Η άνοδος των καταβοθρών

Ένα δάσος μέσα σε μια καταβόθρα Σπήλαιο Tongtianluo, Γκουανγκντόνγκ, Κίνα.

Η άνοδος των καταβοθρών: Πώς να εντοπίσετε τους κινδύνους πριν από την καταστροφή.

Εμπιστεύεστε τον δρόμο κάτω από τα λάστιχά σας. Τι γίνεται όμως αν αυτή η εμπιστοσύνη είναι άστοχη; Οι καταβόθρες μετατρέπουν ολοένα και περισσότερο τους συνηθισμένους δρόμους σε επικίνδυνες ζώνες. Και το κόστος της αγνόησής τους εκτοξεύεται στα ύψη.

Κάθε χρόνο, καταβόθρες καταπίνουν δρόμους, σπίτια και επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένου του Καναδά , του Ηνωμένου Βασιλείου , της Κένυας , της Νότιας Αφρικής και των Ηνωμένων Πολιτειών .

Διαταράσσουν την καθημερινή ζωή, μολύνουν τα αποθέματα νερού και προκαλούν σημαντικές ζημιές σε κτίρια και κατασκευές - συχνά με καταστροφικές οικονομικές επιπτώσεις σε οικονομικά μειονεκτούσες περιοχές. Οι επισκευές μπορούν να κοστίσουν εκατοντάδες χιλιάδες έως εκατομμύρια δολάρια. Με τους κρατικούς προϋπολογισμούς να είναι ήδη περιορισμένοι, είναι εξαιρετικά σημαντικό να προλαμβάνονται οι καταβόθρες παρά να επισκευάζονται.

Τι προκαλεί τις καταβόθρες;

Οι καταβόθρες μερικές φορές συγχέονται με λακκούβες, αλλά είναι πολύ πιο επικίνδυνες.

Οι λακκούβες είναι επιφανειακές κοιλότητες που σχηματίζονται στην επιφάνεια λόγω φθοράς και κύκλων πήξης-απόψυξης. Οι καταβόθρες, εν τω μεταξύ, ξεκινούν βαθιά στο υπέδαφος. Σχηματίζονται όταν το νερό διαλύει πετρώματα όπως ασβεστόλιθο και γύψο ή όταν τα υπόγεια εδάφη διαβρώνονται από το νερό, δημιουργώντας κρυφές κοιλότητες.

Οι διαρροές από κατεστραμμένους σωλήνες ή η συγκεντρωμένη απορροή όμβριων υδάτων μπορούν να πυροδοτήσουν αυτή τη διαδικασία, όπως παρατηρήθηκε πρόσφατα στο κέντρο του Τορόντο .

Αυτές οι κοιλότητες αναπτύσσονται σιωπηλά μέχρι να καταρρεύσει η επιφάνεια, καταπίνοντας μερικές φορές ολόκληρους δρόμους. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες όπως οι κατασκευές και η εξόρυξη, καθώς και φυσικά φαινόμενα όπως οι σεισμοί, μπορούν να επιταχύνουν τον σχηματισμό τους.

Τα χαλαρά, αμμώδη εδάφη και το νερό που κινείται γρήγορα καθιστούν το έδαφος ακόμη πιο ευάλωτο. Όταν συμβαίνει κατάρρευση, τα αποτελέσματα μπορεί να είναι καταστροφικά .

Κλιματική αλλαγή και γήρανση των υποδομών

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα -έντονες βροχές, ξηρασίες και κύκλοι ψύξης-απόψυξης- ασκούν πίεση στους υπόγειους σωλήνες, καθιστώντας τους ευάλωτους σε ζημιές που απελευθερώνουν νερό στο έδαφος.

Η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει αυτό το φαινόμενο μειώνοντας τα υδροφόρα ύδατα κατά τη διάρκεια της ξηρασίας, προκαλώντας ρωγμές στα εδάφη και αποδυναμώνοντας την αντοχή σύνδεσης, καθιστώντας το έδαφος πιο αδύναμο και πιο πιθανό να καταρρεύσει.

Μια μεγάλη κατάρρευση δρόμου σημειώθηκε με μια καταβόθρα βάθους άνω των 50 μέτρων, μπροστά από το Νοσοκομείο Vajira στην Μπανγκόκ. Η κατάρρευση επεκτείνεται και τώρα εκτείνεται μέχρι το μπροστινό μέρος του Αστυνομικού Τμήματος Samsen.

Η γήρανση των υπόγειων υποδομών επιδεινώνει το πρόβλημα: οι παλιοί σωλήνες αποτυγχάνουν πιο εύκολα, απελευθερώνοντας νερό στο έδαφος. Τόσο η κλιματική αλλαγή όσο και η γήρανση των υποδομών μπορούν να εξηγήσουν γιατί οι καταβόθρες εμφανίζονται συχνότερα σε όλο τον κόσμο.

Μπορούμε να προβλέψουμε τις καταβόθρες;

Για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας έναντι των καταβοθρών που σχηματίζονται στο έδαφος, είναι επιτακτική ανάγκη να είμαστε σε θέση να προβλέψουμε τις καταβόθρες. Απαιτείται μια ολοκληρωμένη κατανόηση των ιδιοτήτων του εδάφους σε σημαντικές τοποθεσίες για την αξιολόγηση της πιθανότητας σχηματισμού καταβοθρών και την ανάπτυξη προγνωστικών μοντέλων και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης.

Έχουν χρησιμοποιηθεί έρευνες και γεωλογικές επιθεωρήσεις για τη χαρτογράφηση του κινδύνου σχηματισμού καταβοθρών στην καναδική επαρχία της Νέας Σκωτίας , όπου οι καταβόθρες είναι διαδεδομένες.

Μια τεράστια καταβόθρα εμφανίστηκε μπροστά από το νοσοκομείο Vajira στην Μπανγκόκ. Έχει βάθος πάνω από 50 μέτρα.

Τεχνολογίες όπως η δορυφορική τηλεπισκόπηση και οι τεχνικές ανίχνευσης υποεπιφανειακών παραμορφώσεων, όπως η κατανεμημένη ανίχνευση οπτικών ινών , μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον εντοπισμό υπαρχουσών υπόγειων κοιλοτήτων και την αποκρυπτογράφηση περιοχών χαμηλής πυκνότητας όπου θα μπορούσαν να δημιουργηθούν καταβόθρες στο μέλλον.

Τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της στάθμης του υδροφόρου ορίζοντα μπορούν επίσης να είναι χρήσιμα για την πρόβλεψη μελλοντικών καταβοθρών. Οι αισθητήρες ανίχνευσης ζημιών που είναι εγκατεστημένοι σε υπόγειες υποδομές ύδατος μπορούν να παρέχουν έγκαιρες προειδοποιήσεις πριν οι ροές από τους κεντρικούς αγωγούς ύδρευσης οδηγήσουν σε καταβόθρες.

Πρόληψη καταβοθρών πριν συμβούν

Οι πόλεις μπορούν να δράσουν τώρα για να λάβουν μέτρα για την πρόληψη των καταβοθρών πριν συμβούν. Η απορροή των όμβριων υδάτων θα πρέπει να ανακατευθύνεται σε υπάρχοντα φυσικά κανάλια ύδρευσης, ώστε να αποφεύγεται η συσσώρευση σε περιοχές υψηλού κινδύνου.

Τα χαλαρά εδάφη μπορούν να συμπιεστούν για να γίνουν πιο σταθερά και, σε μεγάλα έργα όπου μια καταβόθρα θα μπορούσε να έχει τεράστιες οικονομικές επιπτώσεις, μπορεί να είναι απαραίτητη η αντικατάσταση του αδύναμου υλικού με ισχυρότερο υλικό πλήρωσης.

Μια καταβόθρα σχηματίζεται. Οι καταβόθρες σχηματίζονται όταν η επιφάνεια της γης καταρρέει ή βυθίζεται στις κοιλότητες ή όταν το υλικό της επιφάνειας μεταφέρεται προς τα κάτω στο κενό.

Οι μηχανικοί μπορούν επίσης να ενισχύσουν τα εδάφη με γεωσυνθετικά και να σφραγίσουν υπόγεια κανάλια αποστράγγισης με ενέματα ή σκυρόδεμα για να αποτρέψουν τη διάβρωση και τον σχηματισμό καταβοθρών. Αυτά τα μέτρα κοστίζουν πολύ λιγότερο από την επισκευή καταστροφικών ζημιών.

Μια έκκληση για δράση

Το κόστος των καταβοθρών για τις οικονομικές δραστηριότητες και την περιουσία είναι τεράστιο.

Οι καταβόθρες δεν αποτελούν απλώς δαπανηρές ταλαιπωρίες, αλλά αποτελούν αυξανόμενη απειλή για τις εμπορικές δραστηριότητες, τα μέσα διαβίωσης και την περιουσία. Με την κλιματική αλλαγή, οι καταβόθρες γίνονται πιο συχνές και θα επιδεινωθούν με τεράστιες επιπτώσεις για το παρόν και το μέλλον.

Απαιτείται έρευνα για την κατανόηση του αντίκτυπου των ακραίων καιρικών φαινομένων στον επιταχυνόμενο σχηματισμό καταβοθρών, ώστε να μπορέσουμε να κατασκευάσουμε δρόμους και υποδομές ανθεκτικές στις καταβόθρες και να αποφύγουμε καταστροφές που θα συμβούν εάν δεν δράσουμε.

Οι κυβερνήσεις πρέπει να επενδύσουν στην ανάπτυξη εργαλείων πρόβλεψης και στρατηγικών πρόληψης καταβοθρών, παρέχοντας χρηματοδότηση για την έρευνα και υποστήριξη για κλιμακούμενες τεχνολογίες που προκύπτουν από την έρευνα για τις καταβόθρες. Η υποστήριξη προληπτικών μέτρων θα βοηθήσει στην ελαχιστοποίηση του συνολικού κόστους, καθώς η πρόληψη είναι πολύ φθηνότερη από τις επισκευές.

Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα phys.org

περισσότερα,

https://phys.org/news/2025-12-sinkholes-disaster.html#google_vignette

https://theconversation.com/the-rise-of-sinkholes-how-to-spot-the-risks-before-disaster-strikes-271799