Η ημικυκλική Εξέδρα, του Ασκληπιείου

Γραφική αποκατάσταση της εξέδρας από τον Ελβετό αρχιτέκτονα P. Schazmann, 1932.

Στο δεύτερο άνδηρο ξεχωρίζει μία περίτεχνη ημικυκλική εσοχή την οποία ανέσκαψε ο R.Herzog. Την χρησιμοποιούσαν για τοποθέτηση αγαλμάτων ή ακόμη υπαίθριες συγκεντρώσεις. Συχνά πλατφόρμες όπως αυτή είχαν επιγραφή όπου αναφερόταν, ποιός την ανήγειρε.

Για την κατασκευή της καμπυλώθηκε ο πίσω αναλημματικός τοίχος. Χρονολογείται στις αρχές 3ου π.Χ.Θεωρείται ίδιας εποχής με τον Ναό Β’ . Εδώ μπορεί να βρίσκονταν τα διάσημα έργα του Απελλή,ο Αντίγονος και η Αναδυόμενη Αφροδίτη για  τα οποία τόσα έχουν γραφεί. 

Η εξέδρα είναι φτιαγμένη απο ντόπιο τραβερτίνη και γκριζογάλανο ασβεστόλιθο μπορεί του Κεφαλά.

Κατά τον Ζαρράφτη κοντά βρισκόταν Ναός της Απτέρου Νίκης, αν έχει δίκιο δεν αποκλείεται το γεγονός να υπήρχε το Άγαλμα της Νίκης.

Εξέδρα υπήρχε και στην αρχαία Αγορά της Κω, της ιδίας εποχής.Η αρχική ελληνική έννοια εφαρμόστηκε σε ένα δωμάτιο που άνοιγε σε μια στοά.

Στην αρχαία Ελλάδα οι εξέδρες βρίσκονταν συνήθως στα μέρη των μεγάλων πόλεων σε σημαντικά λατρευτικά κέντρα, όπως η Ακρόπολη στην Αθήνα. Μελετητές και ποιητές έκαναν συζητήσεις σε αυτές, οι οποίες χρησιμοποιούνταν επίσης για ανάπαυση και περισυλλογή. 

Οι ρωμαϊκές εξέδρες τόσο ορθογώνιου όσο και ημικυκλικού σχεδίου καλύπτονταν μερικές φορές με ημιθόλους και συχνά με πρόσοψη από μνημειώδεις κίονες ή παραστάδες.

Την εξέδρα περιγράφει ο R.Herzog: 

«Τα παλαιότερα κτίρια  βρίσκονταν στο μεσαίο 2ο άνδηρο. Βρίσκεται σε τυφλό σημείο στα ανατολικά, μεταξύ της εξωτερικής σκάλας και του Ναού  C του Αντωνίνου.Η πρόσοψή του είναι σε αρμονία με τα παλαιότερα κτίσματα του ιερού, περίπου παράλληλα με την κύρια διεύθυνση του. Η εξέδρα έχει το άνοιγμά της προς τα βόρεια, δηλαδή την απέναντι από την πλευρά της θέασης. Η ημικυκλική εξέδρα, τώρα κατεστραμμένη μέχρι τα θεμέλια, έχει διάμετρο 10μ. με εξωτερική ακτίνα 4,9μ. και εσωτερική ακτίνα 3,14μ, χωρίς διατηρητέο ​​πάγκο στο εσωτερικό, αποτελείται  ένα στρώμα βάσης και έναν ημικυκλικό ορθοστάτη. Η υποδομή βρίσκεται κάτω από το επίπεδο της ταράτσας και είναι κατασκευασμένη εξ ολοκλήρου από λευκό ασβεστόλιθο.Πάνω από αυτό το στρώμα θεμελίωσης υπήρχαν δύο ορατά σκαλοπάτια, το κάτω μέρος των οποίων καταλάμβανε ολόκληρο το ημικύκλιο και σχημάτιζε το κάτω μέρος του ανοίγματος. Κατασκευάστηκε από σκούρο μπλε μάρμαρο στην μερικώς καλοδιατηρημένη περιφέρεια. Το εσωτερικό πεδίο αποτελείτο επίσης από μαρμάρινες πλάκες. Μόνο οι περιοχές που καλύπτονταν από το παραπάνω στρώμα αποτελούνταν από πορώδη ασβεστόλιθο[τραβερτίνη]. Η μπροστινή λωρίδα ήταν επίσης από μαρμάρινες πλάκες. Δυστυχώς το αριστερό τμήμα της βάσης καταστράφηκε από ασβεστοκάμινο».

Η αρχαία εξέδρα συχνά υποστήριζε χάλκινα πορτραίτα, ήταν μια οικεία ελληνιστική κατασκευή που τοποθετείτο κατά μήκος ιερών οδών όπως απέναντι από την Casa Romana[ Στέκι] επί της σημερινής Γρηγορίου Έ ή σε ανοιχτούς χώρους σε ιερά, στη Δήλο ή στην Επίδαυρο. Ορισμένες ελληνιστικές εξέδρες χτίστηκαν σε σχέση με την αγορά μιας πόλης, όπως στην Πριήνη.

Η εξέδρα υιοθετήθηκε από τους Ρωμαίους και στη συνέχεια καθιερώθηκε σε επόμενες ιστορικές εποχές, ξεκινώντας από τη ρωμαϊκή, βυζαντινή και ακόμη την οθωμανική αρχιτεκτονική. Οι αρχιτέκτονες μνημείων έχουν επίσης χρησιμοποιήσει αυτό το στυλ στη σύγχρονη εποχή.

Γενικά η εξέδρα ήταν συνήθως ένα δημόσιο χαρακτηριστικό: όπου ρήτορες και φιλόσοφοι συζητούσαν ή διαφωνούσαν σε ένα δημόσιο χώρο.Επίσης μία βασιλική μπορούσε να διαθέτει μια μεγάλη εξέδρα στο μακρινό άκρο από την είσοδό της, όπου κάθονταν οι δικαστές, συνήθως πάνω σε σκαλοπάτια, για την εκδίκαση υποθέσεων. Αυτό ονομαζόταν tribuna στα λατινικά και το tribune χρησιμοποιείται για μια περιοχή υπερυψωμένου δαπέδου που στηρίζεται σε έναν τοίχο, συχνά σε μία εξέδρα.

Η ελληνιστική εξέδρα του Ασκληπιείου καταστράφηκε από σεισμό, ίσως από το συμβάν των 7.5 βαθμών του 199/198 π.Χ, που εκδηλώθηκε νότια της Ρόδου.

Γεωδίφης

Πηγές:

1.Kos-Rudolf Herzog,1932

2. Το Ασκληπιείο της Κω-Β.Χατζηβασιλείου

3. Κώια-Ιακ.Ζαρράφτης

4.Αρχεία L.Morricone-L.Laurenzi,saia

5.Ένα φωτογραφικό ταξίδι στο Ασκληπιείο Κω [1901-2014]

https://geogeodifhs.blogspot.com/2019/12/1901-2014.html

6. Παλιές Φωτογραφίες της Κω/ΦΒ

7. Ιστορία των σεισμών της Κω,2018-2023

8. Ασκληπιείο της Κω-Δ.Μποζνάκης

9. Παιδί της Ρέας, τριλογία

10. Ασκληπιείο των Κώων, 2024

11. Ιστοσελίδες από το διαδίκτυο

https://lsj.gr/wiki/%E1%BC%90%CE%BE%CE%AD%CE%B4%CF%81%CE%B1

https://www.britannica.com/technology/exedra

https://it.wikipedia.org/wiki/Esedra

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

Η περίφημη Εξέδρα του Ασκληπιείου, όπου μπορεί να υπήρχε το άγαλμα της Άπτερου Νίκης και πίσω της ο Ναός του Απόλλωνα πριν αναστηλωθεί, ευθυγραμμισμένος με τα ισχυρότερα μαγνητικά πεδία του γαλαξία μας, στο 2ο άνδηρο όπως ακριβώς τα έφερε στο φως ο R.Herzog πριν από τις παρεμβάσεις των Ιταλών αρχαιολόγων...

Ασκληπιείο Κω, αυτό που έφερε στο φως στις αρχές του προηγούμενου αιώνα ο Rudolf Herzog. Πριν από την αποκατάσταση των Ιταλών το δεύτερο άνδηρο, θέα από τα βορειοδυτικά της σκάλας και της ημικυκλικής Εξέδρας όπου μπορεί να υπήρχε ο Ναός και το άγαλμα της Απτέρου Νίκης. Φωτογραφία από τη δεκαετία ΄30.

Η Εξέδρα κατά την διάρκεια των εργασιών των έργων αποκατάστασης των Ιταλών. Ιανουάριος- Μάρτιος, 1939.

Η Εξέδρα στο 2ο άνδηρο του Ασκληπιείου, 1902-1904. Από R.Herzog-P. Schazmann.

Η εξέδρα από το ψηλότερο άνδηρο,2020.

Η εξέδρα όπως την «ανέσκαψε» ο Herzog, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα.

Related Posts