To νησί Βουλκάνο
Λασπόλουτρα στο ηφαίστειo Vulcano. Φωτογραφία -D.Buccoleri/twitter
Αυτό το ηφαίστειο στα νησιά του Αιόλου της Ιταλίας δεν είναι ποτέ ήσυχο.
«Δεν υπάρχει στον κόσμο πιο τρομερό ηφαίστειο στην εμφάνιση, ούτε πιο θαυμαστό στην ουσία. Όταν φυσάει, ακούς ένα μεγάλο βρυχηθμό, σαν πολύ δυνατή βροντή. Σε αυτό το ηφαίστειο εξάγεται θείο, [ποιότητας] που δεν μπορεί να βρεθεί σε καμία άλλη χώρα», γράφει ο Al-Qazwînî, ο «Πλίνιος των Αράβων», που έζησε τον 13ο αιώνα, συγγραφέας της κοσμογραφίας του τότε γνωστού πλανήτη στο έργο Atâr al-bilâd.
Οι αρχαίοι Έλληνες απέφευγαν να εποικίσουν το Βουλκάνο λόγω των δηλητηριωδών αερίων και αναθυμιάσεων. Οι Ρωμαίοι όμως εξόρυξαν αλουνίτη και θείο από το νησί Vurcanu.
Οι Έλληνες αποκαλούσαν το νησί Ἰερά, δηλαδή ιερό, καθώς πίστευαν ότι ήταν έδρα του εργαστηρίου του θεού Βουλκάνου. Οι εκρήξεις του ήταν γνωστές από την αρχαιότητα: ο Θουκυδίδης, Αριστοτέλης, Θεόφραστος, Καλλίας, Καλλίμαχος, Θεόκριτος και ο Απολλώνιος ο Ρόδιος έχουν μιλήσει για το νησί. Ο Στράβων το αναφέρει ως Θηρασία ή Θέρμεσσα.
Στην πραγματικότητα αποτελείται από δύο βραχώδη μπλοκ, το Βουλκάνο και το Βουλκανέλο [Μικρή Ιερά] που αναδύθηκε από την θάλασσα το 183 π.Χ, τα οποία ενώνονται με έναν ισθμό.Η πλατφόρμα λάβας του δεύτερου είναι μια χαμηλή, περίπου κυκλική χερσόνησος στο βόρειο άκρο που συνδέθηκε με το κύριο νησί περίπου το 1550 μ.Χ. Καλύπτεται από 3 κώνους σκωρίας και ήταν ενεργό κατά διαστήματα μέχρι τον 16ο αιώνα.
Η ελληνική μυθολογία είχε δημιουργήσει γύρω από αυτό το Tierra del Fuego δηλαδή την «Γη του Πυρός» έναν θρύλο από εκρήξεις και αέρια που είχε ως πρωταγωνιστή τον Ήφαιστο τον θεϊκό σιδηρουργό, ή τον επόμενο Βουλκάνο Θεό των Ρωμαίων, γιο της Ήρας και του Δία.
Σε αντίθεση με τον ελληνικό Ήφαιστο, ο ρωμαιοϊταλικός θεός της φωτιάς δεν συνδέεται με την τέχνη της μεταλλουργίας, αλλά μόνο με φυσικά φαινόμενα που έχουν ως πρωταγωνιστή τη φωτιά, πρώτα απ' όλα με την έκρηξη ηφαιστείων.Το ηφαίστειο του είναι λοιπόν το θείο σύμβολο της καταστροφικής δύναμης της φύσης και των υπόγειων δυνάμεων που εξαπολύει,.Για το λόγο αυτό, οι λατρείες του Βουλκάνου βρίσκονταν, στη Ρώμη και σε όλη την αρχαία Ιταλία, έξω από τα τείχη της πόλης. Σύμφωνα με το μύθο, ο Vulcan είναι ο πατέρας του Κάκου, ενός τερατώδους γίγαντα που εξέπεμπε φωτιά από το στόμα του και σκότωνε ταξιδιώτες στη ρωμαϊκή ύπαιθρο, ο οποίος εξοντώθηκε από τον Ηρακλή πριν από την άφιξη του Αινεία στο Λάτσιο.
Το εργαστήριο του Βουλκάνου ήταν ο κρατήρας του ηφαιστείου, όπου οι αναθυμιάσεις του θείου έπνιγαν την ανάσα και θόλωναν τη θέα .Το θείο, από το οποίο είναι γεμάτο το νησί Vulcano, παρουσιάζεται με τη μορφή κρυστάλλων, με το χαρακτηριστικό έντονο κίτρινο χρώμα και σε σχήμα πρίσματος ή πυραμίδας.
Στο κέντρο του νησιού συναντάται ο κώνος Fossa που φιλοξενεί τον κρατήρα Gran Cratere με την πιο έντονη πρόσφατη δραστηριότητα από τις αρχές της 4ης χιλιετίας π.Χ.Έχει προκαλέσει τουλάχιστον 7 μεγάλες εκρήξεις, με τελευταία αυτή των ετών 1888-1890 που εκδηλώθηκε στον κώνο Fossa.
Η έκρηξη βοήθησε τον αυτόπτη μάρτυρα Τζουζέπε Μερκάλι, στη θεμελίωση της σύγχρονης ηφαιστειολογίας. Οι εκρήξεις μεταξύ 2 Αυγούστου 1888 και 22 Μαρτίου 1890 οδήγησαν στην εισαγωγή του όρου «Vulcan» δηλαδή δραστηριότητα, που χαρακτηρίζεται από ευδιάκριτες πολύ ισχυρές εκρήξεις, οι οποίες εκπέμπουν θραύσματα λάβας σε σχεδόν στερεή κατάσταση.Οι πολυάριθμες μεγάλες ηφαιστειακές βόμβες που εκτοξεύτηκαν στην περιοχή που τώρα καταλαμβάνεται από την πόλη Vulcano Porto είναι διάσημες. Δεδομένου ότι η περιοχή ήταν τότε ακατοίκητη, δεν υπήρξαν ανθρώπινα θύματα ή υλικές ζημιές μεγάλων διαστάσεων, ακόμη και αν η πτώση πυροκλαστικού υλικού και τα ωστικά κύματα που προκάλεσαν οι ισχυρότερες εκρήξεις προξένησαν ζημιές σε κτίρια στο γειτονικό νησί Λίπαρι.
Από το τέλος της τελευταίας έκρηξης, η Ιερά του Αιόλου βρισκόταν σε κατάσταση εκρηκτικής ηρεμίας, αλλά αυτός ο «ύπνος» μερικές φορές διαταράσσεται από κρίσεις σεισμικής δραστηριότητας και αυξήσεις σε φουμαρολικές εκπομπές και θερμοκρασίες, η πιο πρόσφατη από τις οποίες ξεκίνησε το 1985.
Το όλο ηφαιστειακό οικοδόμημα δημιουργήθηκε σε 6 στάδια τα τελευταία 136.000 χρόνια, 27 χιλ.χρόνια μετά την Μεγάλη Έκρηξη της Κω, με 2 επικαλυπτόμενες καλδέρες, την Caldera del Piano στα ΝΑ και την μεγαλύτερη Καλδέρα Fossa πλάτους 4 χλμ. στα ΒΔ, που σχηματίστηκαν περίπου πριν από 100.000 και 24.000-15.000 χρόνια, αντίστοιχα καθώς η ηφαιστειότητα είχε μεταναστεύσει στον βορρά.
Γεωδίφης
Πηγή- Ο μύθος των Κώων για το ακρωτήριο Χελώνη
.jpg)
