Το όνομα Καρδάμαινα...
Από κοντά οι Μύλοι στην μεγάλη αλλουβιακή κοιλάδα της Καρδάμαινας, δεκαετία ΄20.
Στα υψώματα ενός από τους πιο τουριστικούς προορισμούς της χώρας μας έχουν βρεθεί ίχνη από οικισμούς που πάνε πίσω 8000 χρόνια, τότε που η μεγάλη πεδιάδα της γης του Κάρδαμου ή με τα κάρδαμα ακόμη δεν υπήρχε κυρίως λόγω διεργασιών της κλιματικής αλλαγής.
Η εύφορη και πλούσια πεδιάδα κατοικήθηκε, εγκαταλείφθηκε και ξανακατοίκηθηκε διάφορες «στιγμές» της πρόσφατης γεωλογικής ιστορίας της, λόγω των εύφορων εδαφών, όμως φιλικών σε σεισμικές δονήσεις.
Οι Μύλοι της φωτογραφίας εξακολουθούν να υπάρχουν...μέχρι τις μέρες μας. Όμως από του προέρχεται το τοπωνύμιο Καρδάμαινα.
Οι διάφορες ετυμολογίες για την ονομασία του χωριού είναι αμφισβητήσιμες σύμφωνα με τον δάσκαλο Νίκο Ζάρακα.
Υπάρχουν δύο προσεγγίσεις, ένα ανθρωπώνυμο και ένα φυτώνυμο για το τοπωνύμιο Καρδάμαινα σύμφωνα με τον Μιχάλη Σκανδαλίδη:
Η πρώτη αποδίδεται στη γυναίκα κάποιου Κάρδαμου ή Καρδάμη, η Καρδάμαινα, η οποία φέρεται να είχε στην ιδιοκτησία της κτήματα στην περιοχή της σημερινής Παλιάς Καρδάμαινας, στην οποία προστέθηκε, για διάκριση, το προσδιοριστικό επίθετο παλιά, μετά τη μετοίκηση των κατοίκων της στη σημερινή νέα παραλιακή τοποθεσία, όπου κτίστηκε ο νέος οικισμός (μετά το 1865).
Η άποψη αυτή για τον Σκανδαλίδη ενισχύεται και από το γεγονός ότι η ονομασία του τοπωνυμίου (παλιά) Καρδάμαινα προϋπήρξε της πρώτης εγκατάστασης των κατοίκων της, μετά την έξοδό τους από το Κάστρο της Αντιμάχειας, που σημαίνει ότι το τοπωνύμιο ανάγεται σε παλαιότερη εποχή.
Η σύνδεση της με το κάρδαμον ως δεύτερη προσέγγιση παραμένει εξίσου αμφίβολη όσο η πρώτη, ωστόσο δεν μπορεί να αποκλειστεί καθώς η λέξη είναι γνωστή από τα αρχαία χρόνια.
Στον δήμο Αντιμάχειας υπάρχει η τοποθεσία «τα Χαρδάμου», ένα τοπωνύμιο από την βυζαντινή περίοδο της περιοχής.
Επίσης υπάρχει η φράση «βλέπω κάρδαμα» που σημαίνει έχω όψη άγρια, ξινισμένη, όπως αυτός που τρώει κάρδαμο [Αριστοφάνης]. Επίσης γνωστή είναι η παροιμία: «ὅσῳ διαφέρει σῡκα καρδάμων» που λέγεται για τα μηδαμινά πράγματα.
Δεν αποκλείεται να πρόκειται για δανεισμένη λέξη, όπως και άλλες ονομασίες φυτών σε -άμον (πρβλ. δίκταμον, σήσαμον). Μία παρόμοια λέξη μαρτυρείται και στη μυκηναϊκή στον πληθυντικό kadamija. Η Αντιμάχεια έχει κατοικηθεί τουλάχιστον από τα μυκηναικά χρόνια.
Κάρδαμος στην λατινική nasturtium ή ο σπόρος του, τρώγονταν όπως η μουστάρδα, σινάπι από τους Πέρσες [Ξενοφώντας].
Την ελληνιστική περίοδο ο οικισμός δυτικά του σημερινού ονομαζόταν «ὁ δᾶμος ὁ Ἁλασαρνιτᾶν» σύμφωνα με αρχαίες επιγραφές. Το όνομα Καρδάμαινα πιθανότατα εμφανίζεται μετά από τον μέγιστο σεισμό και το τσουνάμι του 6ου αιώνα μ.Χ , μετά από την μεσοβυζαντινή περίοδο.
Στη νεοελληνική υπάρχει και η καρδαμούρα, από το καρδαμώνω.
Στη βοτανική κάρδαμος είναι κοινή ονομασία φυτών της οικογένειας τών σταυρανθών.
Γεωδίφης
Πηγές:
1.Παιδί της Ρέας, τριλογία
2.Ελληνικό Μονόγλωσσο λεξικό
3.Τοπωνυμικά και ονοματικά της νήσου Κω- Μιχάλης Ευστ. Σκανδαλίδης
4.Τοπωνύμια της Νήσου Κω -Ν. Ζάρακας (Κωακά, τόμοι Α΄&Β')
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
Η ξύλινη Σκάλα της Καρδάμαινας σε μία σπάνια φωτογραφία της δεκαετίας ΄50/΄60. Από το αρχείο της Παρασκευής και Μιχάλη Ιερομνήμονος.
