Με το θέλημα του Θεού...

Αριστερά η Κρήνη του Πλατάνου του Ιπποκράτη, σε επιχρωματισμένη  φωτογραφία που έλαβε ο Ιταλός αρχαιολόγος L.Morricone, το 1937. Διακρίνεται το ανάγλυφο του Βουκεφάλα και η μαρμάρινη κλίμακα δίπλα στο γαδουράκι .

Συγχαρητήρια στον πρόεδρο της Δημοτικής κοινότητας Κω Θεοδόση  Χατζηπέτρο ,στην οικογένεια Κουτσουράδη, στην αγαπημενη μας Ελβίρα και σε όσους/ες συνέβαλλαν στην τοποθέτηση μιας πινακίδας που έπρεπε να υπάρχει εδώ και χρόνια. 

«Με το θέλημα του Θεού, ο Γαζή Χασάν Πασάς αποκατέστησε τη βρύση, από την οποία ρέει νερό από την πηγή του Ιπποκράτη, το έτος Εγίρας 1200 (1786 μ.Χ.)». 

Μετάφραση της αραβοπερσικής οθωμανικής επιγραφής στα ελληνικά και κάτω στα αγγλικά  με τη βοήθεια της καθηγήτριας Ελβίρας Καραγιάννη.

With God's will, Gazi Hasan Passa restored the fountain from which water from Hippocrates stream flows out in Hirzi Year 1200 (1786 A.D.).

Ποιος ήταν ο Γαζή Χασάν Πασάς;

Ο Γαζή Χασάν Πασάς[1713-1790] ήταν διοικητής, ναύαρχος του οθωμανικού στόλου στον οποίο υπαγόταν το βιλαέτι των νησιών μεταξύ αυτών και της Κω. Έφτιαξε το Τζαμί της Λότζιας πάνω από τον πρωτοβυζαντινό χαμένο σήμερα Ναό του Αγ.Γεωργίου από αρχαία υλικά του. Η επιγραφή  από μάρμαρο πιθανώς από νταμάρι του Δίκαιου,έχει τοποθετηθεί απέναντι από το οθωμανικό νεκροταφείο και το Κάστρο προφανώς για να τιμήσει τους μάρτυρες μουσουλμάνους που έπεσαν για την κατάληψη του. Συναντάται πάνω από τη βρύση της κρήνης σε υπερυψωμένη βάση, τον ονομαζόμενο σοφά. Το γεγονός ότι η επιγραφή αναφέρει ότι «ανέστησε/αποκατέστησε» τη βρύση, μαρτυράει ότι προϋπήρχε πριν από την τεχνική παρέμβαση του. Χρονικά το τεχνικό έργο εμπίπτει μετά από την απόπειρα κατάληψης της Κω από τους Ρώσους[5 Αυγούστου 1773] στο πλαίσιο του Α' Ρωσο-οθωμανικού πολέμου [1768-1774]  και πριν από τα λεγόμενα «Πρώτα Κακά» δηλαδή τις σφαγές και λεηλασίες των Οθωμανών στην Κω που ακολούθησαν τον ανεπιτυχή  Β' Ρωσο-οθωμανικό πόλεμο[1788-1792].

Η μαρμάρινη κρήνη της πλατείας Πλατάνου του Ιπποκράτη τη δεκαετία ΄50 με την περίφημη αραβοπερσική επιγραφή του 18ου αιώνα...

Πηγή του Ιπποκράτη;

Η επιγραφή αναφέρει ότι ρέει νερό από την Πηγή του Ιπποκράτη. Πρόκειται για την αρχαία Πηγή της Βουρίνας την οποία λανθασμένα οι ντόπιοι έλεγαν χρησιμοποιώντας το όνομα του Πατέρα της Ιατρικής. Τα πράγματα τα έβαλε στη θέση τους ο Γερμανός αρχαιολόγος L.Ross, ήταν ο πρώτος που έδειξε ότι η πηγή δεν είχε σχέση με τον Ιπποκράτη και ότι η Βουρίνα ήταν ένα τεχνικό έργο υδρομάστευσης τουλάχιστον ελληνιστικής περιόδου που τροφοδοτούσε με νερό την πόλη της Κω για πάρα πολλά χρόνια. Οι Οθωμανοί θεωρούσαν τον Ιπποκράτη ως μέγιστη πνευματική προσωπικότητα και τον σέβονταν για το έργο , την προσφορά και το ήθος του. Περιποιούνταν το δέντρο που το θεωρούσαν δικό του και το πρόσεχαν . 

Ο δρόμος του νερού προς το οθωμανικό υδραγωγείο του Κάστρου.Η πιθανή διαδρομή ήταν Κάστρο-Βόρειο Μεσαιωνικό τείχος- Πλατεία Δημαρχείου- Ιπποκράτ Σογιού-Αμπάβρης-Βουρίνα. Από το βιβλίο «Κάστρο της Κω», 2021.

Προφανώς η Πηγή του Ιπποκράτη που αναφέρεται στην επιγραφή σχετίζεται με την Ιπποκρατ Σογιού, την ιστορική πηγή της Πλατείας Ρ.Φεραίου, αν λάβουμε υπόψη τον δρόμο τροφοδοσίας  του νερού προς το Κάστρο της Νεραντζιάς κατά την οθωμανική περίοδο. Και οι δύο κρήνες τροφοδοτούνταν από τη Βουρίνα, το νερό έφτανε αρχικά στην Ιπποκράτ Σογιού και μετά ένας κλάδος που κατευθυνόταν  στο Κάστρο το οδηγούσε στην Πλατεία Πλατάνου.

Πλάτανος του Ιπποκράτη;

Ο Πλάτανος της Κω αναφέρει στο πόνημα του ο αρχαιοδίφης Ιάκωβος Ζαρράφτης. Σωστά δεν αναφέρει το όνομα του Μέγα Ιπποκράτη επειδή τον 5ο/4ο αιώνα π.Χ αυτή η περιοχή καταλαμβανόταν από ρηχή θάλασσα και για διάφορους λόγους που έχω ήδη καταθέσει σε προηγούμενες αναρτήσεις. Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό ότι κάτω από αυτό δέντρο δίδασκε ο Ιπποκράτης, ούτε ότι τον φύτεψε ο πατέρας της Ιατρικής ο οποίος πέθανε το 370 π.Χ, στη Λάρισα.Ο Ζαρράφτης λαμβάνοντας υπόψη το πάχος του δέντρου, εκτιμά ότι ο πλάτανος έχει ηλικία 1500 χρόνων καθώς 80 εκατοστά αναλογούν σε ένα αιώνα ζωής του. Εκτίμηση μου είναι ότι ο σημερινός ανατολικός πλάτανος μάλλον έχει φυτευτεί μετά τον 15ο αιώνα μ.Χ σε θέση παλαιότερου ή είναι κλώνος από παλαιότερο δέντρο που μεταφυτεύθηκε γύρω στον 12ο αιώνα μ.Χ.  Μπορούμε να υποθέσουμε ότι κάτω από έναν πλάτανο αφιερωμένο στον Ιπποκράτη, που σε καμία περίπτωση δεν σκίαζε τον μεγάλο δάσκαλο, μαθητές δίδαξαν το τεράστιο έργο και πάνω από όλα το ήθος του Ιπποκράτη.

Γεωδίφης

Πηγές:

1.Πλάτανος της Κω, Ιακ. Ζαρράφτης,1915

2.Το πιο ξακουστό δέντρο σε αστικό ιστό πόλης

https://geogeodifhs.blogspot.com/2020/04/blog-post_57.html

3.Οθωμανική Κρήνη,Βουκεφάλας και ο Πλάτανος του Ιπποκράτη

https://geogeodifhs.blogspot.com/2018/05/blog-post.html

4. Αη μου Γιώργη βούθα μου...

https://geogeodifhs.blogspot.com/2022/06/e-book.html

5.Ιστορία των σεισμών της Κω, 2018-2023

6. Κάστρο της Κω[ e-book, 2021]

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

Ταχυδρομική κάρτα της δεκαετίας ΄50.

Πλάτανος του Ιπποκράτη και η κρήνη από μάρμαρο ντόπιο με την οθωμανική επιγραφή τη δεκαετία του 50-60.

Ο πλάτανος του Ιπποκράτη στην Κω, σε παλιά καρτ ποστάλ.

Το 1905 έγινε στην Αθήνα το διεθνές αρχαιολογικό συνέδριο με αποτέλεσμα παγκοσμίου φήμης σύνεδροι να βρεθούν στην Κω.Στην φωτογραφία  ο εικονιζομενος μπροστά απο τον κορμό, είναι ο περίφημος αρχαιολόγος  Βαλέριος Στάης, ο επιστήμονας που στην πρώτη παγκοσμίως ενάλιο αρχαιολογική έρευνα (1900-1902), αποκάλυψε τον μηχανισμό των Αντικυθἠρων.Περιοδικό ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΑ, Οκτώβρης 1905. Πηγή:Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων.

Ο πλάτανος του Ιπποκράτη, σε ασυνήθιστη φωτογραφία, από το Γαλλικό βιβλιο "Le periple des archipel grecs" του A. t'Serstevens, 1963.Προφανώς ο φωτογράφος ήθελε να αναδείξει τον κίονα.

ΒΤΚ, Μάιος 2008-Πρόταση του Αντ. Καρδούλια για την τοποθέτηση αντίγραφου του αγάλματος του φερόμενου Ιπποκράτη στην είσοδο του Επαρχείου, όπως ήταν επί ιταλοκρατίας!

Το 1893, στον Πλάτανο του Ιπποκράτη με την οθωμανική κρήνη στη θέση της οποίας μετά το ΄33 φτιάχτηκε η μαυριτανική του Παολίνι που επίσης χάθηκε από σεισμό το 2017. Φωτογραφία από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.