Καλντέρα ή κρατήρας, ποιά η διαφορά;
Είναι μια καλντέρα μια μορφή εδάφους ή ένας τύπος ηφαιστείου;
Έχετε ακούσει τη λέξη «καλντέρα». Όπως στην καλντέρα του Yellowstone. Ή καλντέρα Kīlauea. Τι σημαίνει όμως αυτό, αλήθεια; Για τους γεωλόγους, ο όρος αναφέρεται τόσο σε έναν τύπο ηφαιστείου όσο και σε μια δομή που προκύπτει από ηφαιστειακή δραστηριότητα και διαφέρει από τον όρο «κρατήρας».
Ο « κρατήρας» είναι ένας κάπως γενικός όρος που αναφέρεται σε μια κλειστή κοιλότητα στο έδαφος που μπορεί να έχει πολλές πιθανές προελεύσεις, ηφαιστειακή και άλλη.
Σύμφωνα με αυστηρούς ορισμούς, μια καλντέρα είναι ένας τύπος κρατήρα, αλλά οι καλντέρες διακρίνονται από τα μεγάλα μεγέθη τους και τη συγκεκριμένη σχέση με την ηφαιστειακή κατάρρευση.
Το Yellowstone είναι μια καλντέρα. Η έκρηξη που συνέβη πριν από 631.000 χρόνια άδειασε σε μεγάλο βαθμό τον θάλαμο του μάγματος και το έδαφος κατέρρευσε στο κενό που προέκυψε. Η καλντέρα του Yellowstone είναι γιγαντιαία - περίπου 70 επί 45 χιλιόμετρα .
Στη γλώσσα της ηφαιστειολογίας, μια μικρή κατάρρευση ίσως μερικές εκατοντάδες μέτρα είναι ένας κρατήρας. Αλλά μια μεγάλη κατάρρευση - γενικά πάνω από 1 χιλιόμετρο πλάτος - είναι μια καλντέρα.
Οι οδηγίες είναι ασαφείς για το μέγεθος ενός κρατήρα έναντι μιας καλντέρας. Το κύριο σημείο είναι ότι μια καλντέρα είναι μεγαλύτερη και ένας κρατήρας είναι μικρότερος. Οι κρατήρες σχηματίζονται συχνά από μικρές εκκενώσεις μάγματος από ρηχά επίπεδα, όπως οι πολυάριθμοι που διασκορπίζονται στην επιφάνεια της Kīlauea, στη Χαβάη, ενώ μια καλντέρα προκύπτει από το μερικό άδειασμα του κύριου θαλάμου μάγματος ενός ηφαιστείου.
Οι κρατήρες μπορεί επίσης να περικυκλώνουν το λαιμό ενός ηφαιστείου όταν εκτοξεύεται υλικό κατά τη διάρκεια εκρήξεων, όπως οι κρατήρες στην κορυφή πολλών ηφαιστειακών κώνων.
Η λίμνη Crater εμπνέει δέος. Οι ιθαγενείς της Αμερικής είδαν το σχηματισμό του πριν από 7.700 χρόνια, όταν μια βίαιη έκρηξη προκάλεσε την κατάρρευση μιας ψηλής κορυφής. Οι επιστήμονες εκπλήσσονται με την αγνότητά της - τρέφεται από βροχή και χιόνι, είναι η βαθύτερη λίμνη στις ΗΠΑ και μια από τις πιο παρθένες στη Γη. Ένα εντυπωσιακό παράδειγμα καλντέρας βρίσκεται στο Όρεγκον.
Πριν από περίπου 7.700 χρόνια, το όρος Mazama ήταν ο τόπος μιας τεράστιας έκρηξης της οποίας η τέφρα κάλυψε μεγάλο μέρος της δυτικής Βόρειας Αμερικής.
Η τέφρα Mazama βρίσκεται ακόμη και σε πυρήνες ιζημάτων που συλλέγονται από το δάπεδο της λίμνης Yellowstone! Η κορυφή του ηφαιστείου Μαζάμα κατέρρευσε στον άδειο θάλαμο μάγματος, αφήνοντας μια μεγάλη επιφανειακή κοιλότητα που τελικά γέμισε με νερό της βροχής και έγινε αυτό που γνωρίζουμε σήμερα ως Λίμνη Κρατήρα. Ναι, μάλλον προκαλεί σύγχυση, το οικόπεδο που ορίζει τη λίμνη του κρατήρα είναι μια καλντέρα.
Το Caldera Lake μπορεί να είναι ένα πιο ακριβές όνομα για το μέρος, αλλά δεν έχει το ίδιο δαχτυλίδι σε αυτό. Οι καλντέρες δεν σχηματίζονται πάντα από καταστροφικές εκρηκτικές εκρήξεις. Οι μεγάλες κοιλότητες στις κορυφές πολλών ασπιδωτών ηφαιστείων, όπως αυτές στη Χαβάη, είναι επίσης καλντέρες.
Στην πραγματικότητα, το 2018, μια μεγάλη έκρηξη λάβας στο ηφαίστειο Kīlauea άδειασε μερικώς τον θάλαμο του μάγματος και προκάλεσε την κατάρρευση της κορυφής, σχηματίζοντας μια μικρότερη καλντέρα μέσα στη μεγαλύτερη καλντέρα της κορυφής.
Η κατάρρευση δεν ήταν στιγμιαία, αλλά μάλλον συνέβη με αποσπασματικό τρόπο, με διακριτά γεγονότα πτώσης που παρεμβάλλονται με σταθερή βύθιση. Κατά τη διάρκεια περίπου 3 μηνών, η κορυφή κατέρρευσε κατά περισσότερα από 500 μέτρα .
Παρόμοιες καταρρεύσεις έχουν συμβεί στο Barðarbuga της Ισλανδίας (2014–2015), στο Piton de la Fournaise, στο νησί Reunion (2007), στη Miyakejima, στην Ιαπωνία (2000) και στη Fernandina, στα Γκαλαπάγκος (1968).
Για τους γεωλόγους, η "καλντέρα" μπορεί επίσης να αναφέρεται σε ένα στυλ ηφαιστειότητας και το Yellowstone είναι ένα τέλειο παράδειγμα. Δεν υπήρξε ποτέ ένα τεράστιο ηφαιστειακό οικοδόμημα που να κυριαρχεί στο τοπίο στο Yellowstone.
Ποτέ δεν έμοιαζε με το όρος Mazama πριν από την κατάρρευση του ηφαιστείου. Αντίθετα, το Yellowstone είναι ένα ηφαιστειακό πεδίο, με πολυάριθμες εκρηκτικές οπές απλωμένες σε όλο το τοπίο, αντανακλώντας τη μεγάλη και περίπλοκη δεξαμενή μάγματος που βρίσκεται κάτω από το έδαφος και που τροφοδότησε την έκρηξη η οποία σχημάτισε την καλντέρα.
Άποψη της καλντέρας Yellowstone από το Washburn Range.
Άρα το Yellowstone δεν είναι στρωματοηφαίστειο. Δεν είναι ασπιδωτό ηφαίστειο. Δεν είναι ένας κώνος στάχτης ή ένας θόλος λάβας ή ένα κουλέ ή ένα στόμιο. Αντιθέτως, δείχνει ένα στυλ ηφαιστειότητας που περιλαμβάνει σπάνιες μεγάλες εκρηκτικές εκρήξεις που σχετίζονται με την κατάρρευση της καλντέρας, που προηγούνται και ακολουθούνται από μικρότερες εκρήξεις.
Άλλα συγκροτήματα καλντέρας στις ΗΠΑ περιλαμβάνουν το Valles στο Νέο Μεξικό και το Long Valley στην Καλιφόρνια. Πέρα από τις ΗΠΑ, συγκροτήματα καλντέρας χαρακτηρίζονται από το Taupō στη Νέα Ζηλανδία και το Campi Flegrei στην Ιταλία.
Ομολογουμένως δεν είναι μια κομψή ορολογία, αλλά τώρα ξέρετε πώς οι γεωλόγοι χρησιμοποιούν τον όρο "καλντέρα" - για να περιγράψουν τόσο έναν μεγάλο κρατήρα που προκύπτει από την κατάρρευση σε έναν εκκενωμένο θάλαμο μάγματος, όσο και έναν τύπο ηφαιστείου χωρίς κύρια κεντρική οπή και που έχει γνώρισε τεράστιες εκρήξεις στο παρελθόν.
Οι γεωλόγοι του Παρατηρητηρίου του Ηφαιστείου της Χαβάης κατέγραψαν αυτήν την άποψη της καλντέρας στη κορυφή του Κιλαουέα κατά τη διάρκεια μιας υπερπτήσεως το πρωί της 19ης Ιουλίου 2022. Η ενεργή λίμνη λάβας είναι ορατή μέσα στον κρατήρα Χαλεμάουμα'ου, το δάπεδο του οποίου συνεχίζει να ανεβαίνει αργά καθώς η έκρηξη συνεχίζεται.Τα κτίρια του πρώην Παρατηρητηρίου του Ηφαιστείου της Χαβάης φαίνονται στο κάτω κεντρικό τμήμα της φωτογραφίας. Εικόνα USGS από τον K. Mulliken.
Γεωδίφης με πληροφορίες από το USGS
https://www.usgs.gov/observatories/yvo/news/caldera-or-craterwhats-difference
.jpg)
