Από πού προέρχεται το πετρέλαιο του κόσμου;
Γιατί ένα βαρέλι πετρελαίου ονομάζεται «bbl»; Στις πρώτες μέρες της πετρελαϊκής βιομηχανίας, γύρω στη δεκαετία του 1860, δεν υπήρχε τυποποιημένο δοχείο για τη μεταφορά αργού πετρελαίου. Οι παραγωγοί χρησιμοποιούσαν ό,τι βαρέλια μπορούσαν να βρουν - αυτά που προηγουμένως χωρούσαν ψάρια, μελάσα ή ουίσκι. Αυτό το χάος δυσκόλευε τη διασφάλιση σταθερού όγκου και ποιότητας. Η συντομογραφία «bbl» χρονολογείται από την πρώιμη πετρελαϊκή βιομηχανία, όταν η Standard Oil έβαψε τα βαρέλια των 42 γαλονιών μπλε για να σηματοδοτήσει τα επίσημα, τυποποιημένα δοχεία. Το «bbl» σήμαινε «μπλε βαρέλι» και η συντομογραφία παρέμεινε - παρόλο που το πετρέλαιο δεν μεταφέρεται πλέον σε βαρέλια σήμερα.
Δύο εκατομμύρια πετρέλαιο παράγονται παγκοσμίως την ημέρα, όσο όση χρειάζονται οι πισίνες ολυμπιακών διαστάσεων.
Τα πέντε έθνη σε όλο τον κόσμο - από τις ΗΠΑ μέχρι το Ιράκ - με την υψηλότερη παραγωγή αργού πετρελαίου.
Κάθε χρόνο, ο κόσμος παράγει περίπου 36 έως 37 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου - που ισοδυναμούν με δύο εκατομμύρια ολυμπιακές πισίνες την ημέρα. Το πετρέλαιο έχει τη δύναμη να τροφοδοτεί αυτοκίνητα και αεροπλάνα, να παράγει λιπάσματα και φαρμακευτικά προϊόντα, ακόμη και να βοηθά στην παραγωγή ενδυμάτων - αλλά έχει επίσης τη δύναμη να διαμορφώνει πρωτοσέλιδα.
Εν μέσω του ιρανικού πολέμου, έχει πρωταγωνιστήσει στις παγκόσμιες ειδήσεις μετά το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, ενός ζωτικού σημείου διέλευσης από το οποίο διέρχεται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Αλλά από πού ακριβώς προέρχεται το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου του πλανήτη μας; Ποιες χώρες τροφοδοτούν τον παγκόσμιο εφοδιασμό;
Διαβάστε παρακάτω για να μάθετε ποιες χώρες παρήγαγαν το περισσότερο πετρέλαιο το 2025, με αντίστροφη σειρά...
5) Ιράκ - 4,39 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα
Στην πέμπτη θέση βρίσκεται το Ιράκ, το οποίο κατέχει το 17% των αποδεδειγμένων αποθεμάτων στη Μέση Ανατολή και το 9% των παγκόσμιων αποθεμάτων. Τα περισσότερα από τα σημαντικότερα γνωστά κοιτάσματα του Ιράκ βρίσκονται στην ξηρά στη νότια περιοχή της Βασόρας, στην περιοχή Ντιγιάλα ανατολικά της Βαγδάτης και στη βορειοανατολική περιοχή του Κιρκούκ.
Συγκεκριμένα, η εξόρυξη πετρελαίου στο νότιο Ιράκ δημιουργεί σημαντικές περιβαλλοντικές ανησυχίες - ένα μόνο μεγάλο πετρελαιοπηγείο αντλεί περίπου 60.000 κυβικά μέτρα νερού την ημέρα από τον ποταμό Τίγρη. Αυτό το νερό εγχέεται σε πετρελαιοπηγές για την ενίσχυση της παραγωγής, πράγμα που σημαίνει ότι οι υγρότοποι ουσιαστικά θυσιάζονται για να διατηρηθεί η παραγωγή.
Από οικονομικής άποψης, τα έσοδα από τις εξαγωγές αργού πετρελαίου αποτελούν ζωτική πηγή σωτηρίας για το Ιράκ. Το 2023, τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου -κυρίως από αργό πετρέλαιο- αποτελούσαν περίπου το 90% των συνολικών κρατικών εσόδων της χώρας. Ωστόσο, σύμφωνα με την Wall Street Journal, κατά τη διάρκεια της κρίσης της περιοχής το 2026, η παραγωγή πετρελαίου μειώθηκε σε περίπου 1,2 έως 1,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα - λιγότερο από το 1/3 των κανονικών επιπέδων.
Παρόλα αυτά, το Ιράκ καταφέρνει να πουλάει το πετρέλαιό του με μεγάλη επιτυχία: η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος αγοραστής αργού πετρελαίου της χώρας , αντιπροσωπεύοντας περίπου το 90% των συνολικών εξαγωγών της.
4) Καναδάς - 4,94 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα
Ο Καναδάς είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο και έχει τα τέταρτα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο.
Η χώρα είναι σημαντικός παραγωγός ασφάλτου -ενός είδους πετρελαίου που, στη φυσική του κατάσταση, είναι πολύ παχύρρευστο για να ρέει. Για να μετατραπεί σε χρησιμοποιήσιμο πετρέλαιο, πρέπει να θερμανθεί και να αραιωθεί .
Η μεγαλύτερη πηγή πετρελαίου και φυσικού αερίου του Καναδά είναι η Ιζηματογενής Λεκάνη του Δυτικού Καναδά, η οποία εκτείνεται σε όλη τη Βορειοανατολική Βρετανική Κολομβία, το μεγαλύτερο μέρος της Αλμπέρτα, το νότιο Σασκάτσουαν και τη νοτιοδυτική Μανιτόμπα. Συνολικά, η περιοχή αυτή καλύπτει περισσότερα από 1,4 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα .
Σχεδόν όλη - το 96% - της καναδικής παραγωγής πετρελαίου προέρχεται από αυτές τις δυτικές επαρχίες, ενώ το υπόλοιπο 4% παράγεται στα ανοιχτά του Ατλαντικού.
Το 2023, το 97% των καναδικών εξαγωγών αργού πετρελαίου κατευθύνθηκε στις ΗΠΑ, ενώ το 3% κατευθύνθηκε στην Ευρώπη, την Ασία και την Καραϊβική.
3) Σαουδική Αραβία - 9,51 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα
Η Σαουδική Αραβία κατέχει περίπου το 17% των παγκόσμιων αποδεδειγμένων αποθεμάτων πετρελαίου. Το 1949, παρήγαγε 500.000 βαρέλια την ημέρα - μέχρι το 2005, ο αριθμός αυτός είχε αυξηθεί σε λίγο κάτω από 10 εκατομμύρια βαρέλια.
Η Σαουδική Αραβία παράγει το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου της στην Ανατολική Επαρχία και στον Αραβικό Κόλπο.
Η χώρα φιλοξενεί τη μεγαλύτερη εταιρεία πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο, τη Saudi Aramco, η οποία παράγει περίπου το 10% της παγκόσμιας προσφοράς. Παράγει 5 διαφορετικές ποιότητες αργού πετρελαίου - που κυμαίνονται από Arabian Heavy, Arabian Medium, Arabian Light, Arabian Extra Light και Arabian Super Light. Μια τέτοια ποικιλία, σύμφωνα με την Aramco, παρέχει ευελιξία για την κάλυψη τόσο των καταναλωτικών αναγκών όσο και της αυξανόμενης ζήτησης
Το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου παράγεται στη Σαουδική Αραβία, ιδιαίτερα στην Ανατολική Επαρχία και στον Αραβικό Κόλπο, όπου βρίσκεται περίπου το 60% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου. Σημαντικά κοιτάσματα περιλαμβάνουν το μεγαλύτερο χερσαίο κοίτασμα στον κόσμο, το Ghawar, και το μεγαλύτερο υπεράκτιο κοίτασμα, το Safaniya, τα οποία διαχειρίζεται η Saudi Aramco.
2) Ρωσία - 9,87 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα
Η Ρωσία αποτελεί βασικό παράγοντα στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, κατατασσόμενη ως ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός αργού πετρελαίου στον κόσμο από το 2025. Το έθνος βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, τα οποία το 2021 αποτελούσαν το 45% του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού της Ρωσίας.
Παράγει κυρίως ένα μείγμα εξαγωγής γνωστό ως Ουράλια, το οποίο είναι ένα ημίξινο αργό πετρέλαιο. Ιστορικά, αυτό ήταν το κύριο πετρέλαιο που εξήχθη μέσω αγωγών από τα λιμάνια της Βαλτικής και της Μαύρης Θάλασσας στις δυτικές αγορές, αλλά οι κυρώσεις που σχετίζονται με την Ουκρανία έχουν μετατοπίσει το εμπόριο των Ουραλίων προς τα ανατολικά .
Οι εγκαταστάσεις παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου βρίσκονται σε όλη τη χώρα, αλλά τα περισσότερα από τα κοιτάσματα της χώρας είναι συγκεντρωμένα στη δυτική και ανατολική Σιβηρία.
Το 2021, η Ρωσία εξήγαγε περίπου 4,7 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως σε χώρες παγκοσμίως.
Η Ρωσία χρησιμοποιεί επίσης σκιώδεις στόλους - πλοία στα οποία χρησιμοποιούνται παραπλανητικές πρακτικές για τη μεταφορά αγαθών και την αποφυγή κυρώσεων - για τη μεταφορά πετρελαίου παγκοσμίως. Η χώρα κατασκεύασε τον στόλο της για να παρακάμψει το ανώτατο όριο τιμών της G7, το οποίο δημιουργήθηκε για να περιορίσει τα έσοδα από το πετρέλαιο που θα μπορούσε να διαθέσει η Μόσχα για τις πολεμικές της προσπάθειες στην Ουκρανία.
Προϊόντα από ένα βαρέλι αργού πετρελαίου.
Σύμφωνα με ανάλυση του Κέντρου Έρευνας για την Ενέργεια και τον Καθαρό Αέρα, τα σκιώδη δεξαμενόπλοια - είτε για τα οποία έχουν επιβληθεί κυρώσεις είτε για τα οποία υπάρχουν υποψίες - αντιπροσωπεύουν το 62% των ρωσικών εξαγωγών αργού πετρελαίου που έχουν αποσταλεί. Η Κίνα και η Ινδία είναι οι μεγαλύτεροι πελάτες αργού πετρελαίου, ακολουθούμενες από την Τουρκία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
1) ΗΠΑ- 13,58 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα
Οι ΗΠΑ ήταν ο κορυφαίος παραγωγός αργού πετρελαίου στον κόσμο το 2025, με περισσότερα από 13,58 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα - που αντιπροσωπεύουν μερίδιο 16% της παγκόσμιας παραγωγής. Η χώρα ξεπέρασε τη Ρωσία το 2018 και, το 2023, έγινε ο μεγαλύτερος παραγωγός αργού πετρελαίου στην ιστορία.
Παράγει κυρίως ελαφρύ, γλυκό αργό πετρέλαιο - αλλά τα διυλιστήρια της - που κατασκευάστηκαν τη δεκαετία του 1970 και του 1980 - κατασκευάζονται κυρίως για να χειρίζονται όξινα, βαρέα πετρέλαια που προέρχονται από χώρες όπως η Βενεζουέλα, το Μεξικό και ο Καναδάς. Ως εκ τούτου, το έθνος εξάγει μεγάλο μέρος του ελαφρού πετρελαίου του στην Ασία και την Ευρώπη, ενώ εισάγει βαρύ πετρέλαιο για χρήση στα δικά του διυλιστήρια.
Περίπου το 1/4 της παραγωγής των ΗΠΑ προέρχεται από τη λεκάνη της Πέρμιας, μια ιζηματογενή περιοχή γεμάτη κοιτάσματα πετρελαίου που εκτείνεται στο δυτικό Τέξας και στο νοτιοανατολικό Νέο Μεξικό. Περισσότερο από το ήμισυ του συνολικού αμερικανικού πετρελαίου παράγεται μόνο στο Τέξας. Ένα τέτοιο γεγονός βοηθά στην ενίσχυση των ΗΠΑ έναντι των κρίσεων στην προσφορά πετρελαίου εν μέσω συγκρούσεων όπως ο πόλεμος του Ιράν, ο οποίος έχει προκαλέσει εκτεταμένες αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων σε χώρες όπως η Αυστραλία.
«Χωρίς τα εκατομμύρια βαρέλια που παράγονται ημερησίως στη λεκάνη της Πέρμιας, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα βρισκόμασταν σε πολύ πιο ασταθείς εποχές», δήλωσε ο Μπεν Σέπερντ, πρόεδρος του Συνδέσμου Πετρελαίου της Λεκάνης της Πέρμιας, του μεγαλύτερου περιφερειακού εμπορικού ομίλου στη χώρα.
«Η ισχυρή παραγωγή που προέρχεται από τη λεκάνη της Πέρμιας, ωστόσο, βοηθά στην παροχή μιας σταθερής πηγής ενέργειας για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους μας, γεγονός που μπορεί να μειώσει την αστάθεια όταν προκύπτουν συγκρούσεις σε άλλα μέρη του κόσμου».
Πέρα από την περιοχή της Πέρμιας, οι ΗΠΑ κατέχουν επίσης πολλά σημαντικά αποθέματα πετρελαίου στην Αλάσκα και στον Κόλπο του Μεξικού.
Βικτόρια Χιθ
https://geographical.co.uk/news/where-does-the-worlds-oil-come-from