Ενδείξεις ότι ο αρχαίος ωκεανός της Τηθύος επηρέασε τα προηγούμενα περιβάλλοντα της Γης
Στο πλαίσιο του «Tethys one-way train» (μακροπρόθεσμη κυκλική διάσπαση προς βορρά-παρασυρόμενη ηπειρωτική περιοχή της Gondwana), μια αύξηση στην ηπειρωτική περιοχή χαμηλού γεωγραφικού πλάτους οδηγεί σε μείωση της παγκόσμιας θερμοκρασίας. Η καταβύθιση των ωκεάνιων πλακών που εμπλουτίζονται σε ιζήματα πλούσια σε οργανικά επηρεάζει τη απελευθέρωση του οξυγόνου του ηφαιστειακού τόξου μάγματος.Φωτογραφία: Science China Press
Μια πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Science China Earth Sciences με επικεφαλής τον γεωλόγο Bo Wan από την Κινεζική Ακαδημία Επιστημών' Ινστιτούτο Γεωλογίας και Γεωφυσικής, συνδέει τις τεκτονικές κινήσεις της πλάκας της Τηθύος με τις αλλαγές στο επιφανειακό περιβάλλον της Γης. Το έργο αποκαλύπτει τις αλληλεπιδράσεις πολλαπλών σφαιρών της Γης.
Η ιστορία ξεκινά με την τεκτονική εξέλιξη της Τηθύος, που αντιπροσωπεύεται από το άνοιγμα και το κλείσιμο της διαδοχής των ωκεανών Πρωτο-, Παλαιο- και Νεο-Τηθύος.
Αυτοί οι τρεις ωκεανοί το άνοιγμα και το κλείσιμο επέτρεψε σε ηπειρωτικά θραύσματα της Gondwana να παρασύρονται προς τα βόρεια το ένα μετά το άλλο. Αυτή η γεωγραφική κίνηση των ηπείρων θα αλλάξει την κατανομή θάλασσας-στεριάς στη θερμή και υγρή τροπική περιοχή.
Το πώς τα επιφανειακά περιβάλλοντα της Γης ανταποκρίνονται σε τέτοιες αλλαγές στη θάλασσα-στεριά στους τροπικούς είναι ακόμα ελάχιστα γνωστό, σύμφωνα με τους συγγραφείς.
Πρώτον, οι συγγραφείς βρήκαν μια χρονική σύνδεση μεταξύ σημαντικών αυξήσεων στην ηπειρωτική περιοχή σε χαμηλά γεωγραφικά πλάτη και των παγκόσμιων επιπτώσεων ψύξης της επιφάνειας κατά τα τελευταία 500 εκατομμύρια χρόνια. Στη συνέχεια, οι συγγραφείς προχώρησαν πέρα από τις χρονικές συνδέσεις στις αιτίες μεταξύ των δύο εκπληκτικά συνδεδεμένων φαινομένων.
Ο Bo Wan εξήγησε: «Οι περιοχές χαμηλού γεωγραφικού πλάτους δέχονται μεγαλύτερη εισροή ηλιακής ενέργειας στην επιφάνεια της Γης από τις περιοχές μεγάλου γεωγραφικού πλάτους. Ως εκ τούτου, μια αύξηση της γης σε περιοχές χαμηλού γεωγραφικού πλάτους εξασθενεί την καθαρή απορρόφηση ενέργειας από την επιφάνεια της Γης, εμποδίζοντας κατά συνέπεια την αγωγή και τη μεταφορά της απορροφούμενης ενέργειας προς τους πόλους. Το τελικό αποτέλεσμα είναι η μείωση της παγκόσμιας θερμοκρασίας της επιφάνειας».
Ακολουθώντας αυτή τη λογική, οι συγγραφείς χρησιμοποίησαν τεκτονικές πλάκες που οδηγούνται από βύθιση στο βασίλειο της Τηθύος για να εξηγήσουν σημαντικές εποχές παγετώνων τα τελευταία εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια.
Δεύτερον, οι συγγραφείς διαπίστωσαν επίσης ότι οι επιφανειακές περιβαλλοντικές αλλαγές μπορούν να επηρεάσουν τους ορυκτούς πόρους στο βασίλειο της Τηθύος.
Οι τροπικές περιοχές είναι ιδανικές για την άνθηση των ειδών θαλάσσιου πλαγκτού και ως εκ τούτου, για τη δημιουργία ιζημάτων πλούσιων σε οργανικά. Επομένως, τεράστια βιολογικά συντρίμμια εναποτίθενται στα ηπειρωτικά περιθώρια όταν μια ήπειρος παρασύρεται στις τροπικές περιοχές. Αυτό δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για τον επακόλουθο σχηματισμό υδρογονανθράκων και δεξαμενών.
Επιπλέον, η βύθιση των πλούσιων σε οργανικά ιζημάτων προς τα βόρεια κατά τη διάρκεια του κλεισίματος των ωκεανών της Τηθύος θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία μάγματος μαφικού τόξου με χαμηλή ελευθέρωση οξυγόνου. Αυτό το χημικό περιβάλλον βοηθά στην ανοργανοποίηση κοιτασμάτων μεταλλεύματος ανοιχτού τύπου όπως το βολφράμιο, ο κασσίτερος και το λίθιο.
Συνολικά, οι τεκτονικές πλακών που οδηγούνται από βύθιση στο βασίλειο της Τηθύος αλλάζουν την κατανομή των ωκεανών και της ξηράς, επηρεάζοντας στη συνέχεια την ισορροπία και την κατανομή της ηλιακής ενέργειας σε όλη την επιφάνεια της Γης.
Αυτές οι αλλαγές πυροδοτούν επακόλουθες περιβαλλοντικές αλλαγές, οι οποίες, με τη σειρά τους, επηρεάζουν τη σύνθεση των πετρωμάτων και των ορυκτών κατά μήκος του ευρασιατικού περιθωρίου λόγω της καταβύθισης.
Συνολικά, το βασίλειο της Τηθύος και η ιστορία του είναι ένα ιδανικό φυσικό εργαστήριο για την κατανόηση των διαδικασιών και των αλλαγών ολόκληρου του συστήματος της Γης.
Γεωδίφης με πληροφορίες από το phys.org
Πηγή-Bo Wan et al, The influence of Tethyan evolution on changes of the Earth's past environment, Science China Earth Sciences (2023). DOI: 10.1007/s11430-023-1185-3
.jpg)
