Η Εκκλησία του Αγίου Νικολάου , επτά χρόνια μετά από τον σεισμό της Αρκονήσου
«Δεν υπάρχουν αδιάφορα πράγματα, μόνο άνθρωποι που δεν ενδιαφέρονται», G. K. Chesterton[1874-1936].
Τον Μάρτιο βρέθηκα στην ευχάριστη θέση να επισκεφθώ την Εκκλησία του Αγίου Νικολάου, μετά από την αποκατάσταση της. Η κινητοποίηση των αρμοδίων αρχών όσο και της τοπικής κοινωνίας ήταν καθοριστική με αποτέλεσμα να ανοίξει ξανά τις πύλες και να αρχίσει να λειτουργεί.
Μνήμες από το χθες
Στον ωραίο κήπο με τα πλέον λιγοστά δέντρα του πολιούχου της Κω πέρασαν από το μυαλό τα λόγια του αείμνηστου Γιώργου Γεωργαλλή, γιου του εργολάβου, όταν μου περιέγραψε με κάθε λεπτομέρεια το λάξευμα με την τοποθέτηση των ηφαιστειακών πετρών του Γρίγου της Πάτμου από τους μαστόρους της πέτρας, πελεκάνους.
Θυμάμαι τη ραδιομέτρηση της πέτρας που έκανα μετά από τον σεισμό για να επιβεβαιώσω τα λεγόμενα του και ότι έτσι πράγματι είχαν τα πράγματα.
Αυτή την φορά δεν ασχολήθηκα με τη ραδιένεργεια της συγκεκριμένης πέτρας αλλά με την αποκατάσταση , λειτουργία και τις κολώνες που είχαν μεταφερθεί από τη Χώρα για να στερεώσουν τη νέα εκκλησία κατόπιν εντολής του εμμονικού θρησκόληπτου Maria Cesare De Vecchi.
Η σκέψη μου πήγε στον πετρουμιανό μακαρίτη Άγγελο Γιωργαλλή . Θυμήθηκα ότι για να τελειώσει την εκκλησία, που βρισκόταν απέναντι από το σπίτι του, έβαλε δικά του λεφτά όχι μόνο για να φανεί συνεπής με την εργολαβία που είχε αναλάβει. Ήταν τιμή του, στοίχημα ζωής που έφτιαξε τον ναό. Αλλά ελάχιστοι αναγνώρισαν την προσφορά και πάνω από όλα το ήθος του. Δεν είδα καμία αναφορά στο όνομα του. Γιατί αδέλφια;
Για τις πνευματικές ανάγκες του αγαπημένου πληθυσμού της Κω
H εφημερίδα Messaggero di Rodi, στην έκδοση της 5ης Απριλίου 1937, ενημερώνει ότι η ιταλική διοίκησή σκοπεύει να αναλάβει την ανοικοδόμηση της εκκλησίας [1937-1939] για την ορθόδοξη κοινότητα, που υπέστη σοβαρές ζημιές από το σεισμό του ΄33, και αναφέρει ένα περιληπτικό τηλεγράφημα πριν από τον Rodolfo Petracco από τον κυβερνήτη De Vecchi στον Carlo Mochi Sismondi:«Μετά την επιστροφή του αρχιτέκτονα Petracco, είδα το έργο του ορθόδοξου καθεδρικού ναού ήδη εγκεκριμένο και συμφωνημένο με αυτήν την κοινότητα και τον ορθόδοξο κλήρο. Μπορείτε να ενημερώσετε τους ενδιαφερόμενους ότι εκτός από την αγορά της γης και για την ανέγερση του καθεδρικού ναού, όλα τα έξοδα πάνω από το ποσό που έχει ήδη συγκεντρωθεί και κατέχει η Κοινότητα θα καταβληθούν από τη διάθεσή μου στους κυβερνητικούς φορείς. Με αυτήν την ενέργεια μου θα ήθελα να καλύψω τις πνευματικές ανάγκες του αγαπημένου πληθυσμού της Κω».
Ο στοχαστικά πατρικός τόνος ηχεί ψευδής, υπό το φως της κατασταλτικής πολιτικής που εφάρμοσε ο De Vecchi, κατά τα χρόνια της διοίκησής του, απέναντι στην Ορθόδοξη θρησκευτική κοινότητα. Λίγους μήνες αργότερα, ωστόσο, άρχισαν οι εργασίες.
Η προαναφερθείσα εφημερίδα περιγράφει το έργο του Petracco που θα υλοποιηθεί στη συνέχεια: «Το κτίριο διατηρεί τα κύρια χαρακτηριστικά των τυπικών ορθόδοξων κτιρίων: ελληνικός σταυρός με κεντρικό τρούλο. Αλλά στις προσόψεις των τριών βραχιόνων θα υπάρχουν νύξεις μοντέρνας τέχνης που είναι πολύ σε αρμονία με το σύμπλεγμα και που δίνουν μια νότα κομψότητας και ανοδικής ορμής. Ο κεντρικός τρούλος θα υψωθεί πάνω σε δοκάρια τοποθετημένα σε 4 από τους 8 κίονες του αρχαίου καθεδρικού ναού που πιστεύεται ότι παρέμειναν όρθιες λόγω θαυματουργής αρετής μετά τον σεισμό και υψώνεται σχεδόν 20 μέτρα πάνω από το έδαφος δείχνει ένα χαμηλό τετράγωνο τύμπανο, το οποίο στη συνέχεια μετατρέπεται σε 16 όψεις με τόσα μεγάλα παράθυρα της Εκκλησίας, που κάποτε βρισκόταν στην περιτειχισμένη πόλη.Δεδομένου ότι το παλιό τέμπλο της εκκλησίας, που κάποτε βρισκόταν στην τειχισμένη πόλη, θα ανοικοδομηθεί, η πρόσοψη του θα είναι 14 μ. Η ανατολική πλευρά είναι εξοπλισμένη με τρεις στρογγυλές αψίδες. Το πλευρικό καμπαναριό θα προστεθεί αργότερα στην πρόσοψη. Η σχολαστική περιγραφή, η οποία τόσο επιμένει στον σεβασμό των ιδιαιτεροτήτων της ορθόδοξης ιερής αρχιτεκτονικής, δεν αποτελεί έκπληξη.Το κτήριο, καλυμμένο με πέτρινες πλάκες, δίνει έμφαση στο σχέδιο των αραιών προσόψεων, ιδιαίτερα της κεντρικής, που χαρακτηρίζεται από νάρθηκα που ανοίγεται σε τρία υπερυψωμένα τόξα. Οι μνημειακές και κενές προσόψεις, σαν φτερά, υποβαθμίζουν την επίδραση του θόλου. Υπό αυτή την έννοια, η τήρηση των αρχών της ορθόδοξης εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής προσαρμόζεται σε μια άκαμπτη και μνημειώδη υφολογική αντίληψη, που θυμίζει αμυδρά τον 20ο αιώνα. Ο ναός του οποίου το εσωτερικό ζωντανεύει από τοιχογραφίες νεοβυζαντινού ρυθμού διατηρείται άριστα και εξακολουθεί να εκπληρώνει τις λειτουργίες της ορθόδοξης ιεροτελεστίας».
Οι πληγές έκλεισαν αλλά η γεωλογία των σεισμών παραμένει
Ο νέος καθεδρικός ναός του Αγίου Νικολάου βρίσκεται μερικά τετράγωνα μακριά από την οδό Circonvallazione αρχική τοποθεσία της παλιάς ομώνυμης νεοκλασικής εκκλησίας, της περιτειχισμένης Χώρας της πόλης Κω.
Φτιάχτηκε κοντά στην Οικία Balilla, στο περιβόλι του Παύλου Γεωργιάδη. Μία περιοχή όπου βρέθηκε κατά την κατεδάφιση σπιτιού από τους Ιταλούς αρχαιολόγους η Αφροδίτη με τα ωραία οπίσθια. Ένα άγαλμα του 1ου-2ου αιώνα μ.Χ. Μπορεί να υπήρχε αρχαίος ναός κοντά ή γύρω του.
Οι τοιχογραφίες του Καλύμνιου αγιογράφου Αντώνη Καραφυλλάκη μεταφέρθηκαν στον Ναό του Ευαγγελισμού. Εκεί τις είδα.
Ο ναός θωρακίστηκε αντισεισμικά μου είπαν τεχνικοί που ασχολήθηκαν με την αποκατάσταση, αλλά το ρήγμα του Αγ.Αντωνίου είναι εκεί, να δούμε πως θα πάνε τα πράγματα.
Η εκκλησία έργο του σχεδιαστή Petracco αποκαταστάθηκε μετά από εργασίες που διήρκεσαν μήνες, όμως η επαναφορά στην κανονικότητα διήρκησε σχεδόν μία επταετία. Επειδή με τους σεισμούς δεν έχουμε τελειώσει κρίνεται λογικό, ως πλούσιος δήμος με αρκετούς πόρους, να δώσουμε προτεραιότητα στην ίδρυση ενός «τοπικού παγγαριού» όπου θα πηγαίνουν εισφορές δημόσιες ή ιδιωτικές που μπορεί να χρειαστούν σε μελλοντικά γεωπαθήματα.
Σε ότι αφορά τις διάσημες κολώνες που είδα ήταν λευκές με νερά αλλά όχι από μασίφ μάρμαρο ούτε από ντόπιο, όπως έλεγαν οι παλιοί ,αλλά απομίμηση μαρμάρου. Στρογγυλές κολώνες μπορείς να τις διακοσμήσεις εφαρμόζοντας μια ειδική τεχνική βαφής.Είναι από παλιά γνωστή η απομίμηση μαρμάρου ή πέτρας.Πρόκειται για έργα που ειλικρινά δεν ξεχωρίζουν από τα πρωτότυπα και κοστίζουν λιγότερο.
Σχετικά με την ηφαιστειακή πέτρα που περιβάλλει όλο τον ναό, θα το επαναλάβω άλλη μια φορά ότι μετά από τόσες περιπέτειες διατηρεί ακόμη τη ραδιενέργεια της. Καλό θα είναι να μένουν ανοιχτές οι πόρτες και τα παράθυρα για να εξαερίζεται ο κλειστός χώρος πριν, μετά και κατά τη διάρκεια της λειτουργίας.
Έχουν γίνει λάθη όπως μου είπαν κάποιοι, αλλά ας μη μείνουμε σε αυτά.Ας μείνουμε στο γεγονός ότι ο Άγιος Νικόλαος στέκεται για ακόμη μια φορά δίπλα μας.
Τέλος, πρέπει να φυτευτεί ο κήπος με δέντρα το συντομότερο δυνατόν και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να χτιστεί.
Ένα δέντρο ισούται με έναν φυσικό κύλινδρο οξυγόνου. Κάθε χρόνο ένα ώριμο δέντρο παράγει αρκετό οξυγόνο για 10 άτομα. Τα δέντρα είναι επίσης ένα αποτελεσματικό ηχητικό φράγμα και μπορούν να περιορίσουν την ηχορύπανση. Συμβάλλουν επίσης στη μείωση του άγχους της σύγχρονης ζωής.
Συγχαρητήρια σε όσες/ους συνέβαλλαν με οποιοδήποτε τρόπο στην αποκατάσταση του Αγίου Νικολάου της καρδιάς μας.
Γεωδίφης
Πηγές:
1.Ιστορία των σεισμών της Κω, 2018-2023
https://geogeodifhs.blogspot.com/2023/02/e-book.html
2. Πέντε χρόνια μετά:«Ημερολόγιο Ενός Προαναγγελθέντος Σεισμού», Β΄Έκδοση [2017-2022]
https://geogeodifhs.blogspot.com/2022/07/5-e-book.html
3.Ο Άγιος Νικόλαος της προσεισμικής Χώρας Κω!
https://geogeodifhs.blogspot.com/2019/10/blog-post_32.html
4.Ο θρησκομανής De Vecchi και η ηφαιστειογενής πέτρα του ναού Αγίου Νικολάου Κω
https://geogeodifhs.blogspot.com/2017/09/de-vecchi.html
5. Παλιές φωτογραφίες της Κω/ΦΒ
6. Architettura coloniale italiana nel Dodecaneso 1912-1943- S.Martinolli, E.Marrioti
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
