Η ορκομωσία του Συντάγματος Δωδεκανησίων Εθελοντών στο Γουδί

Το Σύνταγμα Δωδεκανησίων Εθελοντών ήταν ένα εθελοντικό στρατιωτικό σώμα που συγκροτήθηκε από Δωδεκανήσιους πατριώτες (παρά την ιταλική κατοχή) λίγο μετά την είσοδο της Ελλάδας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο (1940-41) για να πολεμήσουν για την Ελλάδα ενάντια στην Ιταλία, αποτελώντας μια ξεχωριστή, ηρωική σελίδα του Ελληνο-Ιταλικού πολέμου, παρά το ότι η Δωδεκάνησος βρισκόταν υπό ξένη κυριαρχία.  

Την εκπαίδευση και την προετοιμασία των εθελοντών Δωδεκανησίων ανέλαβε ο  Συμιακός λοχαγός Μάρκος Κλαδάκης που αποτέλεσε την ψυχή του Συντάγματος.

Ιανουάριος, 1941. Η ορκομωσία του Συντάγματος Δωδεκανησίων Εθελοντών στο Γουδί και η ένταξη του στο μέτωπο της στρατιάς Κεντρικής Μακεδονίας: Στο χρονικό του Νοεμβρίου έχει καταγραφεί πώς συγκροτήθηκε το «Σύνταγμα Δωδεκανησίων» από εθελοντές Δωδεκανήσιους που ζούσαν στην Αθήνα και τον Πειραιά.

Μετά από δίμηνη και εντατική εκπαίδευση θα γίνει στο Γουδί (σήμερα γράφεται: στου Γουδή), την Κυριακή 12 Ιανουαρίου του 1941, η τελετή της ορκωμοσίας των εθελοντών του Συντάγματος και η παράδοση σ’ αυτούς της πολεμικής τους σημαίας. Στην τελετή παραβρέθηκαν ο τότε Υφυπουργός Τύπου Νικολούδης, ανώτεροι αξιωματικοί, τα μέλη της Κεντρικής Δωδεκανησιακής Επιτροπής, οι δημοτικές αρχές της Αθήνας και πλήθος κόσμου. Μετά την ανάγνωση της Ημερήσιας Διαταγής οι άνδρες του Συντάγματος παρέλασαν, ενώ το παραβρισκόμενο πλήθος ξέσπασε σε ενθουσιώδεις εκδηλώσεις.

Το Σύνταγμα Δωδεκανησίων, που αποτέλεσε τον πυρήνα της 20ής Μεραρχίας του Ελληνικού Στρατού, στάλθηκε τον Φεβρουάριο του 1941 να ενισχύσει τη  Στρατιά  Κεντρικής Μακεδονίας, στην περιοχή Κλειδί της Βεύης και στα υψώματα Κέλλης, όπου μαζί με το Βρετανικό Εκστρατευτικό Σώμα διεξήγαγε αψιμαχίες κατά των Γερμανών, οι οποίοι στις 6 Απριλίου  εισέβαλαν στην Ελλάδα, για να ξεπλύνουν το αίσχος της κατατρόπωσης των συμμάχων τους Ιταλών στην Αλβανία. 

Το Σύνταγμα Δωδεκανησίων, στο οποίο μετείχαν και 109 Κώοι εθελοντές, αποτέλεσε την καλύτερη μονάδα του Τμήματος Στρατιάς Κεντρικής Μακεδονίας (ΤΣΚΜ), απέκρουσε σφοδρές Γερμανικές επιθέσεις κυρίως στις 10 και 11 Απριλίου και την επόμενη διατάχθηκε να διαλυθεί και να μετακινηθεί προς το Μέτσοβο και την Καλαμπάκα. Προσπάθειες ανασυγκρότησής του απέτυχαν, γιατί ακολούθησε η κατάρρευση του μετώπου. Στις 27 του ίδιου μήνα οι αξιωματικοί του Συντάγματος Δωδεκανησίων ξεκίνησαν σε μικρές ομάδες την πορεία τους προς το νότο, ενώ την ίδια μέρα   υψωνόταν η χιτλερική σημαία στην Ακρόπολη της Αθήνας. Ο ναζισμός άπλωνε το σκοτάδι του στην Ελλάδα.  

Βασίλης Χατζηβασιλείου - Ιστορία της Νήσου Κω,1990