Κοιτάζοντας πέρα από την ανθρώπινη χρονική κλίμακα
Ένας διαχρονικός χορός από βράχους, θάλασσα και τον Γαλαξία στη Νέα Ζηλανδία. Φωτογραφία Paul Wilson.
Εμβαθύνοντας στον «βαθύ χρόνο»: τι αποκαλύπτει το αρχαίο παρελθόν της Νέας Ζηλανδίας για το παρόν της.
Γνωρίζουμε ότι η Αοτεαρόα της Νέας Ζηλανδίας φιλοξενεί πολλά γεωγραφικά και βιολογικά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Ωστόσο, λίγοι από εμάς γνωρίζουμε ότι έχει επίσης το δικό της μέτρο «βαθύ χρόνου».
Γνωστή ως Γεωλογική Χρονοκλίμακα της Νέας Ζηλανδίας , μόλις υπέστη την πιο ολοκληρωμένη αναθεώρησή της εδώ και 20 χρόνια .
Όπως ο περιοδικός πίνακας, η γεωλογική χρονοκλίμακα φέρνει τάξη στη βαθιά ιστορία της Γης , μετρώντας εκατομμύρια χρόνια χρόνου που καταγράφηκαν στα πετρώματα κάτω από τις πόλεις, τα βουνά και τα ποτάμια του πλανήτη μας.
Έχει περιγραφεί από την Αμερικανίδα συγγραφέα Marcia Bjornerud ως «ένα από τα μεγάλα πνευματικά επιτεύγματα της ανθρωπότητας».
Για περισσότερο από έναν αιώνα, οι γεωλόγοι και παλαιοντολόγοι της Νέας Ζηλανδίας διατηρούν τη δική τους κλίμακα επειδή η διεθνής χρονική κλίμακα, που αναπτύχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, ήταν δύσκολο να εφαρμοστεί αλλού.
Ακόμα και σήμερα, τα περισσότερα όρια στον βαθύ χρόνο ορίζονται χρησιμοποιώντας απολιθώματα. Τα περισσότερα απολιθώματα της Νέας Ζηλανδίας, όπως και τα ζωντανά φυτά και ζώα μας, δεν βρίσκονται πουθενά αλλού.
Η αναθεωρημένη έκδοση της Νέας Ζηλανδίας ενημερώνει τις ηλικίες των διαιρέσεων της χρονικής κλίμακας και εξαλείφει πολλές μακροχρόνιες ασάφειες στον τρόπο που ορίζονται.
Ως αποτέλεσμα, θα βελτιώσει την κατανόησή μας τόσο για τα γεωλογικά χαρίσματα όσο και για τους γεωκινδύνους της ζωής στα «ασταθή νησιά».
Κοιτάζοντας πέρα από την ανθρώπινη χρονική κλίμακα
Κατά μία έννοια, ο βαθύς χρόνος είναι το αντίθετο της βραχυπρόθεσμης άποψης που καθοδηγεί τους πολιτικούς και οικονομικούς κύκλους.
Για να κατανοήσουμε σωστά την κλιματική αλλαγή , τη μαζική εξαφάνιση ή την κατάρρευση των πάγων - διαδικασίες που έχουν βαθιές επιπτώσεις για την ανθρωπότητα σε εκατοντάδες έως χιλιάδες χρόνια από τώρα - πρέπει να προχωρήσουμε πέρα από την περιορισμένη προοπτική της άμεσης ανθρώπινης εμπειρίας.
Αυτό είναι επίσης σημαντικό για τον τρόπο που σκεφτόμαστε τους φυσικούς κινδύνους.
Η εκρηκτική έκρηξη του ηφαιστείου Hunga Tonga–Hunga Haʻapai τον Ιανουάριο του 2022, για παράδειγμα, φάνηκε να εκτυλίσσεται σε λίγα μόνο λεπτά. Αλλά αυτή η εντύπωση συντομίας μπορεί να είναι παραπλανητική.
Για να εκραγεί ένα ηφαίστειο, οι τεκτονικές πλάκες πρέπει πρώτα να ευθυγραμμιστούν και το μάγμα πρέπει να σχηματιστεί βαθιά μέσα στη Γη, να ανέβει προς την επιφάνεια και να εξελιχθεί σε υπόγειους θαλάμους πριν τελικά απελευθερωθεί λάβα - μια διαδικασία που διαρκεί εκατοντάδες χιλιάδες έως εκατομμύρια χρόνια.
Κατά συνέπεια, η έκρηξη Hunga Tonga–Hunga Haʻapai ήταν μόνο μια φευγαλέα στιγμή σε μια ιστορία που ξεκίνησε πολύ πριν οι άνθρωποι εγκατασταθούν στον Ειρηνικό, πιθανώς πριν καν υπάρξουν άνθρωποι.
Ως επιστήμονες, μετράμε τον ρυθμό τέτοιων διεργασιών χρησιμοποιώντας τη γεωλογική χρονοκλίμακα - και θέλουμε αυτές οι μετρήσεις να είναι όσο το δυνατόν ακριβέστερες.
Μια γη που δημιουργείται εδώ και εκατομμύρια χρόνια
Γιατί είναι τόσο σημαντικό αυτό; Εξετάστε ορισμένα σημαντικά ευρήματα από πρόσφατες μελέτες που χρησιμοποίησαν την προηγούμενη χρονική κλίμακα της Νέας Ζηλανδίας για να προσδιορίσουν τις ηλικίες και τους ρυθμούς βασικών γεγονότων και διαδικασιών.
Μια μελέτη του 2021 χαρτογράφησε το εκτεταμένο αλλά σε μεγάλο βαθμό θαμμένο ηφαιστειακό σύστημα του Καντέρμπουρι, χαρακτηρίζοντας 185 ηφαίστεια που έχουν εκραγεί σε διάφορα στάδια τα τελευταία 100 εκατομμύρια χρόνια.
Αυτοί οι παλμοί ηφαιστειακής δραστηριότητας αποδείχθηκε ότι ευθυγραμμίζονται με σημαντικά τεκτονικά γεγονότα, συμπεριλαμβανομένης της διάσπασης της υπερηπείρου Γκοντβάνα και των μεταγενέστερων αλλαγών στην κίνηση των τεκτονικών πλακών.
Η μελέτη έδειξε πώς η ηφαιστειακή δραστηριότητα στη Νέα Ζηλανδία έχει επανειλημμένα διαμορφωθεί από βαθιές, αργές τεκτονικές διεργασίες στις πλάκες - και πώς τα σημερινά τοπία και οι θαλασσογραφίες μπορούν να αποκρύψουν ένα δυναμικό γεωλογικό παρελθόν.
Γεωλογικά στοιχεία όπως το ηφαιστειακό σύστημα του Καντέρμπουρι αποτελούν τα βασικά δομικά στοιχεία του νησιωτικού μας έθνους. Η σύνθεση, η διάταξη και οι ιδιότητες αυτών των στοιχείων καθορίζουν την κατανομή των πόρων και των κινδύνων εντός της Νέας Ζηλανδίας.
Μια άλλη πρόσφατη μελέτη διερεύνησε πώς οι μακροπρόθεσμες τεκτονικές διεργασίες συνεχίζουν να διαμορφώνουν τους σύγχρονους σεισμικούς κινδύνους.
Εστιάζοντας στην ανοιχτή θάλασσα από το ανατολικό Βόρειο Νησί, οι γεωλόγοι εξέτασαν πώς συμπεριφέρονται τα πετρώματα και τα υγρά κατά μήκος των ορίων όπου η πλάκα του Ειρηνικού πιέζεται κάτω από την αυστραλιανή πλάκα στη σεισμικά ενεργή Ζώνη Υποβύθισης Hikurangi .
Η μοντελοποίησή τους υποδηλώνει ότι οι ασυνήθιστα υψηλές πιέσεις των υπόγειων ρευστών μπορούν να επηρεάσουν έντονα τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρονται οι σεισμοί και ότι αυτές οι πιέσεις προκαλούνται κυρίως από την τεκτονική συμπίεση τα τελευταία τρία εκατομμύρια χρόνια, και όχι απλώς από το βάρος των ιζημάτων που συσσωρεύονται.
Με άλλα λόγια, οι σεισμοί σε αυτήν την περιοχή διαμορφώνονται από γεωλογικές διεργασίες που έχουν συσσωρευτεί εδώ και εκατομμύρια χρόνια.
Μετρώντας το παρελθόν για να κατανοήσουμε το μέλλον μας
Ο βαθύς χρόνος είναι εξίσου σημαντικός για την κατανόηση της ζωής στη Γη.
Πρόσφατες ανακαλύψεις στο αρχείο απολιθωμάτων δείχνουν ότι, πριν από 3 εκατομμύρια χρόνια, στενοί συγγενείς των σύγχρονων αυτοκρατορικών πιγκουίνων ζούσαν σε ένα υποτροπικό κλίμα στην περιοχή της Νέας Ζηλανδίας.
Αυτό το εύρημα αμφισβητεί την υπόθεση ότι αυτοί οι μεγάλοι πιγκουίνοι αναγκάζονται να ζουν κατά μήκος των παγωμένων ακτών της Ανταρκτικής σήμερα λόγω κάποιας κλιματικής αναπόφευκτης φύσης και υποδηλώνει ότι άλλοι παράγοντες παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του τόπου όπου ζουν τα είδη.
Αυτή η κατανόηση από το αρχείο απολιθωμάτων είναι το κλειδί για την πρόβλεψη του πώς οι κατανομές της ζωής και των ειδών μπορεί να αλλάξουν ως απάντηση στην κλιματική αλλαγή και στις διαταραχές στα συστήματα της Γης.
Σε περαιτέρω ξεχωριστές μελέτες , οι ερευνητές ανακατασκεύασαν 100 εκατομμύρια χρόνια γεωγραφικής ιστορίας της σε μεγάλο βαθμό βυθισμένης ηπείρου από την οποία αναδύεται το σπίτι μας, η Νέα Ζηλανδία.
Οι μελέτες τους δείχνουν πώς οι μετατοπισμένες χερσαίες μάζες, το ανυψούμενο και βυθιζόμενο έδαφος και οι μεταβαλλόμενες ακτογραμμές έχουν διαμορφώσει τα εμβληματικά τοπία που βλέπουμε σήμερα.
Τελικά, ο βαθύς χρόνος βοηθά στην εξήγηση της προέλευσης των ιδιαίτερων φυτών και ζώων της Νέας Ζηλανδίας.
Πλαισιώνει τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε τη χρήση - και τη βιώσιμη διαχείριση - των πόρων από τους οποίους εξαρτόμαστε. Και στηρίζει την κατανόησή μας για τους γεωλογικούς κινδύνους και τι μπορούμε να κάνουμε για τον μετριασμό τους.
Συνολικά, όλες αυτές οι μελέτες δείχνουν γιατί είναι σημαντικό να έχουμε μια ακριβή, ενημερωμένη γεωλογική χρονοκλίμακα - και γιατί οι πράξεις μας σήμερα θα επηρεάσουν τον πλανήτη και τους απογόνους μας για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια.
Τζέιμς Σ. Κράμπτον
Καθηγητής Παλαιοντολογίας και Στρωματογραφίας, Te Herenga Waka — Πανεπιστήμιο Victoria του Γουέλινγκτον
Κρις Κλόους
Επίκουρος Διδάσκων στη Γεωλογία, Te Herenga Waka — Πανεπιστήμιο Victoria του Γουέλινγκτον
Κάιλ Τζ. Μπλαντ
Ανώτερος Γεωλόγος, Γεωεπιστήμες Νέα Ζηλανδία
https://theconversation.com/delving-into-deep-time-what-nzs-ancient-past-reveals-about-its-present-270447