Το νερό θυμάται...

Στην Αθήνα του 1800, το λεκανοπέδιο ήταν ένα τοπίο γεμάτο νερά, με κύριους ποταμούς τον Κηφισό και τον Ιλισό, καθώς και δεκάδες ρέματα (όπως ο Ηριδανός, ο Κυκλοβόρος και ο Ποδονίφτης) που διασχίζανε την πόλη. 

Η οδός Σταδίου ήταν ρέμα...

1) ενώ η Αθήνα διέθετε ορμητικούς χειμάρρους που πότιζαν χωράφια, πριν μετατραπούν σε «θαμμένα» υπόγεια ποτάμια λόγω της ανοικοδόμησης. 

Οι κυριότερες υδάτινες αρτηρίες της Αθήνας τον 19ο αιώνα ήταν:

Ιλισός: Διέσχιζε την πόλη περνώντας κοντά από το Παναθηναϊκό Στάδιο.

Κηφισός: Ο μεγάλος ποταμός της δυτικής Αθήνας.

Ηριδανός: Ρέμα που διέσχιζε το κέντρο, περνώντας από την περιοχή του Μοναστηρακίου.

Κυκλοβόρος: Ορμητικός χείμαρρος που ξεκινούσε από τα Τουρκοβούνια και κατέληγε στη σημερινή οδό Μάρνη.

Ρέμα Ποδονίφτη: Διέσχιζε περιοχές όπως το Χαλάνδρι, το Ψυχικό και τη Νέα Ιωνία, καταλήγοντας στον Κηφισό.

Αλασσώνας & Πήδημα της Γριάς: Διέσχιζαν τις περιοχές Παγκρατίου και Βύρωνα αντίστοιχα.

Ρέμα της Πικροδάφνης & Βουρλοπόταμος: Κατέληγαν στο Φάληρο.

2) Στα μέσα του 19ου αιώνα, η σημερινή οδός Σταδίου ήταν ένα στενό ρέμα με γεφυράκι στο ύψος του Αρσάκειου.

Η λεκάνη απορροής πάνω από την Γλυφάδα. Το νερό δεν ξεχνά την πορεία του.1993, 21 Νοεμβρίου: Ισχυρή νεροποντή (64 mm σε 5–7 ώρες) προκάλεσε εκτεταμένες πλημμύρες σε Γλυφάδα, Βάρη και Βούλα. Πλημμύρισαν εκατοντάδες σπίτια/καταστήματα, παρασύρθηκαν αυτοκίνητα, ~2.000 άνθρωποι έμειναν άστεγοι προσωρινά.

Επιχωματώσεις: Μετά το 1850, πολλά από αυτά τα ρέματα σκεπάστηκαν ή μπαζώθηκαν για να γίνουν δρόμοι, μετατρέποντας το φυσικό ανάγλυφο σε αστικό τοπίο.

3) Πλημμύρες : 

Τα "θαμμένα" αυτά ποτάμια εξακολουθούν να προκαλούν πλημμύρες, υπενθυμίζοντας την παλιά τους πορεία...

Ο Άνθρωπος νόμιζε ότι είχε προνοήσει για όλα, αλλά του διέφυγε μια λεπτομέρεια... 

Ότι το νερό έχει μνήμη και θυμάται του "δρόμους" και τα 'μονοπάτια" του.

3) «Η καταιγίδα ήταν τόσο έντονη, που φούσκωσε το ποτάμι. Η γέφυρα παρασύρθηκε, με αποτέλεσμα η Αθήνα να κοπεί στα δύο». Η είδηση διαδόθηκε από στόμα σε στόμα σπέρνοντας τον φόβο στους κατοίκους της πόλης. Πότε και που συνέβη αυτό;Tο 1852 στην Αθήνα.

4) Ποιο ήταν το ποτάμι που φούσκωσε; Η σημερινή οδός Σταδίου… Μάλιστα, στο ύψος του Αρσακείου υπήρχε και μία γέφυρα και η νεροποντή την παρέσυρε με αποτέλεσμα να κοπεί η Αθήνα στα δύο.

Τα ποτάμια εξακολουθούν να ρέουν κάτω από τους δρόμους της Αθήνας.

5) Σε πολλά κτίρια κατά μήκος του δρόμου αντλούνται και σήμερα νερά, με υδραυλικά συστήματα, ενώ γεωτρήσεις του ΙΓΜΕ (Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών) απέδειξαν ότι οι περισσότεροι δρόμοι της Αθήνας κρύβουν ένα μπαζωμένο ρέμα ή ένα υπόγειο ποτάμι.

6) Ο Ιλισός, ο Ηριδανός, ο Κυκλόβορος, το Λυκόρεμα, ο Βουρλοπόταμος, ο Βοϊδοπνίχτης, ο Αλασσώνας είναι μερικά από αυτά. Σύμφωνα με μελέτη του ΕΜΠ, τα ανοιχτά ρέματα το 1945, είχαν μήκος 1.280 χιλιόμετρα και σήμερα, μόλις, 434 χιλιόμετρα, μειώθηκαν, δηλαδή, σε ποσοστό 66,4%.

7) Όπως, δε, προκύπτει από μελέτη του ΙΓΜΕ, πριν από μερικά χρόνια, το 80% των νερών της βροχής το απορροφούσε το έδαφος και μόλις το 20% έπεφτε στη θάλασσα, σήμερα το ποσοστό αυτό έχει αλλάξει δραματικά…

8) Στις αρχές του 20ου αιώνα ολόκληρη η περιοχή μεταξύ Ιλισού και Υμηττού είχε κηρυχθεί αναδασωτέα και είχε φυτευτεί.

Στη δεκαετία του ’50 ολοκληρώθηκε η κάλυψη της κοίτης του ποταμού και τη θέση του ποταμού πήραν οι οδοί Μιχαλακοπούλου, Βασιλέως Κωνσταντίνου και Καλλιρόης.

9) Το έργο είχε ξεκινήσει το 1939 και το θεμελίωσε ο Μεταξάς με τη χαρακτηριστική φράση : «Θάπτομεν τον Ιλισόν». 

Καθίσταται, λοιπόν, σαφές, ότι τα πλημμυρικά φαινόμενα που συχνά - πυκνά σημειώνονται στο λεκανοπέδιο, δεν αποτελούν «κεραυνό εν αιθρία»,αλλά είναι αποτέλεσμα των επιλογών μας και της στρεβλής ανάπτυξης που ακολουθήσαμε.

Και οι αριθμοί είναι ενδεικτικοί: μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι δομημένες επιφάνειες στην Αθήνα κάλυπταν το 25% του λεκανοπεδίου.

10) Μετά το 1975, το 75% καλύφθηκε από δομημένες επιφάνειες και δρόμους δίκτυα, ενώ οι ελεύθεροι χώροι αποτελούν, μόλις, το 4%.

Στα τέλη του 19ου αιώνα, διέσχιζαν το λεκανοπέδιο, 700 χείμαρροι, ποτάμια και ρυάκια.

16) Το 1999, ο αριθμός τους ήταν μικρότερος των 70 (κάτω, δηλαδή και από το 10%) και σήμερα, δεν υπερβαίνουν τα 50. 

Που χάθηκαν;

Μπαζώθηκαν και καταπατήθηκαν. Μόνο στο λεκανοπέδιο της Αττικής έχουν μπαζωθεί και τσιμεντοποιηθεί περίπου 550 χιλιόμετρα ρέματα και χείμαρροι.

17) Αυτό που συμβαίνει σήμερα στην Αθήνα, δεν είναι θέμα ούτε κλιματικής αλλαγής, ούτε ακραίων φαινομένων.

Είναι πολύ απλά η ηλιθιότητα των προηγούμενων γενεών και η εκδίκηση της φύσης. 

Μπάζωσαν τα πάντα...

Έκαψαν όλα τα δάση της Αττικής... 

Και τώρα πληρώνουν το τίμημα...

Jorge Luis T.

@JorgeLT18

https://x.com/JorgeLT18/status/2014311128453595575?s=20