Γιατί Ελβετοί ερευνητές καλύπτουν έναν παγετώνα με μαλλί;
Τα καλύμματα των παγετώνων "Keep it wool" ζυγίζονται χρησιμοποιώντας χρησιμοποιημένες σακούλες βύνης γεμάτες με χαλίκι. Από: Zimy Da Kid/Summit Foundation.
Οι παγετώνες τυλίγονται σε πλαστικό κάθε καλοκαίρι για να επιβραδυνθεί το λιώσιμο, αλλά τώρα Ελβετοί ερευνητές φαίνεται να έχουν μια πολύ πιο καθαρή επιλογή
Ελβετοί ερευνητές δοκίμασαν βιοδιασπώμενες κουβέρτες από μαλλί προβάτου σε έναν παγετώνα, μειώνοντας το λιώσιμο των πάγων το καλοκαίρι κατά 50 έως 70% χωρίς συνθετικές ίνες.
Κάθε καλοκαίρι, οι εργάτες στις Ελβετικές Άλπεις απλώνουν μεγάλα λευκά σεντόνια πάνω σε κομμάτια πάγου παγετώνων για να επιβραδύνουν το λιώσιμο. Αυτά τα καλύμματα είναι συνήθως κατασκευασμένα από συνθετικό ύφασμα, ένα υλικό με βάση το πλαστικό που μπορεί να απελευθερώσει ίνες στο περιβάλλον.
Φέτος, μια ομάδα στη δυτική Ελβετία δοκίμασε κάτι διαφορετικό: κουβέρτες φτιαγμένες από μαλλί προβάτου.
Τα πρώτα αποτελέσματα από το έργο «Keep It Wool» υποδηλώνουν ότι το μαλλί έλιωσε περιορισμένα περίπου όσο και τα τυπικά συνθετικά καλύμματα σε μια μικρή περιοχή δοκιμών του παγετώνα Tsanfleuron. Οι ερευνητές είναι, ωστόσο, σαφείς ότι η μέθοδος προστατεύει μόνο μικροσκοπικά κομμάτια πάγου και δεν κάνει τίποτα για να σταματήσει την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Τέσσερις μαθητές με μια σπουδαία ιδέα
Το έργο διευθύνεται από το Ίδρυμα Summit , έναν ελβετικό περιβαλλοντικό μη κερδοσκοπικό οργανισμό, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Λωζάνης . Η ιδέα συνέλαβαν τέσσερις μεταπτυχιακοί φοιτητές.
Ο παγετώνας Tsanfleuron εκτείνεται σε μήκος περίπου 3,5 χιλιομέτρων και φτάνει σε υψόμετρο περίπου 3.000 μέτρων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Μέρος του βρίσκεται εντός του χιονοδρομικού κέντρου Glacier 3000, κοντά στο χωριό Les Diablerets.
Στα τέλη Ιουνίου 2026, η ομάδα τοποθέτησε δύο μάλλινες κουβέρτες, η καθεμία εκ των οποίων κάλυπτε περίπου 100 τετραγωνικά μέτρα, στον παγετώνα.
Η επιστημονική εποπτεία προήλθε από το πανεπιστήμιο και το δίκτυο Glacier Monitoring Switzerland , γνωστό ως GLAMOS, σύμφωνα με το Swissinfo .
Ο στόχος, δήλωσε στο Reuters ο διευθυντής του έργου, Τίμοθι Στάινερ , ήταν να «διερευνηθεί μια βιοδιασπώμενη εναλλακτική λύση, ενώ παράλληλα θα βρεθεί μια χρήση για το ελβετικό μαλλί, το 40-70% του οποίου απορρίπτεται κάθε χρόνο».
Οι κουβέρτες κατασκευάστηκαν από την ελβετική εταιρεία μαλλιού Fisolan. Ακόμα και ο προμηθευτής είχε στην αρχή αμφιβολίες.
«Νόμιζα ότι δεν θα ήταν αρκετά σταθερό», είπε ο Niklaus Saegesser του Fisolan.
Πώς απέδωσε το μαλλί
Καθ' όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, η ομάδα έκανε μετρήσεις κάθε δύο εβδομάδες. Συνέκριναν το μαλλί με ένα συμβατικό κάλυμμα γεωυφάσματος του είδους που χρησιμοποιείται ήδη σε ελβετικούς παγετώνες.
Το μαλλί περιόρισε την τήξη, όπως και το συνθετικό υλικό, ανέφερε το Reuters. Σύμφωνα με το Ίδρυμα Summit, και τα δύο υλικά μείωσαν την τήξη στις καλυμμένες ζώνες κατά 50 έως 70%.
«Τώρα έχουμε ένα αποτέλεσμα που μπορούμε να δούμε και μάλιστα να αγγίξουμε. Λειτούργησε απίστευτα καλά», δήλωσε ο Elliot Gaffiot, ένας από τους φοιτητές πίσω από το έργο.
Το μαλλί έχει ένα ακόμη πλεονέκτημα. Τα καλύμματα με βάση το πλαστικό μπορούν να αποβάλουν τις ρυπογόνες μικροΐνες, ενώ το μαλλί είναι βιοδιασπώμενο και ανανεώσιμο.
Σύμφωνα με το Ίδρυμα Summit, δεν υπάρχει κίνδυνος εισχώρησης σωματιδίων από το μαλλί στον κύκλο του νερού.
Στο Les Diablerets, η καλλιέργεια χιονιού, η πρακτική της αποθήκευσης χιονιού κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού για χρήση τον χειμώνα, εφαρμόζεται ήδη, όπως φαίνεται κάτω από τα δύο μεγάλα καλύμματα εδώ. Από: Zimy Da Kid/Summit Foundation.
Γιατί καλύπτονται οι παγετώνες
Η κάλυψη παγετώνων με πάγο δεν είναι κάτι καινούργιο στην Ελβετία. Η πρώτη τοποθεσία, στον παγετώνα Gurschenfirn στο όρος Gemsstock, προστατεύεται από το 2004.
Μια μελέτη του 2021 με επικεφαλής τον παγετωνολόγο Matthias Huss εξέτασε καλύμματα σε 8 ελβετικές τοποθεσίες, σε υψόμετρο μεταξύ περίπου 7.380 και 10.660 ποδιών (2.250 και 3.250 μέτρων). Τέτοια καλύμματα χρησιμοποιούνται κυρίως για την προστασία χιονοδρομικών κέντρων και άλλων τουριστικών χώρων.
«Περίπου 60% λιγότερος πάγος και χιόνι λιώνει κάτω από τους λευκούς μουσαμάδες σε σχέση με τις γειτονικές περιοχές», σύμφωνα με το Ελβετικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Έρευνας Δασών, Χιονιού και Τοπίου ( WSL ).
Σε όλη την Ελβετία, τα καλύμματα εξοικονομούν έως και 350.000 κυβικά μέτρα (περίπου 12,4 εκατομμύρια κυβικά πόδια) πάγου κάθε χρόνο. Καλύπτουν όμως μόνο περίπου 44 στρέμματα (0,18 τετραγωνικά χιλιόμετρα), περίπου το 0,02% της έκτασης των παγετώνων της χώρας.
Η μέθοδος είναι επίσης ακριβή. Η κάλυψη όλων των ελβετικών παγετώνων θα κόστιζε περισσότερο από 1 δισεκατομμύριο ελβετικά φράγκα ετησίως, εκτιμούν οι ερευνητές.
Το 2026 ήταν χρονιά ρεκόρ τήξης
Το πείραμα πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια μιας περιόδου που δύσκολα θα κάλυπτε τους αλπικούς πάγους. Το 2026, οι ελβετικοί παγετώνες έχασαν περισσότερο από το 5% του όγκου τους, σύμφωνα με στοιχεία του GLAMOS που δημοσίευσε το Πανεπιστήμιο του Φρίμπουργκ .
Ένας χειμώνας με λίγο χιόνι ακολουθήθηκε από ένα ζεστό, ξηρό καλοκαίρι. Το επίπεδο παγετού παρέμεινε πάνω από τα 13.100 πόδια (4.000 μέτρα) για 76 ημέρες, περισσότερο από το διπλάσιο του ιστορικού μέσου όρου.
Τα τελευταία 5 χρόνια, η Ελβετία έχει χάσει σχεδόν το 20% του πάγου των παγετώνων της, ένας ρυθμός που περιγράφεται λεπτομερώς σε πρόσφατη κάλυψη πέντε ακραίων καλοκαιριών .
Μερικοί μικροί παγετώνες, συμπεριλαμβανομένου του παγετώνα Bella Tola, έχουν εξαφανιστεί εντελώς. Ένα νέο εργαλείο επιτρέπει πλέον στους ανθρώπους να βλέπουν πότε προβλέπεται να εξαφανιστούν μεμονωμένοι παγετώνες .
Το λιώσιμο των πάγων δημιουργεί επίσης κινδύνους για τις κοντινές κοινότητες. Το 2025, μια τεράστια κατάρρευση παγετώνα έθαψε μεγάλο μέρος του ελβετικού χωριού Μπλάτεν.
Δεν είναι λύση για την υπερθέρμανση
Η ομάδα πίσω από το Keep It Wool τονίζει ότι οι κουβέρτες δεν αποτελούν λύση για την υπερθέρμανση του πλανήτη. Μπορούν μόνο να επιβραδύνουν το λιώσιμο μικρών κομματιών πάγου κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Ο Huss έχει τονίσει το ίδιο σημείο σχετικά με τα καλύμματα παγετώνων γενικά.
«Ο μόνος τρόπος για να περιοριστεί αποτελεσματικά η παγκόσμια υποχώρηση των παγετώνων είναι η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και, κατά συνέπεια, η θέρμανση της ατμόσφαιρας», είπε.
Η απώλεια των παγετώνων επηρεάζει επίσης τα αποθέματα νερού πολύ πέρα από τα βουνά. Η συρρίκνωση του πάγου απειλεί την ασφάλεια του νερού για τις κοινότητες που εξαρτώνται από τα ποτάμια που τροφοδοτούνται από παγετώνες.
Προς το παρόν, η δοκιμή μαλλιού προσφέρει έναν καθαρότερο τρόπο για να γίνει κάτι που ήδη κάνουν τα ελβετικά θέρετρα. Το αν μπορεί να λειτουργήσει σε μεγαλύτερη κλίμακα και σε περισσότερες από μία σεζόν, μένει να δοκιμαστεί.
Οι πληροφορίες σχετικά με τη δοκιμή Keep It Wool ελήφθησαν από το Reuters και τα δεδομένα για τα καλύμματα των παγετώνων από ένα δελτίο τύπου του WSL .
Γεωδίφης με πληροφορίες από το Earth.com
περισσότερα,
Covering glacier ice: effective but expensive- Reinhard Lässig
https://www.wsl.ch/en/news/covering-glacier-ice-effective-but-expensive/
https://www.earth.com/climate/glaciers-get-wrapped-in-plastic-each-summer-to-slow-the-melt-but-now-swiss-researchers-seem-to-have-a-much-cleaner-option/?ck_subscriber_id=4271623844
