«Οι Γιοί των Παρθένων»
Ένα από τα πιο εκπληκτικά όμορφα γυναικεία κεφάλια της αρχαιότητας και ένα από τα καλύτερα διατηρημένα πολύχρωμα έργα τέχνης.
Το χτένισμά της είναι διακοσμημένο με διάδημα, τυπικό αξεσουάρ γυναικείων κοσμημάτων στον ελληνικό κόσμο. Βρέθηκε στον Τάραντο (Magna Graecia) περίπου τον 4ο αιώνα π.Χ.Αυτή η γυναικεία πολύχρωμη κεφαλή από τερακότα βρίσκεται σήμερα στο Museo Archeologico Nazionale di Taranto.
Η Σπάρτη ίδρυσε μόνο μία αποικία στην ιστορία της και την γέμισε με τους «Γιους των Παρθένων».
Η Σπάρτη, η μεγάλη στρατιωτική δύναμη της Ελλάδας, ίδρυσε μόνο μία αποικία σε ολόκληρη την ιστορία της: τον Τάρα, τον σημερινό Τάραντα στη νότια Ιταλία. Η παράδοση λέει ότι κατοικήθηκε από απόκληρους που η ίδια τους η πόλη δεν ήθελε. Εξελίχθηκε σε ένα πλούσιο κέντρο μαθηματικών και ναυτικών και τελικά παρέσυρε τη Ρώμη σε έναν από τους πιο σκληρούς πολέμους της.
Όταν σκεφτόμαστε τον ελληνικό αποικισμό, σκεφτόμαστε την Αθήνα, την Κόρινθο ή τις πόλεις της Εύβοιας , οι οποίες διασκόρπισαν νέους οικισμούς σε όλη τη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα. Η Σπάρτη δεν κοίταξε σχεδόν καθόλου στο εξωτερικό. Ίδρυσε μια ενιαία αποικία , περίπου 700 χιλιόμετρα (435 μίλια) μακριά σε ευθεία γραμμή, απέναντι από το Ιόνιο Πέλαγος. Και το έκανε σχεδόν απρόθυμα.
Αρχαιολογικά ερείπια στον Τάραντα: Δωρικοί κίονες του Ναού του Ποσειδώνα. Από: Daniela_De_Blasi / Wikimedia Commons.
Αυτή η πόλη γεννήθηκε γύρω στο 706 π.Χ., περίπου 47 χρόνια μετά την παραδοσιακή ημερομηνία ίδρυσης της Ρώμης. Έγινε ένα από τα πλουσιότερα και πιο πολιτισμένα μέρη στη Μεγάλη Ελλάδα , την «Μεγάλη Ελλάδα», το όνομα που δόθηκε στα μέρη της νότιας Ιταλίας που κατοικήθηκαν από Έλληνες. Ο Τάραντας βρίσκεται στην εσωτερική καμπύλη της «μπότας» της Ιταλίας, ανάμεσα στη φτέρνα και το δάχτυλο του ποδιού.
Σχεδόν όλα όσα γνωρίζουμε για την προέλευσή της προέρχονται από αντίπαλες εκδοχές της ιστορίας. Και η πόλη που προέκυψε είχε πολύ λίγη σπαρτιατική χροιά.
Τοποθεσία του Τάραντα και άλλων ελληνικών αποικιών στη Μεγάλη Ελλάδα. Από: Future Perfect at Sunrise / Rowanwindwhistler / Wikimedia Commons.
Οι «υιοί των παρθένων»
Η ιστορία ξεκινά κατά τη διάρκεια του Πρώτου Μεσσηνιακού Πολέμου, ο οποίος παράδοση χρονολογείται μεταξύ 743 και 724 π.Χ. Η Σπάρτη είχε περάσει χρόνια πολεμώντας τους γείτονές της στη Μεσσηνία και οι άντρες της τελείωναν. Εδώ είναι που οι πηγές χωρίζουν τους δρόμους τους.
Σύμφωνα με τον Αντίοχο των Συρακουσών, ιστορικό του 5ου αιώνα π.Χ, τον οποίο αναφέρει ο Στράβων ( Γεωγραφία , VI, 3, 2), οι Σπαρτιάτες που δεν είχαν πάει στον πόλεμο τιμωρήθηκαν και υποβιβάστηκαν στο καθεστώς των ειλώτων, με άλλα λόγια των δουλοπάροικων. Τα παιδιά που γεννήθηκαν κατά τη διάρκεια της εκστρατείας ονομάστηκαν «Παρθενίαι» και τους αφαιρέθηκαν όλα τα δικαιώματα.
Ο Έφορος, γράφοντας τον 4ο αιώνα π.Χ. και παρατιθέμενος από τον Στράβωνα, το περιγράφει διαφορετικά. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, λέει, οι νέοι άνδρες που δεν είχαν ορκιστεί να μείνουν στο μέτωπο ενθαρρύνονταν να κάνουν παιδιά με ανύπαντρες Σπαρτιάτισσες γυναίκες, ώστε να γεννηθεί μια νέα γενιά στρατιωτών. Όταν οι άνδρες επέστρεφαν στην πατρίδα τους, αυτά τα παιδιά δεν χωρούσαν πουθενά.
Το όνομα τα λέει όλα. «Παρθέναι» ή Παρθενίες σημαίνει περίπου «γιοι παρθένων», ένας τρόπος να θυμούνται ότι οι μητέρες τους δεν ήταν παντρεμένες. Δεν ήταν πλήρεις πολίτες και δεν μπορούσαν να υπηρετήσουν ως Σπαρτιάτες στρατιώτες, και σύμφωνα με τον Έφορο κατέληξαν να σχεδιάζουν πραξικόπημα.Το σχέδιο ήταν να ξεσηκωθούν στην αγορά, την κεντρική πλατεία, μόλις ο αρχηγός τους, ο Φάλανθος , φορούσε το κράνος του.
Κάποιος τους πρόδωσε στους εφόρους, τους άρχοντες που επέβλεπαν το σπαρτιατικό κράτος, και κάποιοι ήθελαν να σκοτωθεί ο Φάλανθος. Ο εραστής του, ο Αγατίαδας , τους προειδοποίησε ότι ένας εμφύλιος πόλεμος μέσα στην πόλη θα καθιστούσε άσκοπη οποιαδήποτε νίκη. Η λύση ήταν να ανακοινωθεί δημόσια ότι ο Φάλανθος έπρεπε να κρατήσει μακριά την περικεφαλαία του. Αυτό έδειξε στους συνωμότες ότι είχαν αποκαλυφθεί. Επίσης, έδωσε σε όλους μια αξιοπρεπή διέξοδο, επειδή προσφέρθηκε στους Παρθενίους- Παρθένους η ευκαιρία να φύγουν και να ιδρύσουν μια αποικία.
Ένα υπέροχο ζευγάρι αρχαία χρυσά σκουλαρίκια με τη μορφή δελφινιών που καταδύονται, 2ος αιώνας π.Χ, από τον Τάραντα της Νότιας Ιταλίας. Από το «Βρετανικό» Μουσείο.
Πριν από το ταξίδι του, ο Φάλανθος συμβουλεύτηκε το μαντείο των Δελφών, το οποίο του έδωσε ένα αίνιγμα: θα έβρισκε στεριά και μια πόλη όταν ένιωθε να πέφτει βροχή από έναν καθαρό ουρανό. Τίποτα δεν του ταίριαζε για πολύ καιρό. Σύμφωνα με τον μύθο, απογοητεύτηκε και ακούμπησε το κεφάλι του στην αγκαλιά της γυναίκας του, η οποία άρχισε να κλαίει. Τα δάκρυά της έπεσαν στο μέτωπό του και κατάλαβε. Το όνομά της ήταν Αίθρα , μια ελληνική λέξη που σημαίνει «καθαρός ουρανός».
Τα δάκρυα ανήκουν στον κόσμο του μύθου, και η ιστορία των Παρθενιών καταγράφηκε από συγγραφείς που έζησαν αιώνες μετά τα γεγονότα. Μερικοί μελετητές αμφιβάλλουν για το αν οι ιδρυτές ήταν πραγματικά Σπαρτιάτες. Το έργο του Bjørn Qviller επί του θέματος φέρει έναν σκληρό τίτλο, Ανακατασκευάζοντας τους Σπαρτιάτες Παρθενίες: πολλές εικασίες και λίγα γεγονότα .Και για τον Paul Cartledge, έναν από τους κορυφαίους ιστορικούς της Σπάρτης, η ίδρυση μπορεί να μην είχε καν την ευλογία της μητέρας πόλης, η οποία θα την αναγνώριζε μόνο εκ των υστέρων.
Μια γη που είχε ήδη ιδιοκτήτες
Ο Φάλανθος και οι οπαδοί του δεν έφτασαν σε μια άδεια χώρα. Η περιοχή ήταν η πατρίδα των Ιαπύγων , μιας ομάδας τοπικών λαών που περιλάμβανε τους Μεσσαπίους και τους Πευκετούς. Η αρχαιολογία ταιριάζει αρκετά καλά με την παραδοσιακή χρονολόγηση. Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο του Τάραντα (MArTA) εξηγεί ότι οι ανασκαφές δείχνουν μια διακοπή στην κατοίκηση του γηγενούς χωριού στη θέση της σημερινής παλιάς πόλης γύρω στα τέλη του 8ου αιώνα π.Χ., ακριβώς όταν πρέπει να εμφανίστηκαν οι άποικοι.
Τάραντας Τάρας, σπαρτιατική αποικία, Ιταλία. Η Θεά του Τάραντα. Από: Phyrexian / Wikimedia Commons.
Αλλά το ίδιο μουσείο επισημαίνει ότι υπάρχουν επίσης στοιχεία ειρηνικής συνύπαρξης μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Η εικόνα ενός κατακτητή που ισοπεδώνει τα πάντα στο πέρασμά του δεν φαίνεται απόλυτα σωστή.
Το επιλεγμένο σημείο ήταν ένα στολίδι. Η αρχαία πόλη βρισκόταν σε ένα ακρωτήριο που έκλεινε την είσοδο σε δύο λιμνοθάλασσες, που σήμερα ονομάζονται Mar Piccolo και Mar Grande . Το παλαιότερο τμήμα της, η ακρόπολη, καταλάμβανε αυτό που είναι τώρα ένα νησί που ενωνόταν με την ηπειρωτική χώρα με μια κεκλιμένη γέφυρα . Ήταν ένα προστατευμένο φυσικό λιμάνι, γεγονός που εξηγεί πολλά από όσα ακολούθησαν.
Αυτό το χρυσό οβάλ δαχτυλίδι με στεφάνη φέρει χαραγμένο τον Οδυσσέα συνοδευόμενο από τον πιστό του σκύλο Άργο στα νεανικά του κυνηγετικά χρόνια, περίπου τον 4ο αιώνα π.Χ., από τον Τάραντα της Νότιας Ιταλίας στο Museo Marta του Τάραντα.
Το όνομα Τάρας προήλθε από έναν τοπικό ήρωα, γιο του Ποσειδώνα και μιας νύμφης, τον οποίο τα νομίσματα της πόλης απεικόνιζαν να ιππεύει ένα δελφίνι. Αυτή η εικόνα εξακολουθεί να αποτελεί το σύμβολο του Τάραντα σήμερα.
Μια λεπτομέρεια συνδέει την πόλη με τις ρίζες της. Ο Τάρας τιμούσε τον Υάκινθο , έναν ήρωα που λατρευόταν στις Αμύκλες , το σπαρτιατικό ιερό λίγα χιλιόμετρα από τη Σπάρτη, όπου τελούνταν κάθε χρόνο τα Υάκινθια , μια από τις μεγάλες γιορτές της περιοχής. Η λατρεία του ήταν πολύ δημοφιλής στον Τάρα. Όταν ο Πολύβιος περιγράφει πώς ο Αννίβας κατέλαβε την πόλη, αναφέρει έναν τάφο του Υάκινθου έξω από τα τείχη, αν και κανείς σήμερα δεν γνωρίζει πού βρισκόταν. Η María Hernández Martínez έχει μελετήσει αυτή τη λατρεία σε ένα άρθρο στο περιοδικό Gerión , και η συζήτηση για το τι σήμαινε παραμένει ανοιχτή.
Ένας ναός με δύο κίονες
Οι επισκέπτες του νησιού Τάραντα σήμερα θα βρουν δύο δωρικούς κίονες , ύψους περίπου 8,5 μέτρων η καθεμία, που στέκονται στην πλατεία μπροστά από το κάστρο. Ο δωρικός είναι ο απλούστερος και πιο στιβαρός από τους ελληνικούς ρυθμούς κιόνων, αυτός που χρησιμοποιήθηκε για τον Παρθενώνα. Αυτοί οι δύο είναι όλα όσα έχουν απομείνει από έναν από τους παλαιότερους πέτρινους ναούς στον δυτικό ελληνικό κόσμο, που χτίστηκε στις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ. στην ακρόπολη, όπου οι πρώτοι άποικοι είχαν ήδη ανεγείρει ένα ιερό από λάσπη.
Στις αρχές του 18ου αιώνα, δέκα ακόμη κίονες ήταν ακόμη λίγο-πολύ άθικτοι. Απομακρύνθηκαν για να χτιστεί το μοναστήρι των Κελεστίνων και οι δύο που είχαν διασωθεί κατέληξαν να είναι ενσωματωμένοι στους τοίχους του μέχρι που το συγκρότημα κατεδαφίστηκε τον 20ό αιώνα.
Για πολύ καιρό το κτίριο ονομαζόταν «ναός του Ποσειδώνα», αλλά η τρέχουσα επιστημονική έρευνα το αμφισβητεί. Σύμφωνα με την επίσημη τουριστική πύλη της Ιταλίας, οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι ήταν αφιερωμένο σε μια θεά, πιθανώς στην Περσεφόνη .
Ο αρχαιολόγος Φεντερίκο Τζιλέτι, ο οποίος εργάστηκε στις ανασκαφές στο Κάστρο Αραγωνίας , δημοσίευσε μια μελέτη το 2023 στο περιοδικό Axon . Περιγράφει δύο πρόσφατα ανακαλυφθείσες ενεπίγραφες γρατσουνιές σε κεραμικά που προσφέρουν νέες ενδείξεις για την ανακατασκευή της διάταξης του ιερού χώρου και για την κατανόηση της θεότητας που υπηρετούσε ο ναός. Κανείς δεν έχει ακόμη απαντήσει στο ερώτημα.
Ένας βασιλιάς, μερικοί αριστοκράτες και μια ήττα που άλλαξε το σύστημα
Το πρώτο πολιτικό σύστημα του Τάρα φαίνεται να αντέγραψε αυτό της Σπάρτης. Ο Ηρόδοτος αναφέρει έναν άνδρα που ονομαζόταν Αριστοφιλίδης, τον οποίο αποκαλεί «βασιλέα», και ο οποίος κατείχε αρκετή εξουσία για να δράσει εναντίον ενός περσικού πλοίου. Οι ιστορικοί διαφωνούν ως προς το αν ήταν μονάρχης, τύραννος ή απλώς ο αρχιδικαστής μιας δημοκρατίας.
Ένα νόμισμα από τον Τάρα. Από ArchaiOptix / Wikimedia Commons.
Ο Άρθερ Φέριλ επεσήμανε το 1978 ότι ο Ηρόδοτος σχεδόν ποτέ δεν χρησιμοποιεί αυτόν τον τίτλο για τους Έλληνες τυράννους. Ο Μάσιμο Ναφίσι, από την πλευρά του, έχει υποστηρίξει ότι οι βασιλιάδες στον Τάρα «δεν μπορούν να αποκλειστούν». Δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία για να κριθεί αυτό.
Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι η επέκταση της πόλης προς την ενδοχώρα επεκτάθηκε και στους γείτονές της. Γύρω στο 472 π.Χ. οι Ταρεντίνοι, συμμαχώντας με το Ρήγιο, υπέστησαν μια ήττα που ο Ηρόδοτος αποκαλεί τη μεγαλύτερη σφαγή Ελλήνων που γνώριζε, με 3.000 νεκρούς μόνο από την πλευρά των Ρηγίων. Ο Αριστοτέλης λέει ότι μια άλλη ήττα, το 466 π.Χ., σκότωσε τόσους πολλούς αριστοκράτες που το δημοκρατικό κόμμα κατάφερε να καταλάβει την εξουσία και να εκδιώξει τους Πυθαγόρειους .
Το αποτέλεσμα ήταν μια πόλη με ισχυρή δημοκρατία, αν και ποτέ δεν διέκοψε τους δεσμούς της με τη μητέρα πατρίδα. Το 415 π.Χ., κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου , αρνήθηκε να δώσει νερό ή λιμάνι στον αθηναϊκό στόλο.
Η πόλη που έβαλε έναν μαθηματικό επικεφαλής του στρατού της
Το καλύτερο κεφάλαιο στην ιστορία του Τάρα χρονολογείται στον 4ο αιώνα π.Χ. με τον Αρχύτα , που γεννήθηκε γύρω στο 428 π.Χ. και πέθανε γύρω στο 347. Ήταν φιλόσοφος, μαθηματικός και στρατηγός. Η Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάνικα σημειώνει ότι, ενάντια στο έθιμο, η πόλη τον εξέλεξε 7 φορές διοικητή του στρατού. Υπό την ηγεσία του, ο Τάρας πολέμησε με επιτυχία εναντίον των Μεσσαπίων , των Λουκανών, ακόμη και των Συρακουσών . Ήταν επίσης φίλος του Πλάτωνα και, σύμφωνα με την Έβδομη Επιστολή, έστειλε ένα πλοίο για να τον σώσει όταν ο τύραννος Διονύσιος των Συρακουσών τον κράτησε αιχμάλωτο.
Ο Αρχύτας έμεινε στην ιστορία πάνω απ' όλα για την ευρηματικότητά του. Έλυσε το πρόβλημα του διπλασιασμού του κύβου : κατασκεύασε έναν κύβο με διπλάσιο όγκο από έναν δεδομένο κύβο, κάτι αδύνατο μόνο με χάρακα και διαβήτη. Το έκανε με μια τρισδιάστατη γεωμετρική κατασκευή και, σύμφωνα με τον Διογένη τον Λαέρτιο, ήταν η πρώτη επίδειξη χρήσης της μηχανικής για τη μελέτη της γεωμετρίας.
Ο Πλάτωνας αντιπαθούσε έντονα αυτό, επειδή πίστευε ότι η ανάμειξη της μηχανικής με τα μαθηματικά υποτιμούσε και τα δύο. Στον Αρχύτα αποδίδεται επίσης ένα ξύλινο περιστέρι που πετούσε , κινούμενο με πεπιεσμένο αέρα, σύμφωνα με τον Ρωμαίο συγγραφέα Αύλο Γέλλιο , ο οποίος επικαλείται τον Φαβωρίνο . Είναι αδύνατο να γνωρίζουμε αν η συσκευή υπήρχε πραγματικά ή είναι απλώς ένας θρύλος. Ένας κρατήρας στη Σελήνη φέρει το όνομά του.
Υπό την ηγεσία του, ο Τάρας έφτασε στο απόγειο της δύναμής του. Ήταν το σημαντικότερο εμπορικό λιμάνι στη νότια Ιταλία, εξήγαγε αγαθά στην Ελλάδα και διέθετε τον μεγαλύτερο στρατό και στόλο στην περιοχή. Μπορείτε ακόμα να δείτε τον πλούτο του στις προθήκες του MArTA, το οποίο φιλοξενεί τον λεγόμενο Χρυσό του Τάραντα , ελληνιστικά κοσμήματα που χρονολογούνται μεταξύ του 4ου και του 2ου αιώνα π.Χ. Κατασκευάζονταν με συρματερή, μια τεχνική κατά την οποία εξαιρετικά λεπτά χρυσά νήματα κολλούνται σε μεταλλική επιφάνεια. Πολλά από τα στέμματα που βρέθηκαν ήταν κτερίσματα για σημαντικούς νεκρούς, ενώ τα διαδήματα φοριόντουσαν εν ζωή.
Η νεκρόπολη του αρχαίου Taras. Από: Fabien Bièvre-Perrin / Wikimedia Commons.
Η μέρα που ο πρέσβης της Ρώμης έγινε στόχος γελοιοποίησης
Μετά τον θάνατο του Αρχύτα, η πόλη άρχισε μια αργή παρακμή. Οι κανόνες περί ιθαγένειας ήταν τόσο περιοριστικοί που δεν μπορούσε ποτέ να φτάσει το ανθρώπινο δυναμικό των φυλών της Απουλίας, στη συνέχεια των Σαμνιτών και τέλος των Ρωμαίων. Για να συμπληρώσει τον αριθμό των μελών, προσέλαβε ξένους διοικητές, όπως τον βασιλιά Αρχίδαμο Γ΄ της Σπάρτης, που σκοτώθηκε το 338 π.Χ. κάτω από τα τείχη της Μανδουρίας , και τον Αλέξανδρο της Ηπείρου , κουνιάδο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο οποίος έπεσε το 331 π.Χ. στη μάχη της Πανδοσίας .
Το τελικό χτύπημα ήρθε το 282 π.Χ. Η Ρώμη, η οποία ήδη έλεγχε μεγάλο μέρος της νότιας Ιταλίας, έστειλε 10 πλοία προς τους Θούρειους , αλλά μια καταιγίδα τα έσπρωξε στον κόλπο του Τάραντα κατά τη διάρκεια μιας γιορτής του Διονύσου. Μια συνθήκη απαγόρευε στα ρωμαϊκά πλοία να εισέλθουν στον κόλπο, έτσι οι Ταρεντίνοι βύθισαν τέσσερα και κατέλαβαν ένα.
Η Ρώμη έστειλε έναν πρεσβευτή, τον Ποστούμιο , για να ζητήσει εξηγήσεις. Ο Διονύσιος της Αλικαρνασσού αφηγείται τι συνέβη στο θέατρο της πόλης (Ρωμαϊκές Αρχαιότητες, XIX, 5). Οι Ταρεντίνοι έδωσαν μεγαλύτερη προσοχή στα λάθη στα ελληνικά του παρά στο μήνυμά του και τον περιγελούσαν. Ένας άντρας ονόματι Φιλονίδης λέρωσε στη συνέχεια την τήβεννό του, την επίσημη ενδυμασία των Ρωμαίων πολιτών, με περιττώματα. Άλλες πηγές, όπως ο Βαλέριος Μάξιμος, λένε ότι ήταν ούρα. Ο Ποστούμιος σήκωσε το λεκιασμένο ένδυμα στο κοινό και απάντησε:
«Γελάστε όσο μπορείτε, Ταρεντίνοι!»,Διονύσιος Αλικαρνασσεύς, Ρωμαϊκές Αρχαιότητες , XIX, 5.
Στην ιστορία, επέστρεψε στη Ρώμη με την λερωμένη τήβεννο ως αποδεικτικό στοιχείο και η Γερουσία κήρυξε τον πόλεμο. Ο ιστορικός Κρίστοφερ Μπαρνς αφιέρωσε ένα ολόκληρο βιβλίο το 2005 σε αυτές τις αφηγήσεις και έδειξε ότι κάθε συγγραφέας πρόσθεσε λεπτομέρειες για κάποιο λόγο, όπως το να μεθύσουν οι Ταρεντίνοι ή να χλευάσουν την ίδια την τήβεννο. Η σκηνή μπορεί να είναι εν μέρει λογοτεχνική.
Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι ο Τάρας ζήτησε βοήθεια από τον Πύρρο της Ηπείρου , έναν βασιλιά από τη βορειοδυτική Ελλάδα, ο οποίος αποβιβάστηκε το 280 π.Χ. με περίπου 20.000 πεζούς, 3.000 ιππείς και 20 πολεμικούς ελέφαντες. Νίκησε στην Ηράκλεια και στο Άσκουλο , αλλά με τόσο βαριές απώλειες που ακόμα αποκαλούμε θρίαμβο που κοστίζει πολύ ακριβά μια «πύρρειο νίκη». Έφυγε για τη Σικελία, επέστρεψε, ηττήθηκε στο Βενεβέντο το 275 π.Χ. και επέστρεψε στην Ήπειρο με μόλις 8.500 άνδρες. Το 272 π.Χ. οι Ρωμαίοι κατέλαβαν τον Τάρα.
Αεροφωτογραφία του Τάραντα. Από: Carlos Delgado / Wikimedia Commons.
Αννίβας, Φάβιος Μάξιμος και οι θυμωμένοι θεοί
Ο Τάρας είχε μια τελευταία ευκαιρία. Στον Δεύτερο Καρχηδονιακό Πόλεμο , τη μακρά μάχη μεταξύ Ρώμης και Καρχηδόνας (218–201 π.Χ.), οι Ρωμαίοι φρούρησαν την πόλη φοβούμενοι ότι θα άλλαζε στρατόπεδο με τον Αννίβα . Ένα παράλογο επεισόδιο προκάλεσε ακριβώς αυτό που φοβόντουσαν: Οι όμηροι των Ταρεντίνων που προσπάθησαν να δραπετεύσουν ρίχτηκαν από τον Ταρπηιανό Βράχο , τον γκρεμό στη Ρώμη που χρησιμοποιούνταν για εκτελέσεις.
Το 212 π.Χ., δύο υποστηρικτές της Καρχηδόνας επέτρεψαν στον Αννίβα να μπει, αλλά δεν μπόρεσε να καταλάβει την ακρόπολη, την οποία εξακολουθούσαν να κατέχουν οι Ρωμαίοι. Με το λιμάνι εκτός εμβέλειας, ο καρχηδονιακός στρατός αναγκάστηκε να σύρει τα πλοία του δια ξηράς μέσα από την πόλη για να τα οδηγήσει στη θάλασσα.
Το 209 π.Χ. ο Φάβιος Μάξιμος ανέκτησε τον Τάραντα χάρη στην προδοσία ενός Βρουτίου διοικητή. Ο Πλούταρχος το αφηγείται χωρίς συμπόνια. Ο Φάβιος διέταξε να σκοτωθούν πρώτα οι Βρουτιανοί, για να κρύψουν ότι η πόλη είχε πέσει λόγω προδοσίας. Πολλοί Ταρεντίνοι πέθαναν, 30.000 πουλήθηκαν ως σκλάβοι και η λεία έφτασε τα 3.000 τάλαντα. Όταν ο γραμματέας του ρώτησε τι να κάνει με τα αγάλματα και τους πίνακες, ο Φάβιος έδωσε μια απάντηση που έχει μείνει στην ιστορία:
«Ας αφήσουμε στους Ταρεντίνους τους θυμωμένους θεούς τους», Πλούταρχος, Βίος Φαβίου Μαξίμου , 22, 5-6.
Ωστόσο, πήρε μαζί του το κολοσσιαίο άγαλμα του Ηρακλή και το έστησε στο Καπιτώλιο της Ρώμης, μαζί με ένα χάλκινο έφιππο άγαλμα του εαυτού του. Ο Ηρακλής ήταν έργο του Λυσίππου , γλύπτη του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Σύμφωνα με τον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο, ένα χάλκινο άγαλμα του Δία, κατασκευασμένο από τον ίδιο καλλιτέχνη, ύψους περίπου 18 μέτρων, επέζησε μόνο επειδή ήταν πολύ βαρύ για να μετακινηθεί. Το ίδιο απόσπασμα του Πλούταρχου δίνει την ειρωνεία που αποδίδεται στον Αννίβα όταν άκουσε τα νέα: οι Ρωμαίοι είχαν βρει τον δικό τους Αννίβα, αφού είχαν χάσει τον Τάραντα με τον ίδιο τρόπο που τον είχαν καταλάβει.
Τάραντας η μοναδική αποικία των Σπαρτιατών.Ο μόνος τρόπος για να ξεπεράσουμε τους φόβους μας είναι ενδυναμώνοντας τα όνειρά μας.
Μετά τη δόξα
Η μεταγενέστερη ιστορία της πόλης είναι μακρά. Το 122 π.Χ. η Ρώμη ίδρυσε μια αποικία δίπλα της που ονομάζεται Ποσειδώνια , με πρωτοβουλία του Γάιου Σεμπρόνιου Γράκχου . Το 37 π.Χ. ο Μάρκος Αντώνιος και ο Οκταβιανός υπέγραψαν εκεί τη Συνθήκη του Τάραντα, η οποία παρέτεινε τη Δεύτερη Τριανδρία, τη συμφωνία τους για την κατανομή της εξουσίας με έναν τρίτο Ρωμαίο ηγέτη.
Το 1894, οι ανασκαφές αποκάλυψαν μέρος του δημοτικού νόμου της πόλης, χαραγμένο σε μπρούντζο, που σήμερα βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης . Στη συνέχεια ήρθαν οι Βυζαντινοί, οι Λομβαρδοί, οι Σαρακηνοί και οι Νορμανδοί. Και τη νύχτα της 11ης Νοεμβρίου 1940, βρετανικά αεροσκάφη παρέλυσαν μεγάλο μέρος του ιταλικού στόλου που ήταν αγκυροβολημένος στο Mar Grande, σε αυτό που έγινε γνωστό ως η Ναυμαχία του Τάραντα.
Οι χρυσοί θησαυροί που εκτίθενται στο Μουσείο Τέχνης MArTA επέζησαν από τη ρωμαϊκή λεηλασία επειδή βρίσκονταν ήδη υπόγεια, σε τάφους που ανοίχτηκαν αιώνες αργότερα. Στην παλιά πόλη μπορείτε επίσης να δείτε τα ελληνικά τείχη στο πάρκο Collepasso , που χρονολογούνται από τα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ., και το Σπαρτιατικό Μουσείο στο Υπόγειο Bellacicco.
Λίγα απομεινάρια από την πόλη που ίδρυσε η Σπάρτη έχουν απομείνει σε πέτρες, αλλά υπάρχουν αρκετά για να εγείρουν ένα ερώτημα που δεν έχει ακόμη απάντηση: αν ο ναός των δύο κιόνων δεν ήταν του Ποσειδώνα, σε ποιον προσεύχονταν πραγματικά οι Γιοι των Παρθένων όταν έχτισαν το πρώτο τους ιερό;
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα labrujulaverde
Πηγές:
MArTA, Taranto from its foundation to its conquest by the Romans
Plutarco, Vida de Fabio Máximo
Dionisio de Halicarnaso, Antigüedades romanas
Federico Giletti (2023), Officina di IG XIV2 – Two New Graffiti on Pottery from the Acropolis of Taranto and the Problem of the Attribution of the Doric Temple. Axon, doi.org/10.30687/Axon/2532-6848/2023/01/008
Hernández Martínez, M. (2005). La presencia del culto de Apolo Jacinto en Tarento. Gerión. Revista de Historia Antigua, 22(1), 81-99. revistas.ucm.es/index.php/GERI/article/view/GERI0404120081A
Wikipedia, History of Taranto
https://www.labrujulaverde.com/en/2026/10/sparta-founded-only-one-colony-in-its-history-and-filled-it-with-the-sons-of-virgins/
