η υποψία ότι το έλος ήταν η πηγή της παράξενης ασθένειας και η ιδέα της αποξήρανσης του έλους για τον τερματισμό της επιδημίας έγινε δημοφιλής και ορισμένοι συνέδεαν τους βάλτους με ασθένειες. Για αυτό το μεγάλο πρόβλημα ζητήθηκε η γνώμη του μαντείου της πόλης.
Χάρτης της αρχαίας Καμαρίνας. Από τον Νταβίντε Μάουρο.Στην ακμή της, η Καμαρίνα καταλάμβανε τρεις λόφους, ύψους περίπου 40 μέτρων, ανάμεσα στη θάλασσα, την κάτω ροή του Ιππάρι και τον ποταμό Οάνις (σήμερα Ριφρισκολάρο).
Το μαντείο συμβούλεψε τους Καμαριναίους ηγέτες να μην αποξηράνουν το έλος, υπονοώντας ότι η πανώλη θα περνούσε με τον καιρό. Αλλά η δυσαρέσκεια ήταν εκτεταμένη και οι ηγέτες επέλεξαν να αποξηράνουν το έλος ενάντια στη συμβουλή του μαντείου. Μόλις στέγνωσε, τίποτα δεν μπορούσε να σταματήσει τον καρχηδονιακό στρατό από το να προχωρήσει.
Προέλασαν μέσα από το πρόσφατα αποξηραμένο έλος και ισοπέδωσαν την πόλη, σκοτώνοντας κάθε κάτοικο. Η Καμαρίνα αποκαταστάθηκε από τον Κορίνθιο Τιμολέοντα υπό τον έλεγχο των Συρακουσών το 339 π.Χ. Ακολούθησε μια νέα περίοδος ευημερίας, μετά την ανοικοδόμηση της πόλης από τον Τιμολέοντα. Έχοντας ταχθεί υπέρ των Καρχηδονίων κατά τη διάρκεια μιας σύγκρουσης με τις Συρακούσες το 311 π.Χ, ισοπεδώθηκε το 309 π.Χ. από στρατεύματα των Συρακουσών.
Το τοπωνύμιο Καμαρίνα και η ίδρυση της πόλης
Σήμερα η Καμαρίνα αναφέρεται επίσης στην παράκτια περιοχή (παραλία και θέρετρο) μεταξύ Scoglitti και Santa Croce di Camerina, κοντά στη Marina di Ragusa. Στον αρχαιολογικό χώρο της υπάρχουν ερείπια ναών , της αγοράς, κατοικιών και νεκροπόλεων στο οροπέδιο Cammarana.
Η Καμάρινα ιδρύθηκε στις εκβολές του ποταμού Ιππάριου, κοντά σε ένα βάλτο, όπως αυτό που υπήρχε στην πόλη της Κω ή ακόμη στις παράκτιες τοποθεσίες της. Σήμερα, αποτελεί σημαντικό αρχαιολογικό χώρο στην περιοχή Ραγκούσα της νότιας Σικελίας, γνωστό για το μουσείο και τα ερείπιά της, και δίνει επίσης το όνομά του στο κοντινό παραθαλάσσιο θέρετρο.
Το όνομα, σύμφωνα με τον Στράβωνα, σημαίνει «κατοικημένο μετά από πολύ μόχθο».Για κάποιους Ιταλούς ερευνητές το όνομα προήλθε από την αρχαία ελληνική γλώσσα και σημαίνει: «Κατοικήθηκε μετά από πολλή προσπάθεια» προφανώς λόγω της ύπαρξης του βάλτου.
Το έλος - λίμνη της Καμαρίνας κοντά σε αυτήν την πόλη, το οποίο, αντίθετα με τις οδηγίες του μαντείου, αποξηράνθηκε, προκαλώντας την πτώση της πόλης· εξ ου και η παροιμιώδης φράση: «μὴ κινεῖν Καμάριναν» του Λουκιανού[ο Σαμοσατεύς 125 - 180 μ.Χ]. Μην αγγίζεις την Καμάρινα, δηλαδή μην προκαλείς κακό στον εαυτό σου.
Την φερόμενη εποχή της ίδρυσης της, δηλαδή τον 7ο - 6ο αιώνα π.Χ, στην Κω κυριαρχούσαν τρεις πόλεις: Η Αστυπάλαια[Κέφαλος], η Μεροπίδα[σημερινή πρωτεύουσα] και η Αλάσσαρνα [Καρδάμαινα]. Η σημερινή πόλη της Κω ιδρύθηκε τον 4ο αιώνα π.Χ στη θέση της αρχαίας Μεροπίδας.
Στην σημερινή Κέφαλο, στο κάμπο της υπάρχει η τοποθεσία Καμάρι, εκεί όπου υπήρχε ο ελληνιστικός δήμος των Ισθμιωτών ο οποίος διατηρήθηκε τόσο την ρωμαική όσο και την βυζαντινή πέρίοδο.
Το «Καμάριον»: είναι το υποκοριστικό τοῦ καμάρα, «κοιτὼν καμάρας ἔχων» καὶ «καμάριον· δωμάτιον καμαρωτόν· καὶ ὅλως ἡ καμάρα Ἑλληνικὸν τὸ ὄνομα» για τον Φώτιο, «θάλαμος ἐν τῷ ἐγκεφάλῳ» για τον Γαληνό ή μέρος μηχανῆς πολεμικῆς, για τον Ἤρωνα σύμφωνα με το λεξικό Liddell-Scott.
Είναι γνωστό ότι Κώοι συμμετείχαν σε ίδρυση ελληνικών αποικιών κατά τον Ά και Β΄ αποικισμό κυρίως μαζί με τους Ρόδιους. Κώοι πήραν μέρος στον αποικισμό της αρχαίας Γέλας ενώ υπήρξαν συνοικιστές και της γειτονικής Καμάρινας στη Σικελία, μπορεί κατά την επανίδρυσή της τον 4ο -3ο αιώνα π.Χ και μετά από το γεωπάθημα του 411 π.Χ. Πιθανόν αυτή η κίνηση τους να σχετίζεται με οικονομικά, κοινωνικά προβλήματα ή ακόμη με την καταστροφή της αρχαίας Μεροπίδας Κω γύρω στο 411 π.Χ από μέγιστο σεισμό και την μετοίκηση του 366 π.Χ.
Αξίζει να τονιστεί ο ρόλος του ο Κάδμου του Κώου, μετά το 494 π.Χ, που φέρεται να αποίκισε την Ζάγκλη η οποία αργότερα μετονομάστηκε Μεσσήνη, ένα όνομα που διατηρεί μέχρι σήμερα, η τρίτη μεγαλύτερη πόλη στο νησί της Σικελίας και η 13η μεγαλύτερη πόλη της Ιταλίας, με πληθυσμό άνω των 218.000 κατοίκων.
Γεωδίφης
Πηγές:
1.Έλπια, η αρχαιότερη γνωστή αποικία των Κώων στη Νότια Ιταλία
https://geogeodifhs.blogspot.com/2022/09/blog-post_20.html
2.Ένας Ασκληπιάδης στη Δαυνία, ο Ποδαλείριος και η λατρεία του στην Απουλία της Ιταλίας
https://geogeodifhs.blogspot.com/2025/10/blog-post.html
3.Η σικελική Κέφαλος
https://geogeodifhs.blogspot.com/2024/06/blog-post_495.html
4.https://inscriptions.packhum.org/text/349792?hs=128-139%2C326-334%2C1609-1617
5.https://inscriptions.packhum.org/text/229547
6.https://inscriptions.packhum.org/text/349793
7.https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ancient_Greek_cities
8. Λεξικό Liddell-Scott
9. Εγκυκλοπαίδειες Britannica, Trecani ,Βικιπαίδεια
https://www.treccani.it/enciclopedia/camarina_(Enciclopedia-Italiana)/
https://www.sicile-sicilia.net/it/kamarina-e-kaukana
https://dium.uniud.it/it/ricerca/progetti-corso/nuove-tecnologie-per-i-beni-artistici-architettonici-archeologici-e-monumentali/kaukana/
10. J. Schubring, Kamarina, in Philologus, XXXII; trad. di A. Salinas, in Arch. stor. sicil., n. s., anno VI; P. Orsi, in Monum. antichi dei Lincei, IX e XIV; B. Pace, Studi siciliani, Palermo 1926; id., Camarina: topografia, storia, archeologia, Catania 1927.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
«Ακρωτήριο Καμαρίνα». Τα ερείπια παρουσιάζουν μεγάλο αρχαιολογικό ενδιαφέρον και μαρτυρούν την απεραντοσύνη του αρχαίου χώρου. Το Περιφερειακό Αρχαιολογικό Μουσείο Καμαρίνας βρίσκεται στο αρχαιολογικό πάρκο, το οποίο περιλαμβάνει πολλά ανασκαμμένα ερείπια: Αγορά, Ναός της Αθηνάς, Τα τείχη της πόλης, η νεκρόπολη από τον 7ο και 5ο-4ο αιώνα π.Χ. έχει εξερευνηθεί προσεκτικά. Μερικά από τα ευρήματα βρίσκονται τώρα στο αρχαιολογικό μουσείο των Συρακουσών. Το κανάλι-λιμάνι κατά μήκος του ποταμού Ιππάρι είναι αναγνωρίσιμο, κατασκευασμένο στην ελληνική εποχή με προσαρμογή των εκβολών του ποταμού και διήρκεσε για μεγάλο χρονικό διάστημα ως κόμβος σημαντικής εμπορικής κυκλοφορίας μέχρι τη ρωμαϊκή εποχή. Το σπίτι του βωμού. Τα ερείπια ενός "Hamman qbel Jamaa", δημόσιων λουτρών που χρησιμοποιούνταν πριν από την είσοδο στο τζαμί, είναι ένα από τα δύο μόνο γνωστά στο νησί.
Αρχαιολογικός χώρος της Καμαρίνας: Συνοικία του Οικισμού του Βωμού. Από I, LeZibou.
