Υπήρξε ποτέ βουνό ψηλότερο από το Έβερεστ;
Το Έβερεστ μπορεί να είναι ο βασιλιάς του πλανήτη σήμερα, αλλά είχε ποτέ η Γη ένα μεγαλύτερο βουνό από την επιφάνειά της;
Αποδεικτικά στοιχεία για βουνά που κάποτε ισοδυναμούσαν με το μεγαλείο του Έβερεστ βρίσκονται θαμμένα σε αρχαία ιζήματα.
Μερικές φορές, χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια για να χτιστούν πανύψηλες κορυφές. Και ποιο βροντερό γεγονός κρύβεται πίσω από τη σύγκρουση των ηπειρωτικών πλακών;
Οι γεωλογικές διεργασίες έχουν δημιουργήσει μερικά από τα μεγαλύτερα και ψηλότερα βουνά στον πλανήτη, συμπεριλαμβανομένου του Έβερεστ και των γειτόνων του στα Ιμαλάια. Αλλά υπήρξε ποτέ κορυφή ψηλότερη από το Έβερεστ, το οποίο βρίσκεται 29.032 πόδια (8.849 μέτρα) πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας;
Η απάντηση εξακολουθεί να αποτελεί μυστήριο, αλλά υπάρχουν κάποιες γεωλογικές ενδείξεις για το πού θα βρίσκονταν οι ψηλότερες κορυφές στην αρχαιότητα.
Οι γεωλόγοι δεν έχουν το επίπεδο λεπτομέρειας που απαιτείται για να εντοπίσουν με ακρίβεια μια υψηλότερη κορυφή πριν από εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια. «Δυστυχώς, δεν πρόκειται ποτέ να έχουμε αυτή την ακρίβεια», δήλωσε ο Άλαν Κόλινς , καθηγητής γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο της Αδελαΐδας στην Αυστραλία.
Ωστόσο, ενδείξεις σε υπολείμματα ιζημάτων που έχουν συσσωρευτεί στο εσωτερικό του φλοιού της Γης υποδηλώνουν το χαμένο μεγαλείο των αρχέγονων χιονοσκεπασμάτων και κορυφών. Οι επιστήμονες μελετούν αυτούς τους φλοιούς για να κατανοήσουν πόσο βαθιά έφταναν, κάτι που μπορεί να αποκαλύψει πόσο ψηλά μπορεί να ήταν τα αρχαία βουνά.
Τα βουνά είναι στην πραγματικότητα απλώς τμήματα του ηπειρωτικού φλοιού που έχουν ωθηθεί προς τα πάνω καθώς οι τεκτονικές πλάκες σιγά σιγά συγκρούονται. Αυτός ο φλοιός είναι πολύ βαρύς και περιλαμβάνει πολύ περισσότερα από αυτά που βλέπετε στην επιφάνεια. Ακόμα και οι πιο εντυπωσιακά ψηλές κορυφές, όπως το Έβερεστ, είναι αγκυροβολημένες σε βαθύ φλοιό. Όπως ακριβώς ο φλοιός ωθείται προς τα πάνω για να σχηματίσει βουνοκορφές, έτσι ωθείται και βαθιά κάτω από την επιφάνεια. Τόσο ο Κόλινς όσο και ο Ζιγί Ζου , γεωχημικός στο Πανεπιστήμιο Κέρτιν στην Αυστραλία, συνέκριναν τα βουνά με παγόβουνα, με την έννοια ότι μόνο ένα μικρό μέρος προεξέχει πάνω από την επιφάνεια.
«Μπορούμε να υποστηρίξουμε ή να υποθέσουμε ότι [το μεγαλύτερο βουνό] βρισκόταν σε ένα μέρος όπου υπήρχαν βαθιές ρίζες στον φλοιό», δήλωσε ο Ζου .
Οι γεωλόγοι εκτιμούν ότι τα Ιμαλάια, για παράδειγμα, έχουν μια στήλη φλοιού που κατεβαίνει έως και 80 χιλιόμετρα. Συγκρίνετε αυτό με το υψόμετρο του Έβερεστ, περίπου 9.000 μ ., και το ψηλότερο βουνό στον κόσμο αντιπροσωπεύει το πολύ μόνο το 14% της βραχώδους πλάκας στην οποία αποτελεί μέρος. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ένα όριο στο πόσο ψηλά μπορούν να γίνουν τα βουνά πριν καταρρεύσουν υπό το βάρος τους.
Τα Ιμαλάια άρχισαν να σχηματίζονται πριν από 50 έως 40 εκατομμύρια χρόνια από τη σύγκρουση μεταξύ της ινδικής και της ευρασιατικής ηπειρωτικής πλάκας. Όσον αφορά τα βουνά, είναι σχετικά νέα. Και αυτός είναι εν μέρει ο λόγος που εξακολουθούν να είναι τόσο ψηλά. Τα ψηλά, οδοντωτά βουνά διαβρώνονται γρήγορα με την πάροδο του χρόνου, αν και τα Ιμαλάια εξακολουθούν να αναπτύσσονται καθώς οι δύο πλάκες συνεχίζουν να συγκρούονται.
Τέτοιες ηπειρωτικές συγκρούσεις έχουν συμβεί αμέτρητες φορές στο παρελθόν. Για παράδειγμα, το Υπερόρειο Τρανσγκοντβάναν, μια αρχαία οροσειρά στην περιοχή που σήμερα αποτελεί την Ανατολική Αφρική, άρχισε να αναδύεται πριν από περίπου 650 εκατομμύρια χρόνια, όταν η Αφρική και η Νότια Αμερική συγκρούστηκαν με την Αραβία, την Ινδία, την Αυστραλία και την Ανταρκτική, σχηματίζοντας την υπερήπειρο Γκοντβάνα.
Υπερήπειρος Γκοντβάνα.
Η Γκοντβάνα διαχωρίστηκε ξανά, αλλά ενδείξεις ύπαρξης αυτών των βουνών σε μέρη όπως η νότια Ινδία, η Σρι Λάνκα, η Τανζανία και η Κένυα δείχνουν ότι έχουν μήκος τρεις φορές μεγαλύτερο από τα Ιμαλάια . «Αν περπατήσετε εκεί τώρα, μπορείτε να δείτε βράχους που βρίσκονταν στο κάτω μέρος αυτής της ορεινής ζώνης», δήλωσε ο Κόλινς . Κατά μέσο όρο, ο φλοιός είναι βαθύτερος από τον φλοιό των Ιμαλαΐων. «Πιστεύουμε ότι αυτό είναι τουλάχιστον στην κλίμακα των Ιμαλαΐων, αν όχι μεγαλύτερο», είπε ο Κόλινς.
Οι φλοιοί που βρέθηκαν σε αυτές τις περιοχές υποδηλώνουν επίσης το πόσο ψηλά ήταν τα βουνά, με τμήματα που κατεβαίνουν σε βάθος έως και 30 χιλιόμετρα, παρά τη διάβρωση μισού δισεκατομμυρίου ετών. «Κάποια στιγμή, πιθανότατα βρίσκονταν στη μέση μιας στήλης φλοιού που είχε βάθος 60 χιλιόμετρα», είπε ο Κόλινς. Αυτό σημαίνει ότι τα βουνά πάνω από αυτή τη βάση θα μπορούσαν να ήταν τόσο ψηλά όσο το Έβερεστ.
Στα Ιμαλάια, τα ψηλότερα βουνά βρίσκονται γύρω από το χείλος του Θιβετιανού Οροπεδίου, το οποίο έχει το υψηλότερο υψόμετρο στον πλανήτη, περίπου 6 χλμ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, κατά μέσο όρο. Η οροσειρά Τρανσγκοντβανάν μπορεί να είχε ένα παρόμοιο οροπέδιο γύρω από τη νότια Μαδαγασκάρη, που σημαίνει ότι το χείλος της θα βρισκόταν στην ανατολική Μαδαγασκάρη, τη νότια Ινδία και την ανατολική Ανταρκτική, δήλωσε ο Κόλινς.
Ένας άλλος υποψήφιος για ένα από τα ψηλότερα βουνά ήταν η ορογένεση του Γκρένβιλ, η οποία εμφανίστηκε με τον σχηματισμό της υπερηπείρου Ροντίνια, η οποία ξεκίνησε πριν από περίπου 1,3 δισεκατομμύρια χρόνια. Τα ερείπια της μπορούν να παρατηρηθούν γύρω από το νοτιοανατολικό Οντάριο και το βορειοδυτικό Βερμόντ. Ωστόσο, λιγότερα είναι γνωστά για αυτήν την εξαφανισμένη οροσειρά, είπε ο Κόλινς, με ορισμένους μελετητές να υποστηρίζουν ότι δεν θα ήταν τόσο ψηλή όσο η οροσειρά Τρανσγκοντβάν ή τα Ιμαλάια.
Πιο παλιά, περίπου 2 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, ο σχηματισμός της υπερηπείρου Νούνα (που ονομάζεται επίσης Κολούμπια) άφησε επίσης στοιχεία για πραγματικά γιγάντια βουνά. Η εργασία του Ζου βρήκε στοιχεία για αυτό το υπερόρος εξετάζοντας τη σύνθεση των κρυστάλλων ζιρκονίου που είχαν απομείνει στον φλοιό κάτω από αυτήν την εξαφανισμένη οροσειρά.
Ωστόσο, αν κοιτάξουμε πιο πίσω, η εικόνα γίνεται πιο θολή. Όταν η Γη ήταν πιο ζεστή, τα βουνά πιθανότατα δεν μπορούσαν να γίνουν τόσο ψηλά επειδή οι θερμότεροι φλοιοί μπορούν να υποστηρίξουν λιγότερο βάρος, είπε ο Collins. Οι σταθερές ηπειρωτικές πλάκες και τα πετρώματα δεν άρχισαν να σχηματίζονται μέχρι πριν από περίπου 4 δισεκατομμύρια χρόνια και χρειάστηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια επιπλέον χρόνια για να σχηματιστούν οι μεγάλες ήπειροι.
Για τον Zhu, οι οροσειρές Nuna, Transgondwana και Himalaya είναι αυτή τη στιγμή οι καλύτεροι υποψήφιοι για να φιλοξενήσουν τα ψηλότερα βουνά που υπήρξαν ποτέ. Αλλά είναι πιθανώς αδύνατο να εντοπιστεί η υψηλότερη συγκεκριμένη κορυφή, τουλάχιστον με τις τρέχουσες επιστημονικές μεθόδους. «Είναι ένα ανοιχτό ερώτημα», είπε ο Zhu.
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα livescience
https://www.livescience.com/planet-earth/geology/has-there-ever-been-a-mountain-taller-than-everest
