Ο «Σχολικός Κανονισμός των Ιταλών»,1926

Το σχολικό συγκρότημα της Οδού Κοραή,Κω κατά την περίοδο της ιταλοκρατίας.

Ιανουάριος,1926- πριν από ένα αιώνα. Ο «Σχολικός Κανονισμός» (Ordinamento Scolastico) των Ιταλών στα Δωδεκάνησα: Την 1η Ιανουαρίου του 1926 θα δημοσιευθεί το Διάταγμα Κανονισμού των Σχολείων Στοιχειώδους και Μέσης Εκπαίδευσης, που θα αποτελέσει τη ριζική ιταλική μεταρρύθμιση των εκπαιδευτικών ζητημάτων στα Δωδεκάνησα. 

Σύμφωνα με τον Κανονισμό αυτό τα σχολεία των νησιών διαιρέθηκαν σε τρεις κατηγορίες: α) σε βασιλικά, β) ιδιωτικά και γ) επιχορηγούμενα. Τα πρώτα ήταν αμιγώς κρατικά, ακολουθούσαν το πρόγραμμα του Ιταλικού Υπουργείου Παιδείας και συντηρούνταν από την Ιταλική Διοίκηση της Δωδεκανήσου. 

Τα ιδιωτικά ήταν  κατά βάση εκείνα, που χρηματοδοτούσαν αποκλειστικά οι  κοινότητες (Ορθόδοξη, Μουσουλμανική και Εβραϊκή), γι αυτό και λέγονταν κοινοτικά. Τα επιχορηγούμενα ήταν τα κοινοτικά σχολεία, στη συντήρηση των οποίων συνέβαλλε η Διοίκηση της Κτήσης της Δωδεκανήσου, η οποία είχε το δικαίωμα κανονισμού της λειτουργίας τους.

Οι διδάσκοντες σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, σύμφωνα με τον Κανονισμό,  δεν έπρεπε να θίγουν  πολιτικά και θρησκευτικά ζητήματα. Η Εκκλησία  απαγορευόταν  να έχει ανάμιξη στα σχολεία και στην εκπαίδευση. Τα ελληνικά σχολεία που χρηματοδοτούσε η Ορθόδοξη Κοινότητα υποβαθμίστηκαν σε ιδιωτικά και μη μπορώντας να επιβιώσουν οικονομικά, αφού οι τυχόν πρόσθετες χορηγήσεις τους από την Ελλάδα και τους Δωδεκανήσιους μετανάστες του εξωτερικού ελέγχονταν αυστηρά, κατέληξαν τελικά να γίνουν επιχορηγούμενα από την Ιταλική Διοίκηση με ότι αυτό συνεπαγόταν.

Η διδασκαλία της ιταλικής γλώσσας επιβλήθηκε ως υποχρεωτική τουλάχιστο τέσσερις ώρες την εβδομάδα σε όλες τις τάξεις του δημοτικού και τρεις ώρες, το λιγότερο, στις τάξεις του γυμνασίου. 

Ιταλοί εκπαιδευτικοί επιθεωρητές είχαν ευρύτατα δικαιώματα ελέγχου των προγραμμάτων, του εκπαιδευτικού προσωπικού και των διδακτικών βιβλίων. Καταργούνταν οι Σχολικές Εφορείες και οι διορισμοί των δασκάλων γίνονταν από τις Κοινότητες μετά από έγκριση της Ιταλικής Διοίκησης. Ειδικά οι Έλληνες δάσκαλοι  όφειλαν να εκπαιδευτούν επί τριετία στην Ιταλική Παιδαγωγική Ακαδημία της Ρόδου (Istituto Magistrale), που τους χορηγούσε  πτυχίο ιταλομάθειας και άδεια ικανότητας διδασκαλίας στα δημοτικά σχολεία. 

Η θεσμική  αυτή μεταβολή  της καθιέρωσης του εθνοκτόνου Σχολικού Κανονισμού των Ιταλών υπέσκαπτε με τον πλέον εμφανή τρόπο τα θεμέλια της πατρώας ελληνικής παιδείας στα Δωδεκάνησα.

Βασίλης Χατζηβασιλείου

Ιστορία της νήσου Κω, 1990