Πώς η Σελήνη και ο Ήλιος μπορούν να προκαλέσουν αργούς σεισμούς στη Γη
Η Σελήνη από την Ε.Θέρμη της Κω, στις 13 Ιουλίου 2017 και ώρα 9.04, σχεδόν μία εβδομάδα πριν από τον σεισμό της Αρκονήσου-Kara Ada.
Ενώ δεν είναι μια αρκετά θανατηφόρα έλξη, η βαρυτική έλξη της Σελήνης και του Ήλιου δημιουργεί μικροσκοπικές πιέσεις στη Γη που μπορούν να προκαλέσουν γεγονότα γνωστά ως αργούς σεισμούς.
Αυτές είναι κινήσεις κατά μήκος των ρηγμάτων (ολισθήσεις ρηγμάτων) που απελευθερώνουν την ενέργειά τους σταδιακά σε πολύ μεγαλύτερες περιόδους από τους συνηθισμένους σεισμούς.
Αν και έχουν παρατηρηθεί, ο ακριβής τρόπος με τον οποίο αυτά τα ουράνια σώματα τους προκαλούν, ήταν σχετικά δύσκολο να κατανοηθεί η θεωρητική διάσταση τους.
Έτσι, μια ομάδα γεωεπιστημόνων με επικεφαλής τον Yishuo Zhou στο Πανεπιστήμιο PSL στο Παρίσι δημιούργησε υπολογιστικά μοντέλα αυτών των ρηγμάτων για να μάθει τι συμβαίνει.
Αναδημιούργησε ένα ρήγμα μέσα σε έναν υπολογιστή. Για να προσομοιώσουν ένα απλοποιημένο ρήγμα, οι ερευνητές δημιούργησαν ένα ψηφιακό μοντέλο τύπου ελατηρίου-μπλοκ στο οποίο ένα μπλοκ ολισθαίνει κατά μήκος ενός ρήγματος ενώ τραβιέται από ένα ελατήριο.
Η ιδέα ήταν να κάνουν αυτό το εικονικό ρήγμα να συμπεριφέρεται όπως η πραγματική Γη, έτσι προγραμματίστηκαν με καλά καθιερωμένους κανόνες τριβής που εξηγούν πώς αλλάζει η αντοχή του βράχου όταν κινείται ή παραμένει ακίνητο. Στη συνέχεια, εφάρμοσαν σύντομες ωθήσεις τάσης και επαναλαμβανόμενες κυματικές δυνάμεις σχεδιασμένες να αναπαραστήσουν τα είδη των μικροσκοπικών τάσεων που παράγονται από την βαρυτική έλξη του ήλιου και της σελήνης στη Γη.
Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν ένα συναρπαστικό μοτίβο, όπως περιγράφει λεπτομερώς η ερευνητική ομάδα στην εργασία τους που δημοσιεύτηκε στο Journal of Geophysical Research: Solid Earth.
Ο χρονισμός, η δύναμη και η τριβή ήταν όλα τα κλειδιά της έρευνας τους.
Όλα έχουν να κάνουν με τον χρονισμό. Στις προσομοιώσεις, μικρές παλιρροιακές έλξεις διέκοψαν ρήγματα που διαφορετικά θα γλιστρούσαν σταθερά. Η ενεργοποίηση συνέβη όταν η επαναλαμβανόμενη έλξη του ήλιου και της σελήνης ταίριαζε με τον ρυθμό με τον οποίο το ρήγμα ανταποκρινόταν φυσικά στην τάση.
Η εσωτερική τριβή του ρήγματος βοηθά στον καθορισμό αυτού του ρυθμού απόκρισης και επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά στην τάση. Το ρήγμα θα μπορούσε να μετατραπεί σε αργό σεισμό όταν ο χρονισμός, η δύναμη και η τριβή ευθυγραμμίζονταν.
Οι ισχυρότερες έλξεις παρήγαγαν ταχύτερα γεγονότα. Ωστόσο, ακόμη και οι ομαλές, προβλέψιμες παλιρροιακές δυνάμεις μερικές φορές δημιουργούσαν ακατάστατα, ακανόνιστα μοτίβα κίνησης. «Εδώ, δείχνουμε ότι ακόμη και πολύ ασθενείς παλιρροιακές τάσεις μπορούν να προκαλέσουν ρήγματα να γλιστρήσουν μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται συντονισμός, όπως ακριβώς το πάτημα μιας κούνιας με τον σωστό ρυθμό την κάνει να κινηθεί ψηλότερα», έγραψαν οι επιστήμονες.
Τα υπολογιστικά μοντέλα απλοποιούν τις πραγματικές συνθήκες, επομένως τα πραγματικά συστήματα ρηγμάτων στη φύση μπορεί να συμπεριφέρονται με πολύ μεγαλύτερη πολυπλοκότητα.
Ακόμα κι έτσι, οι συγγραφείς της μελέτης πιστεύουν ότι το εικονικό τους ρήγμα προσφέρει πρακτική αξία για τους γεωλόγους που παρακολουθούν τη βαθιά υπόγεια δραστηριότητα. «Η εργασία μας βοηθά να εξηγηθεί γιατί ορισμένα ρήγματα είναι ασυνήθιστα ευαίσθητα σε μικροσκοπικές παλιρροιακές δυνάμεις και παρέχει έναν τρόπο να συμπεράνουμε τις ιδιότητες των ρηγμάτων από παρατηρήσεις αργών σεισμών που προκαλούνται από την παλίρροια».
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα phys.org
περισσότερα,
Yishuo Zhou et al, Theoretical Constraints on Tidal Triggering of Slow Earthquakes, Journal of Geophysical Research: Solid Earth (2026). DOI: 10.1029/2026jb033983
https://phys.org/news/2026-09-moon-sun-trigger-earthquakes-earth.html
