Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, αλλά συχνά κάνει ρίμες

Οι περισσότεροι Χριστιανοί στη Γερμανία τη δεκαετία του 1930 είτε υποστήριζαν τον Χίτλερ είτε δεν αντιτίθεντο ανοιχτά στις αυτοκρατορικές του φιλοδοξίες.

 Γιατί; Σύμφωνα με τους ιστορικούς, υπήρχαν τουλάχιστον πέντε λόγοι:

1. Εθνικισμός

Μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και την ταπεινωτική Συνθήκη των Βερσαλλιών, πολλοί Γερμανοί ένιωσαν βαθιά πληγωμένοι και λαχταρούσαν την αποκατάσταση της εθνικής υπερηφάνειας. Ο Χίτλερ υποσχέθηκε να «κάνει τη Γερμανία ξανά μεγάλη», κάτι που βρήκε απήχηση στους εθνικιστές - συμπεριλαμβανομένων πολλών Χριστιανών που έβλεπαν τον πατριωτισμό ως ηθικό καθήκον.

2. Οικονομική απελπισία

Ο υπερπληθωρισμός στις αρχές της δεκαετίας του 1920 εξαφάνισε τις αποταμιεύσεις και η Μεγάλη Ύφεση άφησε εκατομμύρια άνεργους και απελπισμένους. Ο Χίτλερ υποσχέθηκε θέσεις εργασίας, οικονομική αναζωογόνηση και σταθερότητα - και πολλοί ήταν αρκετά απελπισμένοι για να τον πιστέψουν.

3. Επιθυμία για κοινωνική τάξη και παραδοσιακές αξίες

Ο Χίτλερ προώθησε την οικογένεια, την πειθαρχία, την υπακοή και τους παραδοσιακούς έμφυλους ρόλους. Πολλοί συντηρητικοί Χριστιανοί τα έβλεπαν αυτά ως ευθυγραμμισμένα με την ηθική τους κοσμοθεωρία και ένιωθαν καθησυχασμένοι παρά απειλημένοι.

4. Αντισημιτισμός και προκαταλήψεις κατά της μετανάστευσης

Οι αντισημιτικές και αντιμεταναστευτικές συμπεριφορές ήταν ευρέως διαδεδομένες στην ευρωπαϊκή κοινωνία πολύ πριν από τον Χίτλερ. Η ναζιστική προπαγάνδα εκμεταλλεύτηκε αυτές τις προκαταλήψεις, παρουσιάζοντας τους Εβραίους και τους μετανάστες ως απειλές για την «καθαρότητα» και τη σταθερότητα του έθνους.

5. Φόβος για τον κομμουνισμό και το κοινωνικό χάος

Η δεκαετία του 1920 και οι αρχές της δεκαετίας του 1930 σημαδεύτηκαν από οικονομική ύφεση, μαζική ανεργία και βίαιες συγκρούσεις στους δρόμους. Πολλοί Χριστιανοί - ειδικά στις μεσαίες τάξεις και στις αγροτικές κοινότητες - φοβόντουσαν μια κομμουνιστική επανάσταση που θα κατέστελλε τη θρησκεία και θα κατέστρεφε την ιδιωτική περιουσία. Ο Χίτλερ παρουσιάστηκε ως ασπίδα ενάντια στον «άθεο μπολσεβικισμό», κερδίζοντας υποστήριξη ακόμη και από συντηρητικούς εκκλησιαστικούς κύκλους.

«Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, αλλά συχνά κάνει ρίμες», Mark Twain.

Roman Sheremeta

Καθηγητής Οικονομικών

https://x.com/rshereme/status/2009890452208542080?s=20