Εκπληκτικές εικόνες, σοκαριστικά πλάνα δείχνουν το έδαφος και τους δρόμους να διαλύονται κατά τη διάρκεια του σεισμού του Παναμά.
Διασώστες περπατούν δίπλα από ένα κτίριο που υπέστη ζημιές από τον σεισμό 7,7 βαθμών στην Πόλη του Παναμά στις 9 Οκτωβρίου 2026. Από Beinvenido Velasco/EPA μέσω Shutterstock.
Η σεισμική ακολουθία και τα ρήγματα της περιοχής του σεισμού με μαύρες γραμμές σύμφωνα με το EMSC.
Μέχρι αυτή τη στιγμή δεν έχουν αναφερθεί θάνατοι μετά τον ισχυρό σεισμό που έπληξε το νότιο Παναμά την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026.
Το τεκτονικό περιβάλλον
Ένας ισχυρός σεισμός έπληξε τον Παναμά, τραντάζοντας κτίρια σε απόσταση μεγαλύτερη των 100 μιλίων και προκαλώντας εκκενώσεις, σύμφωνα με την Αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία. Οι δονήσεις έγιναν αισθητοί στην Πόλη του Παναμά, όπου τα κτίρια τραντάχθηκαν και οι άνθρωποι έτρεξαν στους δρόμους.
Ο Παναμάς βρίσκεται κοντά στη συμβολή αρκετών σημαντικών τεκτονικών πλακών, συμπεριλαμβανομένων των ωκεάνιων πλακών Κόκος και Νάζκα στα δυτικά και νότια, και των πλακών της Καραϊβικής και της Νότιας Αμερικής στα βόρεια και ανατολικά, αντίστοιχα. Αυτές οι μεγαλύτερες πλάκες περιβάλλουν τη μικροπλάκα του Παναμά. Κατά μήκος του νότιου ορίου, η πλάκα Κόκος βυθίζεται κάτω από τη μικροπλάκα του Παναμά και η πλάκα Νάζκα συγκλίνει λοξά με τη μικροπλάκα, ενώ κατά μήκος του βόρειου ορίου της, η πλάκα της Καραϊβικής υποβυθίζεται κάτω από αυτήν.
Ο χάρτης που δημοσίευσε το USGS δείχνει την τοποθεσία ενός σεισμού μεγέθους 7,6 βαθμών που έπληξε 10 χιλιόμετρα δυτικά-νοτιοδυτικά της Pitaloza Arriba, στον Παναμά.
Ο εστιακός μηχανισμός του σεισμού υποδηλώνει ρήγμα ολίσθησης προς τα αριστερά, σύμφωνα με το είδος παραμόρφωσης που παρατηρείται συνήθως κατά μήκος αυτού του σύνθετου ορίου πλάκας. Οι σεισμοί είναι συχνοί σε αυτήν την περιοχή, αν και το μεγαλύτερο μέρος της ιστορικής σεισμικότητας έχει συγκεντρωθεί δυτικά του σημερινού συμβάντος κατά μήκος της Ζώνης Διάρρηξης του Παναμά, ενός ορίου πλάκας με τάση βορρά-νότου που χωρίζει τις πλάκες Κόκος και Νάζκα.
Αξιοσημείωτοι ιστορικοί σεισμοί στην ευρύτερη περιοχή περιλαμβάνουν ένα συμβάν μεγέθους 7,5 Ρίχτερ τον Ιούλιο του 1934 και ένα συμβάν μεγέθους 7,2 Ρίχτερ τον Ιούλιο του 1962.
Για το τελευταίο συμβάν οι σεισμολόγοι Judith A Hubbard and Kyle Bradley αναφέρουν σε ανάρτηση τους τα παρακάτω:
Τι συνέβη κάτω από τη χερσόνησο Αζουέρο του Παναμά;
Ένας σεισμός μεγέθους 7,7 βαθμών σημειώθηκε κάτω από τη χερσόνησο Αζουέρο του Παναμά. Η δόνηση έγινε αισθητή σε όλο τον Παναμά και στην Κόστα Ρίκα, την Κολομβία και τη Βενεζουέλα. Ο σεισμός σημειώθηκε στις 12:56 μ.μ. τοπική ώρα στις 9 Οκτωβρίου. Σχετικά λίγες πληροφορίες είναι διαθέσιμες μέχρι στιγμής, αλλά η τοποθεσία αυτού του σεισμού, σε συνδυασμό με το βάθος και το μέγεθός του, υποδηλώνουν ότι θα μπορούσε να είναι αρκετά σοβαρός.
Η εκτίμηση PAGER του USGS δείχνει ότι είναι πιθανό να υπάρξουν τουλάχιστον δεκάδες θάνατοι. Επιπλέον, μια τεράστια ποσότητα κτιριακού αποθέματος που δεν έχει σχεδιαστεί για να αντέχει σε σοβαρούς σεισμούς και δεν έχει δοκιμαστεί ποτέ από μεγάλο σεισμό, έχει σίγουρα επηρεαστεί σε όλη την περιοχή. Αυτές οι εκτιμήσεις τείνουν να ενημερώνονται με την πάροδο του χρόνου, επομένως επικοινωνήστε με το USGS για τους πιο πρόσφατους αριθμούς.
Ο εστιακός μηχανισμός του USGS δείχνει ένα συμβάν ολίσθησης, με το ένα κομβικό επίπεδο προσανατολισμένο ΔΒΔ-ΑΝΑ, με απότομη κλίση προς τα βόρεια, και το άλλο προσανατολισμένο ΒΒΑ-ΝΝΑ, με απότομη κλίση προς τα ανατολικά. Υπενθυμίζεται ότι ένα από τα κομβικά επίπεδα σε έναν εστιακό μηχανισμό αντιπροσωπεύει τον προσανατολισμό του ίδιου του ρήγματος, και το άλλο κάτι που αφορά την κατεύθυνση ολίσθησης. Δεν είναι δυνατόν να διακρίνουμε ποιο είναι ποιο μόνο από τον εστιακό μηχανισμό.Η εκτίμηση PAGER υποθέτει ότι το επίπεδο ΔΒΔ-ΑΝΑ αντιπροσωπεύει το ρήγμα.
Το επίκεντρο και ο μηχανισμός του σεισμού σύμφωνα με το USGS.
Σε ορισμένες τοποθεσίες αναφέρονται εντάσεις δόνησης VIII-IX (σοβαρές έως βίαιες). Σε αυτές τις εντάσεις, θα πρέπει να αναμένουμε ζημιές σε κτίρια, ειδικά σε πιο ευάλωτες κατασκευές. Πράγματι, έχουν αναφερθεί κάποιες ζημιές σε κτίρια.
Μαρτυρίες στο EMSC περιγράφουν τη δόνηση ως πολύ ισχυρή. Οι άνθρωποι σημειώνουν ότι έχασαν την παροχή ρεύματος και ότι αντικείμενα έπεσαν στο πάτωμα. Αυτό που λείπει από αυτές τις μαρτυρίες προς το παρόν είναι αναφορές από κοντά στο σημείο της ρήξης, όπου σημειώθηκε η ισχυρότερη δόνηση και αναμένεται η μεγαλύτερη ζημιά.
Το ρητό «καμία είδηση είναι καλή είδηση» δεν ισχύει για τους σεισμούς: η έλλειψη ειδήσεων τείνει να αντικατοπτρίζει τις πληγείσες περιοχές που είναι λιγότερο ανεπτυγμένες και έχουν λιγότερα ή πιο εύθραυστα κανάλια επικοινωνίας προς τα έξω. Πολλοί ειδησεογραφικοί οργανισμοί αναφέρουν πώς έγινε ο σεισμός στην Πόλη του Παναμά, περίπου 200 χιλιόμετρα μακριά. Λίγοι (αν υπάρχουν) αναφέρουν τις συνθήκες στην πόλη Tonosí, με πληθυσμό ~2.300, ή στη μικρή αγροτική κοινότητα Los Atrales.
Προειδοποίηση για τσουνάμι
Το Σύστημα Προειδοποίησης για Τσουνάμι των ΗΠΑ εξέδωσε προειδοποίηση για τσουνάμι. Αυτή είναι η συνήθης πρακτική όταν συμβαίνει ένας σεισμός με την ικανότητα να προκαλέσει τσουνάμι. Παρόλο που αυτός ο σεισμός σημειώθηκε κάτω από την ξηρά, μετράει επειδή το ρήγμα μπορεί να εκτείνεται στην ανοιχτή θάλασσα. Αν επισκεφθείτε το tsunami.gov, μπορεί να σας μπερδέψει, επειδή ένας σεισμός μπορεί να οδηγήσει σε μια ολόκληρη αλυσίδα προειδοποιήσεων - που απευθύνονται σε διαφορετικά κοινά και ενημερώνονται με την πάροδο του χρόνου καθώς προστίθενται νέα δεδομένα. Να πού βρίσκεται η κατάσταση τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές: δώδεκα προειδοποιήσεις για έναν μόνο σεισμό.
Ο πρώτος γύρος προειδοποιήσεων βασίστηκε σε μια αρχική εκτίμηση μεγέθους σεισμού M8, ξεκινώντας περίπου 6 λεπτά μετά τον σεισμό. Περίπου δεκαπέντε λεπτά αργότερα, το μέγεθος αναθεωρήθηκε προς τα κάτω και από εκεί και πέρα οι προειδοποιήσεις ακυρώθηκαν σταδιακά. Τελικά, φαίνεται ότι, παρόλο που οι αρχικές εκτιμήσεις έδειχναν ότι ήταν πιθανά κύματα ύψους έως και 1-3 μέτρων για ορισμένες παράκτιες περιοχές στον Παναμά, στην πραγματικότητα αυτά δεν συνέβησαν. Το μοντέλο δόνησης του USGS δείχνει μια ρήξη ρήγματος που βρίσκεται σχεδόν εξ ολοκλήρου κάτω από την ξηρά. Με αυτό, σε συνδυασμό με τον εστιακό μηχανισμό ολίσθησης, φαίνεται απίθανο αυτός ο σεισμός να προκάλεσε ένα καταστροφικό τσουνάμι.
Ο μεγαλύτερος καταγεγραμμένος σεισμός στην ξηρά του Παναμά
Αυτός είναι προφανώς ο μεγαλύτερος σεισμός που έχει χτυπήσει στην ξηρά στον Παναμά στην καταγεγραμμένη ιστορία. Ο σεισμός του Παναμά το 1882 μπορεί να είχε μεγαλύτερο μέγεθος, αν και τα μεγέθη από τέτοια παλιά γεγονότα είναι εξαιρετικά αβέβαια. Αυτός ο σεισμός σημειώθηκε στα ανοιχτά του βόρειου Παναμά, κάτω από την Καραϊβική Θάλασσα, και προκάλεσε ένα μεγάλο τσουνάμι.
Στις 13 Ιουλίου 1974, ένας σεισμός μεγέθους 7,3 βαθμών έπληξε σε μικρό βάθος κατά μήκος των συνόρων Κολομβίας-Παναμά. Αρκετοί μεγάλοι σεισμοί (~M7) είναι γνωστοί από τα ρήγματα Pedro Miguel και Limón που διασχίζουν τη Διώρυγα του Παναμά, οι οποίοι ανακαλύφθηκαν με παλαιοσεισμική εκσκαφή. Αυτός ο σεισμός φαίνεται να είναι ένα κλασικό παράδειγμα των ήσυχων ρηγμάτων που δημιουργούν κίνδυνο: αυτά που δεν δημιουργούν πολλούς ή καθόλου σεισμούς πριν φιλοξενήσουν ένα μεγάλο γεγονός. Μας θυμίζει λίγο τον σεισμό Ridgecrest του 2019 στην Καλιφόρνια, αν και αυτός ήταν ένα γεγονός σημαντικά μικρότερου μεγέθους.
Γιατί συνέβη αυτός ο σεισμός;
Παρατηρούμενη από το διάστημα, η νότια ακτή του Παναμά φαίνεται αρκετά οικεία από τεκτονικής άποψης. Όπως και μεγάλο μέρος των ακτών του Ειρηνικού στην κεντρική και Νότια Αμερική, υπάρχει μια ευρεία υφαλοκρηπίδα (οι περιοχές με ρηχά νερά κοντά στην ξηρά), μια απότομη ηπειρωτική πλαγιά (όπου το νερό αρχίζει πραγματικά να βαθαίνει) και μια υπεράκτια περιοχή βαθέων υδάτων που χαρακτηρίζεται από κορυφογραμμές. Κατά μήκος του μεγαλύτερου μέρους της τεράστιας έκτασης από το Μεξικό έως τη Χιλή, αυτή η γεωγραφική περιοχή σηματοδοτεί μια ενεργή ζώνη καταβύθισης, που περιλαμβάνει τον βαθύ ωκεάνιο φλοιό που πρόκειται να βυθιστεί, την τάφρο καταβύθισης, κάποια μορφή σφήνας συσσώρευσης και στη συνέχεια την ηπειρωτική άνω πλάκα.
Σεισμοτεκτονικός χάρτης του κεντρικού Παναμά, με μεγάλα ρήγματα και σεισμούς.Από earthquakeinsights.
Αυτό το μοντέλο ίσχυε στον Παναμά στο παρελθόν, αλλά αυτά τα σπουδαία τεκτονικά χαρακτηριστικά είναι πλέον νεκρά. Πώς μπορούμε να το πούμε; Λοιπόν, μπορούμε να εξετάσουμε τους σεισμούς που μας λένε για το ενεργό ρήγμα.
Το πιο προφανές σεισμικό χαρακτηριστικό σε αυτόν τον χάρτη είναι μια γραμμή βορρά-νότου δεξιόστροφων σεισμών ολίσθησης ακριβώς δυτικά του γεωγραφικού μήκους 82°Δ. Αυτή η γραμμή σεισμών συμπίπτει με μια απότομη καμπή στην τάφρο και οι σεισμοί εκτείνονται βόρεια πέρα από την τάφρο. Αυτή είναι η «Ζώνη Διάρρηξης» του Παναμά, η οποία ονομάστηκε κακώς επειδή είναι ένα πραγματικό ωκεάνιο ρήγμα μετασχηματισμού και όχι καθόλου ζώνη ρήξης. Οι ζώνες ρήξης είναι τα σεισμικά νεκρά χαρακτηριστικά του πυθμένα που κάποτε ήταν ρήγματα μετασχηματισμού. Η διάκριση μπορεί να φαίνεται άσχετη, αλλά είναι πραγματικά θεμελιώδης για την τεκτονική των πλακών. Έτσι, θα αναφερόμαστε σε αυτήν τη δομή ως PFZ, αποφεύγοντας το μεγαλύτερο όνομα. Τον Απρίλιο του 2023, σημειώθηκε ένας σεισμός μεγέθους 6,3 στην PFZ.
Τα διεθνή ερευνητικά κέντρα λένε ότι αυτοί οι 5 πρόσφατοι ισχυροί σεισμοί μεγέθους 7,0+ βαθμών δεν συνδέονται μεταξύ τους. Όλοι συνέβησαν σε διάστημα περίπου 3,5 μηνών, είναι από τους ισχυρότερους που έχουν καταγραφεί για τις αντίστοιχες χώρες τους, και ο σεισμός M7,7 του Παναμά βρίσκεται ακριβώς σε ίση απόσταση από τον σεισμό M7,3 του Μεξικού (1550 χλμ.) και τον σεισμό M7,5 της Βενεζουέλας (1525 χλμ.). Μερικές φορές απλά είναι δύσκολο να πεις τα πράγματα με το όνομά τους...
Η βύθιση δυτικά της Ζώνης Καταβύθισης (PFZ) προκαλεί πολλούς σεισμούς. Αντίθετα, η περιοχή ανατολικά των 82°Δ είναι σεισμικά πολύ ήσυχη. Το σημερινό συμβάν M7.7 είναι μακράν ο μεγαλύτερος σεισμός που έχει καταγραφεί με όργανα σε αυτήν την περιοχή. Οι λίγοι σεισμοί που έχουν καταγραφεί προηγουμένως τείνουν να είναι γεγονότα ολίσθησης ή κανονικού τύπου, όχι γεγονότα ώθησης όπως θα περιμέναμε για μια ζώνη καταβύθισης.
Επιπλέον, υπάρχει ένα τεράστιο, γραμμικό χαρακτηριστικό που τέμνει την ηπειρωτική πλαγιά, το οποίο ευθυγραμμίζεται με ορισμένους από τους μηχανισμούς ολίσθησης. Πρόκειται για ένα τεράστιο ρήγμα ολίσθησης που έχει διαπεράσει το προηγουμένως ενεργό σύστημα καταβύθισης. Ο ρυθμός ολίσθησης κατά μήκος των ορίων, όπως εκτιμάται από τις περιφερειακές κινήσεις των πλακών, είναι αρκετά γρήγορος - περίπου 3,5 εκατοστά ετησίως! Έτσι, αν και το νότιο άκρο αυτού του τμήματος του Παναμά φέρει τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά μιας ζώνης καταβύθισης, πάνω σε αυτό αποτυπώνονται μεγάλα ρήγματα ολίσθησης, συμπεριλαμβανομένων δευτερογενών διακλαδώσεων ρηγμάτων που φτάνουν στην ξηρά.
Μια τέτοια ομάδα σχετικών ρηγμάτων, η Ζώνη Ρηγμάτων Azuero-Sona, είναι μια σαφής υποψήφια δομή για τον μεγάλο σεισμό. Αυτό το ρήγμα ευθυγραμμίζεται με τη ζώνη υψηλής έντασης δόνησης που μοντελοποιείται από το USGS. Το ρήγμα Azuero-Sona είναι κυρίως γνωστό μέσω των αποτελεσμάτων της περιφερειακής γεωλογικής χαρτογράφησης και των γεωφυσικών μελετών της ζώνης του ρήγματος. Αυτές οι μελέτες έχουν γενικά επικεντρωθεί στην παλαιότερη γεωλογία που κρύβεται πίσω από τη χερσόνησο Azuero. Αυτές οι περιφερειακές μελέτες σημειώνουν ότι το ρήγμα διασχίζει και μετατοπίζει ηφαιστειακά πετρώματα που είναι πρώιμου Μειόκαινου σε ηλικία - σκεφτείτε 20 εκατομμύρια χρόνια πριν. Αυτό αφήνει πολλά περιθώρια για την ερμηνεία των ενεργών ρηγμάτων. Λίγη δουλειά έχει γίνει για να κατανοηθεί ο ρυθμός ολίσθησης, το ιστορικό των σεισμών και το σεισμικό δυναμικό αυτού και άλλων ρηγμάτων στην περιοχή. Σίγουρα υπάρχουν κάποιες χρήσιμες πληροφορίες. Για παράδειγμα, οι Rockwell et al. (2010) χαρτογράφησαν αυτήν τη ζώνη ρηγμάτων ως μέρος μιας ευρύτερης μελέτης σεισμικού κινδύνου στον Παναμά. Σημείωσαν γεωμορφολογικά στοιχεία για αρκετά πρόσφατη ολίσθηση και εκτίμησαν έναν ρυθμό ολίσθησης αριστεράς πλευράς μεταξύ ~5-7 mm/έτος και έναν ρυθμό ολίσθησης κανονικής αίσθησης ~9-14 mm/έτος. Σίγουρα υπάρχουν περιοχές του ρήγματος που ξεχωρίζουν οπτικά.
Ποιό ρήγμα μπορεί να προκάλεσε τη ρήξη;
Σε αυτό το σημείο, είναι ακόμα πολύ νωρίς για να γνωρίζουμε ακριβώς ποιο ρήγμα ευθένεται για το σπάσιμο . Αναφέρουμε το ρήγμα Azuero-Sona επειδή φαίνεται να είναι το πιο πιθανό ρήγμα. Παραμένει η πιθανότητα να έσπασε ένα ρήγμα βορειοανατολικά-νοτιοδυτικού προσανατολισμού ή ένα μη χαρτογραφημένο ρήγμα στον ίδιο προσανατολισμό με το ρήγμα Azuero-Sona ή ακόμα και ένα δίκτυο ρηγμάτων και στους δύο προσανατολισμούς.
Οι μεγάλοι σεισμοί ολίσθησης τείνουν να ενεργοποιούν πολλαπλά κοντινά ρήγματα, μερικές φορές σε μεγάλη γωνία μεταξύ τους. Προς το παρόν, δεν βλέπουμε πολλές (ή καθόλου) αναφορές από την περιοχή γύρω από τη ρήξη του ρήγματος, γεγονός που καθιστά δύσκολη την αξιολόγηση των ζημιών, πόσο μάλλον των ιδιοτήτων του ρήγματος.
Δορυφορική εικόνα του ρήγματος Azuero-Sona από τους Rockwell et al. (2010) και μια προοπτική άποψη της ίδιας τοποθεσίας από το Google Earth.Από earthquakeinsights.
Οι αναφορές πεδίου θα πρέπει να παρέχουν σαφήνεια σχετικά με τις επιπτώσεις και θα πρέπει επίσης τελικά να εντοπίζουν τις πραγματικές επιφανειακές ρήξεις. Ένας σεισμός ολίσθησης αυτού του μεγέθους, σε τόσο μικρό βάθος, είναι εγγυημένο ότι θα έχει μια σημαντική επιφανειακή ρήξη που θα είναι εμφανής στους κατοίκους της περιοχής και πιθανότατα θα είναι ορατός από τον αέρα. Αυτός ο σεισμός σίγουρα θα παρατηρηθεί και από διαστημικούς δορυφόρους ραντάρ τις επόμενες ημέρες. Αυτές οι παρατηρήσεις θα πρέπει να επιτρέψουν στους επιστήμονες να χαρτογραφήσουν την έκταση της ρήξης και το μέγεθος της ολίσθησης.
Και τέλος: έχουν σημειωθεί μετασεισμοί και θα συνεχιστούν. Ο μεγαλύτερος μετασεισμός μέχρι στιγμής ήταν 6,6 βαθμών της κλίμακας Μ, και υπήρξαν επίσης άλλοι έξι μεταξύ των M5-6. Οι μεγάλοι μετασεισμοί μπορούν να προκαλέσουν ζημιές, ειδικά σε κτίρια που έχουν ήδη υποστεί ζημιές από προηγούμενες δονήσεις. Ως συνήθως, οι κάτοικοι θα πρέπει να είναι προσεκτικοί όταν εισέρχονται σε κτίρια που έχουν υποστεί ζημιές από τη δόνηση, καθώς οι μετασεισμοί μπορούν να αποσταθεροποιήσουν περαιτέρω τις κατεστραμμένες κατασκευές.
Γεωδίφης με πληροφορίες από τις σελίδες USGS,EMSC,earthquakeinsights
περισσότερα,
https://www.emsc-csem.org/Earthquake_information/earthquake.php?id=2071955
https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000u18k/executive?utm_medium=email&utm_source=ENS&utm_campaign=realtime
https://earthquakeinsights.substack.com/p/m77-earthquake-strikes-southern-panama?utm_source=post-email-title&publication_id=1580102&post_id=219626242&utm_campaign=email-post-title&isFreemail=true&r=2t5cki&triedRedirect=true&utm_medium=email
https://www.bbc.com/news/articles/c620r39zdp9wo
https://news.sky.com/story/tsunami-warnings-issued-after-7-7-magnitude-earthquake-hits-panama-13597028
