Τα Πωριά

Στο νότιο άκρο  του οικισμού της Αντιμάχειας απαντά η λιθόκτιστη πηγή «τα Πωριά» που έχει πάρει την μορφή της από την περίοδο της ιταλοκρατίας.

Το έδαφος 

Ο Ιάκωβος Ζαρράφτης δεν την ανάφερει πριν από το 1921-1922. Μιλάει για τον «Πωρειό» το ρέμα του Ασφενδιού που χωρίζει δύο γειτονιές, την Πέρα από αυτής της Παναγιάς. 

Κοντά στην πηγή είναι το υδραγωγείο της Αντιμάχειας.

Ο Νίκος Ζάρακας συνδέει την πηγή με το πορώδες έδαφος της περιοχής.

Ο Μιχάλης Σκανδαλίδης αναφέρει ότι λόγω μάντρας μπορεί να πρόκειται για το ποιμενικό τοπωνύμιο «πορός», δηλαδή πέρασμα που αφήνει ο χωριστικός βαθμός ανάμεσα στο πάνω και κάτω σώμαντρο στη μάντρα. 

Πόρος στη γλώσσα του Ησύχιου είναι η οδός, η διάβαση του ποταμού.

Γνωστοί είναι οι πῶροι λίθοι που τους χρησιμοποιούσαν στα θεμέλια κτηρίων. Πῶρος: ο λατινικός tophus, η ιταλική tufa, είδος μαρμάρου ο πώρινος λίθος του Ηροδότου γράφει το Ελληνικό Μονοτονικό λεξικό.

Η πηγή

Η πηγή συναντάται στα όρια των ψαμμιτών των πλειστοκαινικών αποθέσεων αποθέσεων με τους τόφφους ηλικίας 161000 ετών που προήλθαν από την Μεγάλη Έκρηξη.

Βρίσκεται σε μέρος με υψόμετρο 128μ. σήμερα, όμως πριν από 2,5 εκατομμύρια χρόνια βρισκόταν κάτω από την θάλασσα -για περίπου 2 εκ. χρόνια μέχρι ότου συνέβη η απίστευτη έκρηξη.

Κοντά της, σχεδόν 400μ. πιο νότια ήταν το εκτιμώμενο επίκεντρο του φονικού  σεισμού του 1926. Οι Ιταλοί έχουν χαρτογραφήσει την πηγή με το όνομα Βοριά, ενώ στο ρέμα που τρέχει κοντά της έχουν δώσει το ίδιο όνομα. 

Μήπως ενεργοποιήθηκε μετά από μια ξερή περίοδο κατά την διάρκεια του σεισμού του 1926;

Πιο νότια το ίδιο ρέμα ονομάζεται Αράγκι και εκβάλλει στην θάλασσα της Καρδάμαινας στον χώρο όπου συνέβη η Μεγάλη Έκρηξη. Το αυλάκι του Αραγκιού  γεννήθηκε μετά από αυτή την έκρηξη.

Πρόκειται για μια σημαντική πηγή από την φυσική ιστορία και την γεωκληρονομιά του νησιού και του νοτιοανατολικού Αιγαίου που γεννήθηκε μετά από τις ασύλληπτες για την κοινή λογική ηφαιστειακές διεργασίες οι οποίες με την σειρά τους μας παρέδωσαν το ενιαίο νησί της Κω. 

Το όνομα της εκτός από το πορώδες έδαφος παραπέμπει στην διάβαση του ποταμού που αθόρυβα δουλεύει για δεκάδες χιλιάδες χρόνια.

Γεωδίφης

Πηγές:

1. Γεωλογικός χάρτης Κω,ΙΓΜΕ

2. Ο μύθος των Κώων για το ακρωτήριο Χελώνη

3.Ιστορία των σεισμών της Κω, 2018-2023

4.Τοπωνύμια της Κω- Ν.Ζάρακας

5.Τοπωνυμικά και ονοματικά της νήσου Κω- Μ. Ε. Σκανδαλίδης

6.Κώια-Ιάκ.Ζαρράφτης, 1921-1922

7.Παλιές φωτογραφίες της Κω/ΦΒ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

 Η γεωγραφία της πηγής « τα Πώρια», Αντιμάχειας.

Τα Πωριά σε φωτογραφία του S.Schuler, από το panoramio.

Related Posts