Αρχαίο ρήγμα υποδηλώνει ότι η θέρμανση από σεισμό μπορεί να ενισχύσει την ολίσθηση που προκαλεί τσουνάμι
«Θέλω να την φέρω σπίτι.» Ο 64χρονος Γιασούο Τακαμάτσου εξακολουθεί να αναζητά τα λείψανα της συζύγου του, η οποία αγνοείται από τον σεισμό, το τσουνάμι και την πυρηνική καταστροφή της Φουκουσίμα το 2011 στην Ιαπωνία.Πηγή Bloomberg Originals.
Όπως ο Τακαμάτσου συνεχίζει να αναζητά το αγαπημένο του πρόσωπο μετά από 15 χρόνια , το ίδιο κάνουν όλο αυτό το διάστημα και οι ερευνητές.Αναζητούν το λόγο που έκανε το ρήγμα να συμπεριφερθεί μέ τόσο βίαιο τρόπο εκείνη την ημέρα.
Ίχνη τυρβώδους ροής που δημιουργούνται κατά τη διάρκεια ενός σεισμού είναι ορατά ως στροβιλισμοί μέσα στο βράχο. Από: Μητροπολιτικό Πανεπιστήμιο της Οσάκα.
Το 2011, ένας ισχυρός σεισμός έπληξε την ανατολική Ιαπωνία. Ο σεισμός μεγέθους 9,1 βαθμών προκάλεσε δόνηση στο επίκεντρό του για σχεδόν 6 λεπτά. Ωστόσο, οι επιπτώσεις του δεν σταμάτησαν εκεί, καθώς η κίνηση των πλακών μετατόπισε τον πυθμένα αρκετά ώστε να προκαλέσει ένα καταστροφικό τσουνάμι.
Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τέτοιοι σεισμοί προκαλούν τσουνάμι αποτελεί σημαντικό μέρος των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης. Ένας προτεινόμενος μηχανισμός είναι ότι η ταχεία κίνηση των πλακών παράγει μεγάλες ποσότητες θερμότητας μέσω της τριβής.
Καθώς η θερμοκρασία αυξάνεται, το θερμαινόμενο νερό που παγιδεύεται στους πόρους των πετρωμάτων αυξάνει την πίεση, γεγονός που καθιστά τα όρια του ρήγματος ολοένα και πιο ολισθηρά. Στη συνέχεια, το ρήγμα ολισθαίνει σε εξαιρετικά μεγάλη απόσταση, μετατοπίζοντας τον πυθμένα αρκετά ώστε να προκαλέσει τσουνάμι.
Για να κατανοήσουν πώς συμβαίνουν αυτά τα τεράστια γεγονότα, οι ερευνητές συχνά στρέφονται σε παρόμοια φαινόμενα που έχουν διατηρηθεί σε βραχώδεις επιφάνειες από το αρχαίο παρελθόν της Γης. Εξετάζοντας βράχους που εκτέθηκαν στη χερσόνησο Μπόσο στην Ιαπωνία, οι οποίοι κάποτε ήταν μέρος ενός αρχαίου περιβάλλοντος του πυθμένα της θάλασσας, μια ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον καθηγητή Τετσούρο Χιρόνο του Μητροπολιτικού Πανεπιστημίου της Οσάκα εντόπισε δομές που μοιάζουν με στροβιλισμό σε ένα αρχαίο ρήγμα, οι οποίες υποδηλώνουν ότι το υλικό υπέστη ροή που μοιάζει με ρευστό κατά τη διάρκεια ενός σεισμού πριν από περίπου 15 εκατομμύρια χρόνια.
Οι ερευνητές ονόμασαν τα στρώματα των πετρωμάτων «στροβιλώδους ροής», καθώς εμφάνισαν κυματιστές και καμπύλες στρώσεις και δομές που μοιάζουν με στροβιλισμό. Όταν πραγματοποίησαν ρευστοδυναμικές αναλύσεις των δομών, τα ευρήματά τους υποδήλωσαν ότι η θερμική συμπίεση ήταν αρκετή για να ρευστοποιήσει τον πηλό στο ρήγμα.
Τα ευρήματα δημοσιεύονται στο περιοδικό Scientific Reports .
«Η ανάλυσή μας υποδηλώνει ότι το ιξώδες πλησίαζε αυτό του νερού», εξήγησε ο Hirono. «Αυτή θα ήταν μια δραματική μείωση. Η ρευστοποιημένη κατάσταση θα είχε λειτουργήσει ως μια μορφή δυναμικής λίπανσης, προκαλώντας δραματική αποδυνάμωση του ρήγματος. Η προκύπτουσα ολίσθηση μεγάλης κλίμακας θα είχε προκαλέσει μια μεγάλη μετατόπιση στο ρήγμα κοντά στον πυθμένα, προκαλώντας ενδεχομένως τσουνάμι».
Χρησιμοποιώντας τις γνώσεις τους, η ομάδα ελπίζει να εφαρμόσει την ίδια μεθοδολογία στα σύγχρονα ρήγματα για να βελτιώσει την ικανότητα των επιστημόνων να εκτιμούν το μέγεθος της ολίσθησης των ρηγμάτων.
«Η κατανόηση της αλλαγής στο ιξώδες στις ολισθήσεις ρηγμάτων μπορεί να μας επιτρέψει να αναγνωρίσουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια το μέγεθος των ολισθήσεων ρηγμάτων, κάτι που θα υποστήριζε τις προσπάθειες μετριασμού του τσουνάμι», κατέληξε ο Hirono.
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα phys.org
Tatsuru Fukuta et al., Coseismic turbulence-like flow of fault material along the shallow portion of a plate-subduction-related fault, Scientific Reports (2026). DOI: 10.1038/s41598-026-57630-y
Μητροπολιτικό Πανεπιστήμιο της Οσάκα
https://phys.org/news/2026-10-ancient-fault-earthquake-amplify-tsunami.html
