Η μετανάστευση από τη Σομαλία συνδέεται με τη λειψυδρία;
Χάρτης διοίκησης της Σομαλίας.Από: Nature Food (2026). DOI: 10.1038/s43016-025-01275-z.
Μελέτη 40.000 περιπτώσεων συνδέει τη μετανάστευση από τη Σομαλία κυρίως με τη λειψυδρία.
Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Food από ερευνητές του Πολυτεχνείου του Μιλάνου και του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ παρέχει προοδευτικές απαντήσεις στη συζήτηση σχετικά με τον ρόλο των περιβαλλοντικών πιέσεων στις μεταναστευτικές διαδικασίες.
Η ανάλυση, που διεξήχθη σε ένα σύνολο δεδομένων 40.000 περιπτώσεων περιβαλλοντικής μετανάστευσης στη Σομαλία και με επικεφαλής την καθηγήτρια Maria Cristina Rulli, συντονίστρια του Εργαστηρίου Glob3ScienCE (Παγκόσμιες Μελέτες για τη Βιώσιμη Ασφάλεια σε ένα Μεταβαλλόμενο Περιβάλλον), δείχνει ότι οι κύριοι λόγοι για αυτές τις μετακινήσεις μπορούν να αποδοθούν στη λειψυδρία. Η ξηρασία, η ανεπαρκής περιεκτικότητα του εδάφους σε νερό σε σχέση με τις ανάγκες της γεωργίας και η επισιτιστική ανασφάλεια που προκαλείται ως αποτέλεσμα, επηρεάζουν άμεσα τις γεωργικές και ποιμενικές κοινότητες της Σομαλίας, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 80% του εθνικού πληθυσμού.
Ο Sinafekesh Wolde, πρώτος συγγραφέας του άρθρου, εξήγησε: «Τα αποτελέσματα δείχνουν μια μαζική μετανάστευση από περιοχές που χαρακτηρίζονται από ξηρασία , επισιτιστική ανασφάλεια και έλλειψη νερού για γεωργικές χρήσεις: μεταξύ 76% και 91% των περιβαλλοντικών μεταναστεύσεων προέρχονται από αυτά τα θερμά σημεία».
Προηγούμενες μελέτες ανέλυσαν τους ρόλους της κλιματικής αλλαγής στις μεταναστευτικές διαδικασίες, αλλά δεν είχαν μια ακριβή κατανόηση των μεταναστεύσεων που σχετίζονται άμεσα με ακραία υδροκλιματικά φαινόμενα, είτε αιφνίδια είτε με αργή εξέλιξη. Η μελέτη, βασισμένη σε παρατηρήσεις πεδίου, συνεντεύξεις, επιχειρησιακά δεδομένα των πρώτων ανταποκριτών και πολυμεταβλητές χωρικές αναλύσεις, κάλυψε συστηματικά την αλληλεπίδραση μεταξύ υδροκλιματικών παραγόντων και δυναμικής μετανάστευσης. Στόχος ήταν να εντοπιστούν οι κύριοι περιβαλλοντικοί παράγοντες που συμβάλλουν στον εκτοπισμό των ανθρώπων.
Στη συνέχεια, διεξήχθη μελέτη σχετικά με το πώς οι συνδυασμοί περιβαλλοντικών πιέσεων επηρεάζουν τις μεταναστευτικές αποφάσεις των γεωργικών και αγροκτηνοτροφικών κοινοτήτων. Ακραία υδροκλιματικά φαινόμενα , συμπεριλαμβανομένων των ξηρασιών, των πλημμυρών και των καταιγίδων, ευθύνονται για το 98% των 32,6 εκατομμυρίων εσωτερικών μεταναστεύσεων που καταγράφηκαν παγκοσμίως το 2022. Η Σομαλία, μια χώρα ιδιαίτερα ευάλωτη σε ξηρασίες και λιμούς, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Με πληθυσμό άνω των 19 εκατομμυρίων, η Σομαλία έχει μια κοινωνικοοικονομική δομή που εξαρτάται από την αγροκτηνοτροφία για την αυτοσυντήρηση. Αυτή η εξάρτηση είναι συνυφασμένη με κοινωνικοπολιτισμικές δομές στις οποίες η πρόσβαση στη γη και τους παραγωγικούς πόρους επηρεάζεται από τη δυναμική των φύλων, καθώς και με την κληρονομιά τριών δεκαετιών εμφυλίου πολέμου, πολιτικής αστάθειας και ανθρωπιστικών κρίσεων.
Η Κριστίνα Ρούλι δήλωσε: «Ακόμα και σε περιοχές που έχουν ξεπεράσει τις πιο κρίσιμες φάσεις της σύγκρουσης και αρχίζουν να ανοικοδομούνται, η συχνότητα και η αυξανόμενη ένταση των υδροκλιματικών φαινομένων εξακολουθούν να αποτελούν τη σημαντικότερη απειλή».
Η Σομαλία, στην πραγματικότητα, είναι εκτεθειμένη σε επαναλαμβανόμενες και παρατεταμένες ξηρασίες που θέτουν σε κίνδυνο τα μέσα διαβίωσης των αγροτικών κοινοτήτων, υπονομεύοντας την επισιτιστική ασφάλεια και αναγκάζοντας τους αγρότες να αναζητήσουν αλλού άλλα μέσα διαβίωσης. Τα υψηλά ή κρίσιμα επίπεδα λειψυδρίας για τη γεωργία έχουν συχνά αναγκάσει ολόκληρες κοινότητες να εγκαταλείψουν τα παραδοσιακά τους συστήματα διαβίωσης, καθιστώντας τες εξαρτημένες από την ανθρωπιστική βοήθεια. Αυτός ο κύκλος περιβαλλοντικής πίεσης, απώλειας μέσων διαβίωσης, εκτοπισμού και εξάρτησης από επιδοτήσεις τροφοδοτεί περαιτέρω την οικονομική μετανάστευση προς βιομηχανικές πόλεις, γειτονικές χώρες ή προορισμούς στο εξωτερικό.
Η Σομαλία επιδιώκει να βελτιώσει την ανθεκτικότητά της στην κλιματική αλλαγή , για παράδειγμα, μέσω καλύτερης διαχείρισης των υδάτινων πόρων και των βοσκοτόπων. Η Cristina Rulli κατέληξε στο συμπέρασμα: «Η μελέτη υπογραμμίζει πώς αυτά τα μέτρα πρέπει να υιοθετηθούν σε συνδυασμό με λύσεις στην κοινότητα, συντονισμένες πολιτικές και διεθνή συνεργασία για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των αυξανόμενων επιπτώσεων των παγκόσμιων αλλαγών στο υδροκλίμα στους πιο ευάλωτους πληθυσμούς».
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα phys.org
περισσότερα,
Sinafekesh Girma Wolde et al, More than three-quarters of environmental migration in Somalia is driven by water deficiency for food and livestock production, Nature Food (2026). DOI: 10.1038/s43016-025-01275-z
https://www.nature.com/natfood/
Πολυτεχνικό Πανεπιστήμιο του Μιλάνου
https://phys.org/news/2026-02-cases-links-somalia-migration-scarcity.html