Πολλά δάση δεν ανακάμπτουν μετά τις πυρκαγιές
Πολλά δάση δεν ανακάμπτουν μετά τις πυρκαγιές - Η Καλιφόρνια δείχνει γιατί.
Τα δάση της Καλιφόρνια αλλάζουν με τρόπους που είναι δύσκολο να αγνοηθούν. Οι πυρκαγιές δεν είναι πλέον σπάνια γεγονότα από τα οποία τα δάση ανακάμπτουν με την πάροδο του χρόνου. Πλέον, αναδιαμορφώνουν ολόκληρα τοπία.
Σε πολλές περιοχές, τα δέντρα δεν επιστρέφουν καθόλου. Αυτή η μετατόπιση εγείρει επείγοντα ερωτήματα σχετικά με το πώς θα είναι το μέλλον αυτών των οικοσυστημάτων .
Αλλαγές στο δάσος μετά από πυρκαγιές
Σε τμήματα της Σιέρα Νεβάδα, οι πυρκαγιές έχουν οδηγήσει σε σαφείς αλλαγές στο τοπίο. Τα ψηλά κωνοφόρα δέντρα που κάποτε κυριαρχούσαν σε αυτές τις περιοχές έχουν πλέον εξαφανιστεί.
Θάμνοι και είδη σκληρού ξύλου έχουν πάρει τη θέση τους. Σε ορισμένες περιοχές, νέα κωνοφόρα αναπτύσσονται ξανά. Σε πολλές άλλες, δεν υπάρχει αναγέννηση.
Αυτό το μοτίβο δεν είναι τυχαίο. Δείχνει τον αντίκτυπο του περιβαλλοντικού στρες και τις αλλαγές στη συμπεριφορά των πυρκαγιών σε όλη την Καλιφόρνια.
Ένα παγκόσμιο hotspot απωλειών
Η Βόρεια Αμερική έχει γίνει μια σημαντική περιοχή για την απώλεια δασών που προκαλείται από πυρκαγιές . Η Καλιφόρνια ξεχωρίζει σε αυτή την τάση. Φέρει μεγάλο μερίδιο των αναγκών αναδάσωσης στις δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες.
Αρκετοί παράγοντες οδηγούν σε αυτή τη μετατόπιση. Οι μεγάλες καλοκαιρινές ξηρασίες, οι αυξανόμενες θερμοκρασίες και τα επαναλαμβανόμενα έτη ξηρασίας αποδυναμώνουν τα δέντρα. Επιπλέον, οι σοβαρές πυρκαγιές, οι επιδημίες εντόμων και οι ασθένειες αυξάνουν τη θνησιμότητα.
«Αυτά τα ποσοστά είναι ακριβώς στο ίδιο επίπεδο με τα ποσοστά των χωρών που ηγούνται παγκοσμίως στην απώλεια δασών λόγω πυρκαγιών, όπως η Ρωσία, η Πορτογαλία, η Ελλάδα, η Βολιβία, ακόμη και ο Καναδάς», δήλωσε ο Χιου Σάφορντ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ντέιβις .
Μέτρηση πιθανοτήτων αναγέννησης
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν το Εργαλείο Πρόβλεψης Αναγέννησης Κωνοφόρων μετά την Πυρκαγιά για να κατανοήσουν τι συμβαίνει μετά τις πυρκαγιές.
Αυτό το εργαλείο εκτιμά εάν τα κωνοφόρα θα επιστρέψουν σε μια καμένη περιοχή εντός 5 ετών. Εξετάζει διάφορους παράγοντες όπως η σοβαρότητα της πυρκαγιάς, οι βροχοπτώσεις μετά την πυρκαγιά, η έκθεση στο ηλιακό φως, η κλίση και η διαθεσιμότητα σπόρων από κοντινά δέντρα .
Το αποτέλεσμα είναι ένας λεπτομερής χάρτης που δείχνει πού είναι πιθανό να ανακάμψουν τα δάση και πού όχι.
Η μελέτη ομαδοποιεί την απώλεια δασών σε τρία επίπεδα. Μέτρια απώλεια σημαίνει ότι τουλάχιστον η μισή δενδροκάλυψη έχει εξαφανιστεί.
Η υψηλή απώλεια σημαίνει ότι τα περισσότερα δέντρα έχουν εξαφανιστεί και η αναγέννηση είναι απίθανη. Η οξεία απώλεια περιγράφει σχεδόν ολική καταστροφή με πολύ χαμηλές πιθανότητες ανάκαμψης.
Αυτό το σύστημα ταξινόμησης βοηθά να καταδειχθεί όχι μόνο η ποσότητα των δασών που χάνονται, αλλά και η δύσκολη ανάκαμψή τους.
Αυξάνεται η απώλεια δασών από τις πυρκαγιές
Τα αποτελέσματα δείχνουν μια σαφή τάση. Η απώλεια δασών αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς και δεν δείχνει σημάδια επιβράδυνσης.
Μεταξύ 2021 και 2023, η μέτρια απώλεια έφτασε σχεδόν τα 150.000 εκτάρια ετησίως. Η υψηλή απώλεια έφτασε περίπου τα 86.000 εκτάρια ετησίως.
Ο ρυθμός της αλλαγής είναι εντυπωσιακός. Σε ορισμένες κατηγορίες, η πληγείσα περιοχή διπλασιάζεται μέσα σε λίγα χρόνια.
«Στην περίπτωση της Καλιφόρνια, ο ρυθμός επιταχύνεται επίσης ραγδαία», δήλωσε ο Σάφορντ. «Μερικά ακόμη χρόνια με μεγάλες πυρκαγιές, όπως το 2020 ή το 2021, θα μπορούσαμε να δούμε μεγάλης κλίμακας απώλεια κωνοφόρων δασών σε μεγάλες εκτάσεις της πολιτείας».
Επιπτώσεις σε δάση μεσαίου υψομέτρου
Δεν αντιμετωπίζουν όλα τα δάση την ίδια πίεση. Τα δάση μεσαίου υψομέτρου υφίστανται τις μεγαλύτερες συνολικές απώλειες. Σε αυτά περιλαμβάνονται τα μικτά δάση κωνοφόρων και οι περιοχές που κυριαρχούνται από είδη πεύκης.
Τα δάση μεσαίου υψομέτρου διαδραματίζουν επίσης βασικό ρόλο στη βιομηχανία ξυλείας. Η μείωσή τους επηρεάζει τόσο τα οικοσυστήματα όσο και τα οικονομικά συστήματα.
Ένας αιώνας καταστολής πυρκαγιών έχει επιδεινώσει το πρόβλημα. Η πυκνή ανάπτυξη δέντρων έχει αυξήσει τα φορτία καύσιμης ύλης, οδηγώντας σε πιο έντονες πυρκαγιές.
Αλλαγή δασών σε ζώνες μεγάλου υψομέτρου
Τα δάση μεγάλου υψομέτρου παρουσιάζουν διαφορετικό μοτίβο. Η συνολική τους απώλεια είναι μικρότερη, αλλά ο ρυθμός αύξησής τους είναι ταχύτερος.
Αυτές οι περιοχές κάποτε είχαν φυσική προστασία λόγω των ψυχρότερων κλιμάτων και του χιονιού. Αυτή η προστασία εξασθενεί καθώς αυξάνονται οι θερμοκρασίες.
Η ανάκαμψη σε αυτές τις περιοχές είναι αργή. Οι σύντομες καλλιεργητικές περίοδοι και οι σκληρές συνθήκες δυσκολεύουν την επιβίωση των σπορόφυτων.
Τα πρότυπα ιδιοκτησίας έχουν σημασία
Οι περισσότερες ανάγκες αναδάσωσης καλύπτονται από ιδιωτικές εκτάσεις και εκτάσεις που διαχειρίζεται η Δασική Υπηρεσία των ΗΠΑ.
Οι ιδιωτικές βιομηχανικές εκτάσεις συχνά καίγονται με μεγαλύτερη ένταση. Αυτό συμβαίνει επειδή πυκνές φυτείες αναπτύσσονται μετά την αναφύτευση. Αυτές οι συστάδες μπορούν να γίνουν εξαιρετικά εύφλεκτες.
Οι μικρότερες ιδιωτικές εκτάσεις συχνά βασίζονται στη φυσική ανάκαμψη. Πολλές από αυτές τις περιοχές δεν αναφυτεύονται ποτέ.
Απώλεια και αποκατάσταση δασών
Οι προσπάθειες αναδάσωσης παρουσιάζουν καθυστέρηση. Σε εκτάσεις της Δασικής Υπηρεσίας, μόνο ένα μικρό ποσοστό των καμένων εκτάσεων αναφυτεύεται εντός του απαιτούμενου χρονικού πλαισίου.
Το χάσμα μεταξύ της απώλειας δασών και της ανάκαμψής τους συνεχίζει να αυξάνεται. Αυτή η τάση οδηγεί σε σταθερή μείωση της συνολικής δασικής κάλυψης. Εκατοντάδες χιλιάδες εκτάρια χρειάζονται πλέον αναδάσωση.
Αρκετά ζητήματα περιορίζουν τις προσπάθειες αναδάσωσης. Η χρηματοδότηση έχει μειωθεί εδώ και δεκαετίες. Τα φυτώρια δέντρων και οι προμήθειες σπόρων έχουν επίσης μειωθεί.
Ταυτόχρονα, η κλίμακα των ζημιών από πυρκαγιές έχει αυξηθεί. Αυτή η αναντιστοιχία καθιστά πιο δύσκολο να συνεχιστούν οι προσπάθειες αποκατάστασης.
Ακόμη και τα μακροπρόθεσμα σχέδια θα χρειαστούν δεκαετίες για να καλυφθούν, και αυτό προϋποθέτει ότι οι ζημιές από πυρκαγιές θα σταματήσουν να αυξάνονται.
Πρόσφατες πυρκαγιές
Οι περίοδοι πυρκαγιών του 2020 και του 2021 ξεχωρίζουν. Αυτά τα χρόνια δημιούργησαν τεράστιες ανάγκες αναδάσωσης.
Μεγάλες πυρκαγιές έκαιγαν σε πολλές περιοχές. Αυτές οι περιοχές είχαν ήδη αντιμετωπίσει πιέσεις από την ξηρασία και την καταστολή πυρκαγιών στο παρελθόν.
Η κλίμακα των ζημιών σε αυτά τα χρόνια ώθησε το σύστημα πέρα από τα όριά του.
Η απλή φύτευση περισσότερων δέντρων δεν θα λύσει το πρόβλημα. Οι ερευνητές προτείνουν μια πιο στοχευμένη προσέγγιση.
Οι προσπάθειες θα πρέπει να επικεντρωθούν σε περιοχές όπου οι συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξη. Η φύτευση θα πρέπει να συμβαδίζει με τα φυσικά πρότυπα και όχι να ακολουθεί αυστηρά πλέγματα.
Η επιλογή των δέντρων έχει επίσης σημασία. Τα είδη και τα γενετικά χαρακτηριστικά θα πρέπει να ταιριάζουν με τις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες, όχι με τις παρελθούσες.
Ο ρόλος των σκληρών ξύλων
Τα είδη σκληρού ξύλου μπορεί να διαδραματίσουν μεγαλύτερο ρόλο στα μελλοντικά δάση. Αυτά τα δέντρα μπορούν να αναγεννηθούν μετά από πυρκαγιές πιο εύκολα από τα κωνοφόρα.
Σε χαμηλότερα υψόμετρα, οι συνθήκες μπορεί να ευνοούν τα σκληρά ξύλα έναντι των παραδοσιακών κωνοφόρων. Η αποδοχή αυτής της μεταβολής θα μπορούσε να βελτιώσει τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα.
Τα μικτά δάση μπορεί να προσφέρουν μια πιο ρεαλιστική πορεία προς τα εμπρός από την προσπάθεια αποκατάστασης των παρελθουσών συνθηκών.
Τα δάση μπαίνουν σε μια νέα εποχή
Τα δάση της Καλιφόρνια εισέρχονται σε μια νέα φάση. Οι πυρκαγιές, το κλίμα και η ανθρώπινη δραστηριότητα τα αναδιαμορφώνουν με ταχύ ρυθμό.
«Η Καλιφόρνια έχει πολύ περισσότερες απώλειες δασών που οφείλονται σε πυρκαγιές από ό,τι φαντάζονται οι άνθρωποι», είπε ο Σάφορντ.
«Είναι υψηλό ακόμη και με βάση τα διεθνή πρότυπα. Συμβαίνει περισσότερο σε περιοχές μεγάλου υψομέτρου, ευαίσθητες στο κλίμα, που προστατεύουν τις λεκάνες απορροής μας, και σχεδόν δεν γίνεται τίποτα γι' αυτό.»
«Εάν δεν ληφθούν σύντομα τα κατάλληλα μέτρα, θα χάσουμε τεράστιες εκτάσεις δασών κωνοφόρων και τις υπηρεσίες οικοσυστήματος που παρέχουν αυτά τα δάση.»
Τα εργαλεία για τη μέτρηση αυτών των αλλαγών είναι πλέον διαθέσιμα. Η πρόκληση έγκειται στην αξιοποίηση αυτής της γνώσης. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν την επόμενη δεκαετία θα διαμορφώσουν αυτό που θα γίνουν τα δάση της Καλιφόρνια.
Η μελέτη δημοσιεύεται στο περιοδικό Frontiers in Forests and Global Change .
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα earth.com
περισσότερα,
Deforestation and reforestation in a world hotspot of fire-driven forest loss: trends in California conifer forests 1991–2023- Hugh D. Safford, Joseph A. E. Stewart 2
https://www.frontiersin.org/journals/forests-and-global-change/articles/10.3389/ffgc.2026.1764379/full
https://www.earth.com/news/many-forests-are-not-recovering-after-wildfires-california-shows-why/#google_vignette