Πώς σχηματίστηκαν τα Βραχώδη Όρη;

Τα Βραχώδη Όρη σε πίνακα του Άλμπερτ Μπίρστατ, 1866.

Σεισμικό «στιγμιότυπο» αποκαλύπτει νέα στοιχεία για το πώς σχηματίστηκαν τα Βραχώδη Όρη.

Κανείς δεν πίστευε ποτέ ότι η γέννηση των Βραχωδών Ορέων ήταν μια απλή διαδικασία, αλλά τώρα γνωρίζουμε ότι ήταν πολύ πιο περίπλοκη από ό,τι είχαν υποθέσει ακόμη και οι γεωφυσικοί.

Νέα σεισμική ανάλυση από την μεταπτυχιακή φοιτήτρια του Πανεπιστημίου της Αλμπέρτα, Songyun Huang, και τον επιβλέποντά της, Jeffrey Gu του Τμήματος Φυσικής, δείχνει ότι οι δύο πλάκες που σχημάτισαν τα βουνά ήταν «στοιβαγμένες», με τη μία να πιέζει κάτω από την άλλη κατά την Κρητιδική περίοδο.

Τα ευρήματα δημοσιεύονται στο περιοδικό Nature Communications.

Οι ερευνητές εξέτασαν τις δονήσεις από τους σεισμούς καθώς διέρχονται από τη Γη, δημιουργώντας ένα «στιγμιότυπο» υψηλής ανάλυσης των ορίων μεταξύ των δύο πλακών - του στρώματος Κορδιλιέρειας βάθους περίπου 75 χλμ. και του στρώματος κρατονιού, που θεωρείται ο πυρήνας της ηπείρου, σε βάθος 180 χλμ.

Αυτό το στιγμιότυπο αποκαλύπτει μια ήπια κλίση περίπου έξι μοιρών που βυθίζεται δυτικά κοντά στα Βραχώδη Όρη, όπου η μία πλάκα γλίστρησε κάτω από την άλλη, αντί για ένα απότομο κατακόρυφο σκαλοπάτι, όπως πιστευόταν προηγουμένως.

Η μελέτη υποδηλώνει ότι η βαθιά δομή συνεχίζει να εξελίσσεται σήμερα, με τον πυθμένα της άκρης του κρατονιού να φαίνεται να έχει διαβρωθεί από τη ροή του θερμού μανδυακού βράχου από κάτω.

Αυτή η στοιβαγμένη αρχιτεκτονική είναι παρόμοια με αυτή που βλέπουν οι επιστήμονες κάτω από το Θιβετιανό Οροπέδιο, όπου η ινδική πλάκα ολισθαίνει κάτω από την Ασία.

Geoff McMaster, Πανεπιστήμιο της Αλμπέρτα

περισσότερα,

Songyun Huang et al, Dual-layered mantle lithosphere beneath southeastern Canadian Cordillera, Nature Communications (2025). DOI: 10.1038/s41467-025-65437-0

Nature Communications 

https://www.nature.com/articles/s41467-025-65437-0

https://phys.org/news/2026-01-seismic-snapshot-reveals-insight-rocky.html