Το άγαλμα που μιλάει...
Το άγαλμα «μιλάει» στον πρώτο ενικό .Μετρική αφιέρωση αγάλματος στην Κόρη.Βάση από κώτικο λευκό μάρμαρο, σε φωτογραφία του Mario Segre.
«Η Δελφίς, η σύζυγος του Νέβρου, με αφιέρωσε στην Κόρη (Περσεφόνη)· μητέρα της ήταν η Δορκάς και πατέρας της ο Μνησιάναξ», μας λέει τό άγαλμα που έχει χαθεί.
«Όμορφη βάση από λευκό μάρμαρο, διακοσμημένη στην κορυφή με οβάλ πλαίσιο. Έχει ύψος 0,60;Προέρχεται από την ανασκαφή του Δαμάτριου του Αμανιού, 4ος αιώνας π.Χ» γράφει στις σημειώσεις του ο Ιταλοεβραίος επιγραφολόγος Mario Segre.
Η αρχαία επιγραφή
Η επιγραφή χρονολογείται μετά από τον μέγιστο σεισμό του 411 π.Χ , που κατέστρεψε το ιερό όπου τελούνταν τα Ελευσίνια Μυστήρια , στην εξοχή της Κω. Το επίγραμμα γράφει τα εξής:
«Δελφὶς ἄγαλμα, γυνὴ Νέβρου, Κούρηι με ἀνέθηκεν,
Δορκάδος ἐγ μητρός· Μνησιάναξ δὲ πατήρ».
Η επιγραφή είναι γραμμένη σε ελεγειακό δίστιχο, ένα ποιητικό μέτρο που αποτελείται από έναν δακτυλικό εξάμετρο (τον στίχο του Ομήρου) και έναν δακτυλικό πεντάμετρο.
Πρόκειται για αρχαία ελληνική αναθηματική επιγραφή σε έμμετρο λόγο (ελεγειακό δίστιχο), η οποία χρονολογείται περίπου στο 400-300 π.Χ.
Η επιγραφή αυτή βρέθηκε χαραγμένη σε βάση από λευκό ντόπιο μάρμαρο στο Ιερό της Δήμητρας και της Κόρης στο Αμανιού (Πυλί) της Κω.
Η «φωνή» του αγάλματος
Όπως συνηθιζόταν σε πολλές αρχαίες αναθηματικές επιγραφές, το ίδιο το αντικείμενο (το άγαλμα) «μιλάει» στον πρώτο ενικό πρόσωπο («Κούρηι με ἀνέθηκεν» / η Κόρη με αφιέρωσε).
Τα πρόσωπα στα οποία αναφέρεται: Η επιγραφή μάς διασώζει μια ολόκληρη οικογενειακή δομή της αρχαίας Κω:
Δελφίς: Η γυναίκα που έκανε το ανάθημα. Υπήρχε διάσημη Κώα ποιήτρια με το ίδιο όνομα.
Νέβρος: Είναι ο σύζυγός της Δελφίδας. Νεβρός ονομαζόταν ο πιο γνωστός πρόγονος του Ιπποκράτη επίσης Ασκληπιάδης, γιατρός και γενάρχης της οικογένειας του Πατέρα της Ιατρικής . Νεβρός, σημαίνει το νεογνό του ελαφιού,το «ελαφάκι» [Ομήρου, Ιλιάδα].
Μνησιάναξ & Δορκάς: Οι γονείς της Δελφίδος.
Το άγαλμα προσφέρθηκε στην Κούρη (την Κόρη / Περσεφόνη), η οποία λατρευόταν μαζί με τη μητέρα της, τη θεά Δήμητρα, στο υπαίθριο ιερό, Ελευσίνιο της περιοχής με το γνωστό ενεργό ρήγμα της.
Το Ιερό στο Αμανιού
Το ανάθημα της Δελφίδος προέρχεται από ένα από τα πιο σημαντικά ιερά της εξοχής της αρχαίας Κω, το Ιερό της Δήμητρας και της Κόρης, που βρίσκεται στη θέση Αμανιού, μεταξύ Παλιού Πυλιού και Πυλιού.
Η επιλογή της τοποθεσίας του ιερού σε φυσικό χώρο έχει σχέση με την ενεργό γεωλογία, την τεκτονική, με τον αγροτικό χαρακτήρα και τη γονιμότητα της γης, λόγω των διεργασιών του ρήγματος . Πρόκειται για ένα υπαίθριο ιερό, φυσικό τέμενος λαξευμένο εν μέρει σε βράχο, το οποίο λειτούργησε ως «Ελευσίνιο» του νησιού.
Στον χώρο έχουν βρεθεί πολλά μαρμάρινα γλυπτά, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζουν αγάλματα που αναπαριστούν τη Δήμητρα, την Κόρη, καθώς και θνητές γυναίκες (ιέρειες ή αναθέτριες). Αρκετά από αυτά σήμερα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Κω. Το άγαλμα που συνόδευε την επιγραφή ήταν πιθανότατα μια Κόρη (γλυπτό νεαρής γυναίκας), που λειτουργούσε ως αιώνιος αντιπρόσωπος της Δελφίδος μπροστά στη θεά.
Η αναγραφή των ονομάτων των γονέων (Μνησιάναξ, Δορκάς) και του συζύγου (Νέβρος) δείχνει ότι η Δελφίς ανήκε σε μια επιφανή οικογένεια της Κω. Οι γυναίκες της ανώτερης τάξης στην αρχαιότητα χρησιμοποιούσαν τέτοια αναθήματα για να επιδείξουν την ευσέβεια, την οικονομική ισχύ και το κοινωνικό κύρος της οικογένειάς τους.
2. Inscriptions of Cos- Mario Segre
3.https://inscriptions.packhum.org/text/350081
