Η ατμοσφαιρική ρύπανση συνδέεται με τη νόσο Αλτσχάιμερ;
Η παρουσία βρύων και λειχήνων αποτελεί ένδειξη της ποιότητας του αέρα - όσο περισσότερα υπάρχουν, τόσο καθαρότερος είναι ο αέρας. Το δέντρο στα δεξιά είναι ένα παλιό πλατάνι και ήταν καλυμμένο με βρύα, λειχήνες και μια ποικιλία φτέρες που φύτρωναν από τον φλοιό του. Ένα εξαιρετικό παράδειγμα του πώς έμοιαζαν τα εύκρατα δάση μας (εξακολουθούν να είναι σε ορισμένες περιοχές) ίσως πριν από τη Βιομηχανική Επανάσταση. Φωτογραφία από τον Joel Ashton.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι πλέον η αιτία ενός στους τρεις θανάτους από εγκεφαλικά επεισόδια, καρκίνο του πνεύμονα και χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις παγκοσμίως. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι, το 2021, 10 από τις 43 εθνικές ζώνες αναφοράς στο Ηνωμένο Βασίλειο υπέφεραν από παράνομα επίπεδα ρύπανσης από NO2 (διοξείδιο του αζώτου). Αυτό είναι διπλάσιο από ό,τι το 2020, όταν τα lockdown οδήγησαν σε προσωρινή μείωση των επιπέδων NO2.Λαμβάνοντας αυτό υπόψη και με τον ΠΟΥ (Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας) να αναθεωρεί πρόσφατα τις οδηγίες του σχετικά με τα συνιστώμενα νόμιμα επίπεδα NO2, σε ορισμένα μέρη του Ηνωμένου Βασιλείου η περιεκτικότητα σε NO2 είναι πλέον 4 φορές υψηλότερη από το νόμιμο όριο. Επομένως, πρέπει να συνεχίσουμε να ασκούμε πιέσεις για να διασφαλίσουμε ότι η ποιότητα του αέρα μας είναι μία από τις κορυφαίες προτεραιότητές της. Εκτόςαπό τον τεράστιο αντίκτυπο στον φυσικό κόσμο έχει άμεσα και σε εμάς.
Η σύνδεση μεταξύ της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της νόσου Αλτσχάιμερ είναι πλέον πιο ξεκάθαρη από ποτέ
Τα μικροσκοπικά σωματίδια της ατμοσφαιρικής ρύπανσης μπορεί να κάνουν περισσότερα από το να βλάπτουν τους πνεύμονές μας . Μια νέα μελέτη συνδέει τη μακροχρόνια έκθεση σε PM 2,5 με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης νόσου Αλτσχάιμερ , υποδηλώνοντας ότι αυτά τα σωματίδια θα μπορούσαν να επηρεάζουν τον εγκέφαλο πιο άμεσα από ό,τι έχουν υποθέσει οι επιστήμονες.
Ενώ η ατμοσφαιρική ρύπανση έχει προηγουμένως συνδεθεί με άλλες παθήσεις που μπορεί να προκαλούν Αλτσχάιμερ - συμπεριλαμβανομένης της υψηλής αρτηριακής πίεσης και της κατάθλιψης - αυτή η έρευνα υποδηλώνει ότι τα σωματίδια θα μπορούσαν να συμβάλλουν άμεσα σε ορισμένες από τις εκατομμύρια νέες διαγνώσεις Αλτσχάιμερ που καταγράφονται κάθε χρόνο.
Η μελέτη προέρχεται από μια ομάδα στο Πανεπιστήμιο Emory στις ΗΠΑ και σχεδιάστηκε για να βασιστεί σε προηγούμενη έρευνα που έδειξε μια συσχέτιση μεταξύ των PM 2,5 στον αέρα και των νευροεκφυλιστικών ασθενειών, συμπεριλαμβανομένης της νόσου Αλτσχάιμερ.
«Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η πιο κοινή μορφή άνοιας και μια αυξανόμενη πρόκληση για τη δημόσια υγεία, ειδικά στους ηλικιωμένους πληθυσμούς», γράφουν οι ερευνητές στη δημοσιευμένη εργασία τους.
«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η έκθεση σε PM 2,5 συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο νόσου Αλτσχάιμερ, κυρίως μέσω άμεσων και όχι μέσω συννοσηροτήτων[συνύπαρξη δυο νόσων ή δύο παθολογικών καταστάσεων στον ίδιο ασθενή] που προκαλούνται από ατραπούς».
Οι ερευνητές εξέτασαν τα ιατρικά αρχεία περισσότερων από 27,8 εκατομμυρίων πολιτών των ΗΠΑ ηλικίας 65 ετών και άνω κατά τη διάρκεια 18 ετών, συγκρίνοντας ιατρικές παθήσεις και διαγνώσεις με εκτιμώμενα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης , με βάση τον τοπικό ταχυδρομικό κώδικα.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η σχέση μεταξύ της έκθεσης σε υψηλότερα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης και του αυξημένου κινδύνου εμφάνισης νόσου Αλτσχάιμερ ήταν ισχυρή και παρέμεινε αξιοσημείωτη ακόμη και όταν λήφθηκαν υπόψη άλλα προβλήματα υγείας.
«Εξετάσαμε τη μέση έκθεση 5 ετών αμέσως πριν από την έναρξη της νόσου και δεν μπορέσαμε να εκτιμήσουμε την έκθεση νωρίτερα στη ζωή λόγω έλλειψης ιστορικών δεδομένων έκθεσης», εξηγούν οι συγγραφείς .
«Είναι πιθανό η διαδικασία της νόσου να ξεκίνησε νωρίτερα και τα ευρήματά μας μπορεί επομένως να αντανακλούν τη συσχέτιση της σχετικά πρόσφατης έκθεσης με τα επίπεδα έκθεσης στο παρελθόν».
Με άλλα λόγια, αντί η ατμοσφαιρική ρύπανση να αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων και οι καρδιακές παθήσεις στη συνέχεια να αυξάνουν τον κίνδυνο Αλτσχάιμερ , για παράδειγμα, φαίνεται ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να έχει τη δική της επίδραση στον κίνδυνο Αλτσχάιμερ.
Διάγραμμα κινδύνου για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Οι ερευνητές ήθελαν να δουν αν η ρύπανση από σωματίδια πυροδοτούσε άλλους παράγοντες κινδύνου για τη νόσο Αλτσχάιμερ. (Deng et al., PLOS Med ., 2026).
Αυτός ο τύπος μελέτης είναι παρατηρητικής φύσης, επομένως δεν δείχνει άμεση σχέση αιτίας-αποτελέσματος μεταξύ της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της νόσου Αλτσχάιμερ. Αξίζει επίσης να θυμόμαστε ότι η έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση εκτιμήθηκε από περιβαλλοντικά δεδομένα, δεν μετρήθηκε άμεσα και δεν έλαβε υπόψη την έκθεση στα σπίτια των ανθρώπων ή στην εργασία.
Υπήρχε ένα άλλο ενδιαφέρον εύρημα στα δεδομένα, το οποίο ήταν ότι όσοι είχαν υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο διέτρεχαν ελαφρώς υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης νόσου Αλτσχάιμερ.Αυτό υποδηλώνει ότι τα εγκεφαλικά επεισόδια μπορεί να κάνουν τον εγκέφαλο πιο ευάλωτο στην ατμοσφαιρική ρύπανση.
«Η παρατηρούμενη τροποποίηση του αποτελέσματος από το εγκεφαλικό επεισόδιο μπορεί να αντανακλά μια υποκείμενη βιολογική ευπάθεια στις εγκεφαλοαγγειακές οδούς», γράφουν οι ερευνητές.
«Η νευροαγγειακή βλάβη που σχετίζεται με το εγκεφαλικό επεισόδιο μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, διευκολύνοντας τη μετατόπιση σωματιδίων PM 2,5 ή των σχετικών φλεγμονωδών μεσολαβητών τους στον εγκέφαλο».
Δεν γνωρίζουμε ακόμη ακριβώς τι προκαλεί τη νόσο Αλτσχάιμερ, αλλά φαίνεται πιθανό ότι εμπλέκονται πολλοί διαφορετικοί παράγοντες . Κάθε νέα μελέτη σαν αυτή βελτιώνει την κατανόησή μας για το ποιοι μπορεί να είναι αυτοί οι παράγοντες - και πώς θα μπορούσαν να λειτουργήσουν αποτελεσματικές προληπτικές θεραπείες.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι είναι πιθανό να υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους τα λεπτά σωματίδια μπορούν να επιταχύνουν την νευροεκφύλιση. Σε αυτούς μπορεί να περιλαμβάνεται η άμεση επίδραση στον εγκεφαλικό ιστό, η αύξηση της φλεγμονής σε όλο το σώμα και η συσσώρευση πρωτεϊνών που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Μελλοντική έρευνα μπορεί να είναι σε θέση να διερευνήσει αυτούς τους μηχανισμούς πιο προσεκτικά, αλλά εν τω μεταξύ, φαίνεται ότι είναι ένας από τους πολλούς παράγοντες κινδύνου που συμβάλλουν στη νόσο Αλτσχάιμερ .
Γνωρίζουμε ότι τα περιβάλλοντα στα οποία ζούμε μπορούν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία με μια ευρεία ποικιλία τρόπων, και ακόμη περισσότερο σε μεγαλύτερη ηλικία - όταν το σώμα μας μπορεί να μην έχει το ίδιο επίπεδο αμυντικής προστασίας ή τις ίδιες αναπλαστικές δυνάμεις που είχε κάποτε.
Και φυσικά, υπάρχουν πολλοί λόγοι για να θέλουμε να μειώσουμε την ατμοσφαιρική ρύπανση, εκτός από τη σχέση της με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Επηρεάζει και την ψυχική μας ευεξία και επιδεινώνει τις επιπτώσεις των ακραίων καυσώνων , για παράδειγμα.
«Τα περιβάλλοντα γειτονιάς που υποστηρίζουν την υγιεινή διαβίωση είναι απαραίτητα για τη βιώσιμη πρόληψη ασθενειών σε επίπεδο πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένης της άνοιας», λέει η ψυχολόγος Simone Reppermund από το Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη.
«Αυτή η επιρροή είναι ακόμη μεγαλύτερη στη μετέπειτα ζωή, όταν οι άνθρωποι περνούν περισσότερο χρόνο στην περιοχή τους λόγω συνταξιοδότησης ή κακής υγείας και διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο γνωστικής εξασθένησης».
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο PLOS Medicine
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα sciencealert
https://www.sciencealert.com/the-link-between-air-pollution-and-alzheimers-is-now-clearer-than-ever