Τι θα γινόταν αν κατέρρεε το παγοκάλυμμα της Γροιλανδίας;
Ωστόσο, πάνω από το 80% αυτής της γης βρίσκεται ένα τεράστιο, μόνιμο στρώμα πάγου. Αυτό σχηματίζει έναν από τους μεγαλύτερους παγετώνες στον κόσμο και ορισμένα τμήματα του είναι τόσο βαριά που έχουν σπρώξει μέρος της ηπειρωτικής χώρας κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Στο παχύτερο σημείο του, το στρώμα πάγου της Γροιλανδίας έχει βάθος 3.500 μέτρα και συνολικά περιέχει περίπου το 7% των συνολικών αποθεμάτων γλυκού νερού στον κόσμο.
Δυστυχώς, αυτός ο τεράστιος παγετώνας γνωρίζει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, περίπου 28.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα πάγου του έχουν λιώσει τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, μια περιοχή ισοδύναμη σε μέγεθος με την Αλβανία και που αντιπροσωπεύει το 1,6% της συνολικής κάλυψης πάγου και παγετώνα της Γροιλανδίας.
Περιοχές που κάποτε καλύπτονταν από πάγο και χιόνι αντικαθίστανται από βράχους, θάμνους, ακόμη και βλάστηση, αλλάζοντας το γνώριμο παγωμένο τοπίο. Οι επιστήμονες επαναλαμβάνουν ότι μια τόσο δραστική απώλεια πάγου έχει επιπτώσεις στην παγκόσμια άνοδο της στάθμης της θάλασσας και θα συνεχίσει να το κάνει όσο λιώνει το στρώμα πάγου.
Όπως ανέφερε το Geographical το 2025, το παγοκάλυμμα της Γροιλανδίας παρουσιάζει επίσης μεγαλύτερες ρωγμές εν μέσω της κλιματικής αλλαγής, με τις ρωγμές να αυξάνονται τόσο σε μέγεθος όσο και σε βάθος στις ταχέως ρέουσες άκρες του παγοκαλύμματος.
Τι θα συνέβαινε όμως σε ένα σενάριο όπου θα κατέρρεε ολόκληρο το παγοκάλυμμα της Γροιλανδίας; Πώς θα γίνονταν αισθητές αυτές οι επιπτώσεις σε όλο τον κόσμο;
Μαζική παγκόσμια άνοδος της στάθμης της θάλασσας
Μία από τις πιο έντονες επιπτώσεις του λιωσίματος του παγετώνα της Γροιλανδίας θα ήταν η άνοδος της στάθμης της θάλασσας παγκοσμίως. Σε περίπτωση πλήρους απόψυξης, η στάθμη της θάλασσας θα ανέβαινε παγκοσμίως κατά περίπου επτά μέτρα - περίπου 8 μέτρα.
Στην πράξη, αυτό θα οδηγούσε στο να πλημμυρίσουν ολόκληρες παράκτιες πόλεις και περιοχές -συμπεριλαμβανομένων του Μαϊάμι, της Σαγκάης και του Λάγος- από πλημμύρες . Τα νησιωτικά έθνη με χαμηλό υψόμετρο θα μπορούσαν επίσης να καταστούν ακατοίκητα.
Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας μπορεί να προκαλέσει καταστροφικές συνέπειες, από ζημιές στις παράκτιες υποδομές έως κινδύνους για την υγεία.
Οι παράκτιες υποδομές παγκοσμίως, από κατοικίες μέχρι λιμάνια και δρόμους, θα απειλούνταν, οδηγώντας σε μαζικές μετεγκαταστάσεις και τεράστιο κόστος προσαρμογής .
Οι πλημμύρες που προκαλούνται από την υψηλή άνοδο της στάθμης της θάλασσας δημιουργούν επίσης κινδύνους για την υγεία, για παράδειγμα, μολύνοντας τα αποθέματα νερού και ενθαρρύνοντας την εξάπλωση ασθενειών που μεταδίδονται μέσω του νερού.
Διαταραχή της κυκλοφορίας του ωκεανού
Ήδη, έρευνες έχουν δείξει ότι το λιώσιμο του πάγου της Γροιλανδίας και η επακόλουθη εισροή γλυκού νερού στον ωκεανό μπορεί να συμβάλλουν στην επιβράδυνση σημαντικών ωκεάνιων ρευμάτων που διανέμουν θερμότητα σε όλο τον πλανήτη. Το γλυκό νερό είναι ελαφρύτερο από το αλμυρό θαλασσινό νερό και οι μεγάλες εισροές μπορούν να επηρεάσουν τέτοια ρεύματα.
Οι αλλαγές στο AMOC -την Ατλαντική Μεσημβρινή Ανατρεπόμενη Κυκλοφορία - θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ψυχρότερα κλίματα για την Ευρώπη, ξηρότερες συνθήκες στις τροπικές περιοχές και υγρότερα, θερμότερα καιρικά πρότυπα στο Νότιο Ημισφαίριο. Οι διαταραχές σε αυτά τα ρεύματα μπορούν επίσης να επηρεάσουν τα θαλάσσια οικοσυστήματα, όπως η αλιεία.
Εάν επρόκειτο να συμβεί πλήρης κατάρρευση του παγοκαλύμματος, θα μπορούσε να ειπωθεί ότι τέτοιες διαταραχές στην κυκλοφορία των ωκεανών θα ήταν πιο πιθανές και πιο σοβαρές.
Αλλαγμένα περιφερειακά κλίματα
Αυτή τη στιγμή, το εκτεταμένο στρώμα πάγου της Γροιλανδίας λειτουργεί σαν ένας γιγάντιος καθρέφτης. Η φωτεινή επιφάνειά του αντανακλά την ηλιακή ενέργεια πίσω στο διάστημα. Όταν λιώνει ο πάγος, ωστόσο, εκτίθενται πιο σκούρες επιφάνειες, όπως βράχοι, τούνδρα ή λιμνούλες από λιωμένο νερό. Οι πιο σκούρες επιφάνειες απορροφούν περισσότερη θερμότητα , δημιουργώντας έναν βρόχο ανάδρασης που προκαλεί την άνοδο των θερμοκρασιών και το λιώσιμο περαιτέρω πάγου.
Η Αρκτική θερμαίνεται ήδη περίπου 3 έως 4 φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, σε ένα φαινόμενο γνωστό ως ενίσχυση της Αρκτικής . Εάν συμβεί πλήρης κατάρρευση του παγοκαλύμματος, μια τέτοια ανισορροπία θα ενταθεί περαιτέρω.
Ως αλυσιδωτή επίδραση από αυτό, ενδέχεται να προκύψουν αλλαγές στο ρεύμα τζετ [γρήγορα, στενά ρεύματα αέρα στην ανώτερη ατμόσφαιρα, που συνήθως βρίσκονται 5 έως 9 μίλια (30.000–39.000 πόδια) πάνω από την επιφάνεια της Γης, και πνέουν γενικά από δυτικά προς ανατολικά. Αυτά, που συχνά ξεπερνούν τις ταχύτητες των 275 mph, σχηματίζονται στα όρια μεγάλων θερμοκρασιακών αντιθέσεων, όπως ο κρύος πολικός αέρας και ο ζεστός τροπικός αέρας. Ρυθμίζουν τα καιρικά συστήματα, συμπεριλαμβανομένων των καταιγίδων, και είναι κρίσιμα για την αεροπορία]. Υπάρχουν ολοένα και περισσότερα στοιχεία που υποδηλώνουν ότι μια ασθενέστερη θερμοκρασιακή κλίση μεταξύ της Αρκτικής και των μεσαίων γεωγραφικών πλάτων επηρεάζει το ρεύμα τζετ, οδηγώντας σε λιγότερο σταθερά, πιο αργά πρότυπα.
Αυτή η αλλοιωμένη δυναμική των αερορευμάτων σχετίζεται με παρατεταμένους καύσωνες , περιόδους ψύχους και επίμονα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Επιπτώσεις στα οικοσυστήματα
Μια ολική κατάρρευση του παγοκαλύμματος της Γροιλανδίας θα είχε επίσης σημαντικές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα εντός των ωκεανών και στην ξηρά. Ήδη, με τους τρέχοντες ρυθμούς τήξης του παγοκαλύμματος, οι αλλαγές στην αλατότητα και την πυκνότητα επηρεάζουν τον κύκλο των θρεπτικών συστατικών και τη βιολογική παραγωγικότητα.
Αν λιώσει το στρώμα πάγου της Γροιλανδίας, τα χερσαία φυτά μπορεί να είναι σε θέση να αναπτυχθούν και να σχηματιστούν νέα οικοσυστήματα.
Σε περίπτωση ολικής κατάρρευσης του παγοκαλύμματος της Γροιλανδίας, η λεπτομερής μοντελοποίηση έδειξε ότι το νερό από το λιώσιμο των παγετώνων θα μπορούσε να ενισχύσει το φυτοπλαγκτόν κατά 15 έως 40% σε συγκεκριμένα φιόρδ, αυξάνοντας ενδεχομένως την τροφή για τα ψάρια και τα θαλάσσια θηλαστικά.
Τα χερσαία οικοσυστήματα θα μεταβληθούν επίσης δραματικά. Καθώς οι παγετώνες και οι πάγοι υποχωρούν, θα αποκαλυφθεί νέα γη, επιτρέποντας στα φυτά να αποικίσουν και στα οικοσυστήματα να αναπτυχθούν εκεί που δεν υπήρχαν πριν.
Βικτόρια Χιθ
https://geographical.co.uk/news/what-if-the-greenland-ice-sheet-collapsed