Το τέλος της ανθρωπότητας;
Κάτω από το Εθνικό Πάρκο Γέλοουστοουν των ΗΠΑ βρίσκεται ένα υπερηφαίστειο ικανό για εκρήξεις που ξεπερνούν κατά πολύ την ισχύ των τυπικών ηφαιστειακών γεγονότων, με τη δυνατότητα να διαταράξουν το παγκόσμιο κλίμα και τα οικοσυστήματα.
Το τέλος της ανθρωπότητας; Μια λεπτομερής περιγραφή του τι θα συνέβαινε αν το υπερηφαίστειο του Γέλοουστοουν εκραγεί σήμερα.
Μια υπερέκρηξη στο Γέλοουστοουν δεν θα ξεκινούσε με μια ξαφνική έκπληξη, αλλά με εβδομάδες ολοένα και πιο ανησυχητικών προειδοποιητικών σημαδιών, όπως μεταναστευτικά σμήνη σεισμών, ταχεία ανύψωση του εδάφους, μεταβαλλόμενους θερμοπίδακες και άνοδο ηφαιστειακών αερίων. Στη χειρότερη περίπτωση, αυτά τα σήματα θα μπορούσαν να κορυφωθούν σε μια έκρηξη VEI 8 που θα εκτοξεύσει τέφρα δεκάδες χιλιόμετρα στην ατμόσφαιρα, θα απελευθερώσει θανατηφόρες πυροκλαστικές ροές, θα θάψει τμήματα των δυτικών Ηνωμένων Πολιτειών σε τέφρα και θα παραλύσει τις μεταφορές, την ηλεκτρική ενέργεια, τα συστήματα ύδρευσης, τη γεωργία και τις επικοινωνίες σε μεγάλο μέρος της Βόρειας Αμερικής.
Τι θα γινόταν αν το ηφαίστειο Γέλοουστοουν εκραγεί τώρα;
Μια υπερέκρηξη στο Γέλοουστοουν πιθανότατα δεν θα εξαφάνιζε την ανθρωπότητα, αλλά θα μπορούσε να προκαλέσει μια παγκόσμια καταστροφή που θα διαρκέσει δεκαετίες.
Πριν από περίπου 631.000 χρόνια - σε μία γεωλογική ριπή οφθαλμού - έλαβε χώρα μια καταστροφή σε αυτό που βρίσκεται τώρα στο βορειοδυτικό Ουαϊόμινγκ των ΗΠΑ. Κατά τη διάρκεια μιας σειράς τεράστιων ηφαιστειακών εκρήξεων, η ζωή σε ακτίνα εκατοντάδων χιλιομέτρων από τις εκρήξεις διαλύθηκε. Η τέφρα διασκορπίστηκε σε μεγάλο μέρος της Βόρειας Αμερικής και οι επιπτώσεις έγιναν αισθητές παγκοσμίως. Αυτή ήταν μια υπερέκρηξη του τεράστιου ηφαιστειακού συστήματος που βρίσκεται σε αυτό που βρίσκεται τώρα το Εθνικό Πάρκο Γέλοουστοουν.
Παρά την κλίμακα, κανένας γνωστός άνθρωπος δεν ήταν μάρτυρας του κατακλυσμού . Από όσο γνωρίζουμε, οι πρώτοι άνθρωποι δεν είχαν φτάσει ακόμη στην ήπειρο. Πέρα από τους ωκεανούς, ίσως οι πρώτοι άνθρωποι θαύμαζαν τον πιο θολό ουρανό και τα ασυνήθιστα έντονα ηλιοβασιλέματα. Τα ηφαιστειακά σωματίδια που κυκλοφορούσαν στον ουρανό ψύχραναν το κλίμα τους και πιθανότατα επηρέαζαν τα καιρικά πρότυπα και τη ζωή τους. Το αν παρατήρησαν αυτές τις αλλαγές - ή τις συνέδεσαν με κάποιο μακρινό γεγονός - είναι άγνωστο.
Σήμερα, η ανθρωπότητα σίγουρα θα το πρόσεχε. Γνωρίζουμε ήδη ότι μια υπερέκρηξη αυτής της κλίμακας θα αποτελούσε απειλή για τον πολιτισμό όπως τον ξέρουμε. Τι ακριβώς θα βιώναμε, λοιπόν, αν εκραγεί το Γέλοουστοουν; Είμαστε ειδικοί σε καταστροφές και ηφαίστεια και αυτό που ακολουθεί είναι ένα νοητικό πείραμα για το τι θα μπορούσε να συμβεί στο χειρότερο σενάριο. Βασίσαμε την υπόθεσή μας στην έρευνα και εξετάζοντας πώς οι χώρες έχουν αντιμετωπίσει καταστροφές τα τελευταία χρόνια.
Δύο μήνες πριν
Λίγο μετά τις 6 π.μ., ένας αναλυτής στους Σεισμογραφικούς Σταθμούς του Πανεπιστημίου της Γιούτα βλέπει μια σειρά από αιχμηρές κορυφές να διακόπτουν τις συνήθως ήσυχες κυματιστές γραμμές που καταγράφονται από τα σεισμογραφικά συστήματα του Γέλοουστοουν. Οι μετρήσεις αντιπροσωπεύουν σεισμούς που εντοπίστηκαν κάτω από το Γέλοουστοουν κατά τη διάρκεια της νύχτας. Ο επιστήμονας σηκώνει το φρύδι του και παίρνει μια βαθιά ανάσα - αυτές οι παρατηρήσεις δεν ταιριάζουν με τη συνήθη συμπεριφορά του Γέλοουστοουν.
Οι άνθρωποι συχνά φαντάζονται το Γέλοουστοουν ως ένα κοιμώμενο «υπερηφαίστειο». Μπορεί να κοιμάται, αλλά οι γεωλογικές του διεργασίες δεν κοιμούνται ποτέ. Μια σειρά από όργανα παρακολουθεί τη δραστηριότητά του - και τυχόν αλλαγές σε αυτήν. Ένα πυκνό δίκτυο σεισμομέτρων καταγράφει τους σεισμούς στην περιοχή. Δεδομένα τροφοδοτούνται όλο το εικοσιτετράωρο από σταθμούς GPS, μετρητές τάσης (όργανα που μετρούν παραμορφώσεις και αλλαγές στο σχήμα του φλοιού της Γης) και αισθητήρες που βρίσκονται στις ενεργές περιοχές θερμοπίδακα. Δορυφορικές παρατηρήσεις, δειγματοληψίες αερίων και επιτόπιες έρευνες προσθέτουν πολλές περισσότερες πληροφορίες.
Οι επιστήμονες εξετάζουν τον αριθμό των σεισμών μαζί με την τοποθεσία, το βάθος και το μέγεθός τους. Τα «σμήνη» σεισμών χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής, ειδικά όταν φαίνεται να μεταναστεύουν μέσα από τον φλοιό (το στερεό, εξωτερικό βραχώδες κέλυφος της Γης) ή να γίνονται προοδευτικά πιο ρηχά. Τέτοια μοτίβα μπορεί να υποδηλώνουν ότι το μάγμα ή τα πεπιεσμένα υδροθερμικά ρευστά (ζεστό, πλούσιο σε μεταλλικά στοιχεία νερό) κινούνται προς τα πάνω.
Ο επιστήμονάς μας ανακουφίζεται όταν ανακαλύπτει ότι οι περισσότερες από τις ασυνήθιστες δονήσεις είναι μικροσκοπικές - πολύ αδύναμες για να έχουν γίνει αισθητές. Αλλά μαζί, σχηματίζουν ένα ασυνήθιστα συγκεντρωμένο σμήνος. Ο αναλυτής ελέγχει τα σήματα με γειτονικά σεισμόμετρα και, περισσότερο από περιέργεια παρά από ανησυχία, επικοινωνεί με συναδέλφους σε διάφορους συνεργαζόμενους οργανισμούς που αποτελούν το Παρατηρητήριο Ηφαιστείων Γέλοουστοουν (YVO) προκειμένου να ακολουθήσει το σχέδιο αντίδρασης του YVO .
Συμπεραίνουν ότι, μέσα σε μια νύχτα, όργανα κατέγραψαν ένα συσπειρούμενο σύμπλεγμα σεισμών κάτω από την τεράστια καλντέρα του Γέλοουστοουν, η οποία έχει διάμετρο περίπου 55-70 χιλιόμετρα. Το Γέλοουστοουν βιώνει χιλιάδες σεισμούς κάθε χρόνο και οι σεισμοί αυτοί δεν είναι ασυνήθιστοι. Αλλά αυτός φαίνεται να μεταναστεύει ελαφρώς προς τα πάνω. Ωστόσο, ένα σμήνος σεισμών από μόνο του δεν σημαίνει ότι το Γέλοουστοουν ετοιμάζεται να εκραγεί, ούτε η παραμόρφωση του εδάφους, οι μεταβαλλόμενες θερμοκρασίες ή οι εκπομπές αερίων. Οι επιστήμονες ανησυχούν περισσότερο για το ενδεχόμενο να συμβούν ταυτόχρονα αρκετές τέτοιες αλλαγές.
Η ομάδα των επιστημόνων αποφασίζει να περιμένει και να δει τι θα συμβεί στη συνέχεια.
Ένας μήνας πριν
Τέσσερις εβδομάδες αργότερα, το σμήνος συνέχισε να μεταναστεύει προς τα πάνω. Νέα γεγονότα εμφανίζονται επίσης κατά μήκος μιας στενής ζώνης κάτω από την καλντέρα, σημειώνει ο αναλυτής, ο οποίος έχει πλέον χάσει την όρεξή του τόσο για φαγητό όσο και για προσοχή και γράφει αναφορές που έχουν σχεδιαστεί για να είναι ανησυχητικές. Οι σταθμοί GPS πάνω από το σμήνος έχουν αρχίσει να απομακρύνονται. Οι μετρήσεις της τάσης έχουν αυξηθεί και το δορυφορικό ραντάρ αποκαλύπτει την αιτία: υπάρχει μια ευρεία περιοχή επιταχυνόμενης ανύψωσης του εδάφους.
Συνολικά, οι παρατηρήσεις συμφωνούν με το μάγμα που εισχωρεί στον φλοιό - όπως παρατηρείται σε μέρη όπως η Χαβάη πριν από τις εκρήξεις. Καθησυχαστικό για το προσωπικό του YVO είναι ότι το Γέλοουστοουν έχει παράγει παρόμοιους ανησυχητικούς συνδυασμούς σημάτων στο παρελθόν, χωρίς επακόλουθες εκρήξεις. Μεταξύ 2013 και 2014, τμήματα της καλντέρας άρχισαν να ανεβαίνουν με ρυθμούς άνω των 15 εκατοστών ετησίως και η σεισμική δραστηριότητα αυξήθηκε.
Αυτό κορυφώθηκε με έναν σεισμό μεγέθους 4,8 Ρίχτερ, τον μεγαλύτερο που καταγράφηκε στο Γέλοουστοουν από το 1975. Λίγο αργότερα, η ανύψωση μετατράπηκε σε καθίζηση (το έδαφος κινείται προς τα κάτω) και οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το επεισόδιο συσχετίστηκε με κινήσεις υδροθερμικών ρευστών και όχι με μάγμα.
Έχοντας επίγνωση της ανάγκης ενημέρωσης του κοινού χωρίς να προκαλείται περιττή ανησυχία, το YVO ανταποκρίνεται με προσοχή. Ένας επιστήμονας σε υπηρεσία αναλαμβάνει την ευθύνη για την αξιολόγηση των εισερχόμενων δεδομένων. Επιπλέον, προσωρινά σεισμόμετρα και μονάδες GPS αναπτύσσονται για την παροχή ακριβέστερων δεδομένων, ενώ λαμβάνονται δειγματοληψίες αερίου και νερού πιο συχνά.
Η YVO ξεκινά στενότερο συντονισμό με την Υπηρεσία Εθνικών Πάρκων και τις αρχές διαχείρισης έκτακτης ανάγκης, εξετάζοντας τα κλεισίματα δρόμων, τις δημόσιες επικοινωνίες και τα σχέδια εκκένωσης. Ίσως δυσοίωνα, αλλά για να είμαστε προσεκτικοί, το Επίπεδο Συναγερμού για Ηφαίστειο στο Γέλοουστοουν αυξάνεται από «κανονικό» σε «συμβουλευτικό», υποδεικνύοντας ότι η αναταραχή βρίσκεται πάνω από το καθιερωμένο επίπεδο υποβάθρου.
Αυτές οι εξελίξεις είναι αρκετά ανησυχητικές ώστε οι επιστήμονες να αρχίσουν να κάνουν εικασίες για τις επιπτώσεις μιας μεγάλης έκρηξης. Τα μέσα ενημέρωσης δείχνουν ενδιαφέρον, αλλά οι ηφαιστειολόγοι έχουν μάθει πόσο καταστροφικό μπορεί να είναι όταν οι ηφαιστειακές αβεβαιότητες μετατρέπονται σε μια ολοκληρωμένη διαμάχη , που εκτυλίσσεται δημόσια.
Οι επιστήμονες συζητούν κατ' ιδίαν τις διαφορές στις ερμηνείες, συμφωνώντας σε τακτικές ενημερώσεις για το κοινό μέσω ενημερώσεων στα μέσα ενημέρωσης και αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Καθώς η δραστηριότητα του ηφαιστείου συνεχίζει να αυξάνεται, οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων υψηλού επιπέδου ειδοποιούνται ότι αυτή η κατάσταση θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια μεγάλη καταστροφή. Η πιθανότητα να συμβεί εντός 3 μηνών αυξάνεται από 6-9% σε 21-27%.
Λόγω των αβεβαιοτήτων, οι πολιτικοί δεν κάνουν καμία συγκεκριμένη δήλωση. Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διαχείρισης Εκτάκτων Αναγκών των ΗΠΑ, παρ' όλα αυτά, αρχίζει να καταρτίζει σχέδια για μια μεγάλης κλίμακας εκκένωση. Εκφράζουν δημόσια εμπιστοσύνη, ενώ ίσως φοβούνται κατ' ιδίαν ότι το χειρότερο σενάριο θα μπορούσε να καταστήσει απελπιστική την προσπάθεια διάσωσης όλων.
Τις επόμενες δύο εβδομάδες, η αναταραχή κλιμακώνεται δραματικά. Οι σεισμοί γίνονται πιο συχνοί και πιο επιφανειακοί. Η σεισμικότητα μακράς περιόδου (πολύ πιο ήπιοι σεισμοί, που συνήθως προκαλούνται από την κίνηση ρευστών και όχι από τη μετατόπιση ρηγμάτων και είναι γνωστό ότι συμβαίνουν στο Γέλοουστοουν ) και οι παρατεταμένοι ηφαιστειακοί τρόμοι υποδηλώνουν ότι το μάγμα και τα υγρά υπό πίεση προκαλούν ανοιχτές ρωγμές στο έδαφος.
Η ανύψωση επιταχύνεται και οι σταθμοί GPS μετακινούνται εκατοστά σε ημέρες. Η δραστηριότητα των θερμοπίδακων γίνεται ολοένα και πιο ασταθής. Ακόμη και ο θερμοπίδακας Old Faithful γίνεται λιγότερο πιστός: οι συνήθως τακτικές εκρήξεις του γίνονται πιο δύσκολο να προβλεφθούν. Εν τω μεταξύ, οι μετρήσεις αερίων και οι αλλαγές στη χημεία του νερού των πηγών υποδεικνύουν αυξημένη εισροή διοξειδίου του άνθρακα και θειούχων αερίων στο υδροθερμικό σύστημα του Γέλοουστοουν. Λαμβανόμενα σε συνδυασμό με τους ρηχούς σεισμούς και την ταχεία ανύψωση, η ανησυχία είναι ότι το μάγμα μπορεί να κινείται προς τα πάνω.
Δύο εβδομάδες πριν: «Θα φυσήξει!»
Αυτές οι νέες παρατηρήσεις οδήγησαν σε συνέντευξη Τύπου στην οποία περιγράφεται η πιθανότητα μιας κατακλυσμιαίας έκρηξης 85-92% εντός τριών εβδομάδων. Σε αυτό το σημείο, το YVO θέτει το Yellowstone σε κατάσταση «παρακολούθησης» και το USGS θέτει τον Κώδικα Χρώματος Αεροπορίας σε πορτοκαλί, με τα αεροσκάφη να αναδρομολογούνται γύρω από την περιοχή.
Ανακοινώνεται μια ζώνη εκκένωσης που εκτείνεται 100 χιλιόμετρα πέρα από το Εθνικό Πάρκο Γέλοουστοουν, επηρεάζοντας περίπου 200.000 κατοίκους, καθώς και χιλιάδες επισκέπτες στην περιοχή. Το θέμα κυριαρχεί πλέον τόσο στα παραδοσιακά όσο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η προσοχή πιθανότατα προκαλεί επικριτές αλλά και συνωμοσιολόγους. Οι πρώτοι ισχυρίζονται ότι δεν θα συμβεί τίποτα. Οι δεύτεροι διαδίδουν την παραπληροφόρηση ότι το YVO πληρώνεται από ξένους σκιώδεις δισεκατομμυριούχους για να καταρρίψει τις ΗΠΑ, ώστε άλλες χώρες να μπορούν να ελέγχουν την παγκόσμια οικονομία.
Τώρα που μια υπερέκρηξη φαίνεται επικείμενη με μεγάλη αυτοπεποίθηση, οι παγκόσμιοι ηγέτες αναλαμβάνουν δράση. Πρέπει να κάνουν μια επιλογή: να βοηθήσουν ο ένας τον άλλον ως ένα παγκόσμιο χωριό ή να επαναλάβουν το παγκόσμιο κλείσιμο τύπου COVID-19.
Αν επιλέξουν τη συνεργασία , τότε ξεκινούν τις εκκενώσεις, μετακινώντας τους ανθρώπους όσο μακριά χρειάζεται - συμπεριλαμβανομένων και των διεθνών συνόρων. Αυτό θα περιλάμβανε την υποστήριξή τους με επαρκή σπίτια, νερό, τροφή, ηλεκτρικό ρεύμα και κοινότητα μέσω σχολείων, θέσεων εργασίας, μεταφορών και ασφάλειας. Η επίτευξη όλων αυτών φαίνεται απίθανη, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού ανέκαθεν τα στερούνταν. Παρ 'όλα αυτά, οι ΗΠΑ έχουν τα χρήματα, τις δεξιότητες και τα αγαθά για να εκκενώσουν και να επανεγκαταστήσουν τον τεράστιο αριθμό, εάν οι ηγέτες συνεργαστούν και χρησιμοποιήσουν όλα τα διαθέσιμα.
Πιθανότατα, πολλές χώρες θα μπορούσαν να είναι διστακτικές στο να δεχτούν «πρόσφυγες από το ηφαίστειο», προβάλλοντας δικαιολογίες - ίσως εύλογες - ότι δεν έχουν τα χρήματα, τους πόρους ή τον χώρο για να εγκαταστήσουν με ασφάλεια τόσους πολλούς ανθρώπους τόσο γρήγορα. Πιέζονται περαιτέρω από εκείνους που αυτοεκκενώνουν έχοντας περισσότερα από ένα διαβατήρια, μαζί με τον πλούτο ή το κοινωνικό δίκτυο για να ξεκινήσουν από την αρχή.
Φιλανθρωπικές οργανώσεις παρεμβαίνουν για να βοηθήσουν ορισμένους ανθρώπους να φύγουν με ναυλωμένα αεροπλάνα, καθώς και μέσω μακρών, βασανιστικών ταξιδιών με υπερπλήρη τρένα και λεωφορεία. Οι πιο περιθωριοποιημένοι και φτωχότεροι μπορεί να μην έχουν άλλη επιλογή από το να μείνουν πίσω. Κάποιοι μπορεί να ενταχθούν στις μειονότητες που δεν πιστεύουν ότι η έκρηξη θα συμβεί, που πιστεύουν ότι τα καλά εφοδιασμένα υπόγεια καταφύγιά τους θα τους προστατεύσουν (μια υπερβολικά αισιόδοξη πεποίθηση) ή που θα προτιμούσαν να πεθάνουν στην πατρίδα τους παρά να ζήσουν σε μια ξένη γη με έναν κατεστραμμένο κόσμο.
Ωρα μηδέν
Σε μια στιγμή, τα σεισμικά όργανα κατακλύζονται από μια έντονη έκρηξη ρηχών σεισμών. Διαστελλόμενα σύννεφα ατμού ανεβαίνουν από πρόσφατα ανοιχτές ρωγμές. Το YVO και το USGS δεν έχουν άλλη επιλογή από το να αυξήσουν το επίπεδο προειδοποίησης και τους κωδικούς χρωμάτων αεροπορίας στο κόκκινο: μια επικίνδυνη έκρηξη είναι επικείμενη.
Η έκρηξη δεν ξεκινά με αυτή ολόκληρης της καλντέρας ταυτόχρονα. Αντίθετα, το ανερχόμενο μάγμα εισβάλλει στο ρηχό υδροθερμικό σύστημα του Γέλοουστοουν, εξατμίζοντας γρήγορα τεράστιους όγκους νερού. Σε ατμοσφαιρική πίεση, το νερό μπορεί να διασταλεί σε όγκο περίπου 1.700 φορές όταν μετατραπεί σε ατμό. Παγιδευμένο κάτω από την επιφάνεια, αυτή η ταχεία διαστολή πυροδοτεί βίαιες, λεγόμενες φρεατομαγματικές εκρήξεις που στέλνουν υπέρθερμο ατμό, λάσπη και θρυμματισμένα κομμάτια βράχων χιλιόμετρα στον αέρα.
Δεν υπάρχουν ακόμη ανθρώπινα θύματα, χάρη στις ευρείες ζώνες αποκλεισμού στην ξηρά και στον αέρα. Η άγρια ζωή, τα ζώα και η βλάστηση δεν είναι τόσο τυχερές. Σε απόσταση περίπου 4-6 χιλιομέτρων από τα αρχικά σημεία της έκρηξης, το τοπίο κατακλύζεται από πέτρες, στάχτη και λάσπη που πέφτουν. Πέρα από τη ζώνη αποκλεισμού, οι άνθρωποι παρακολουθούν ένα εντυπωσιακό νέφος ύψους δύο χιλιομέτρων να υψώνεται στον ουρανό - αλλά μεγαλώνει γρήγορα και κάθε αίσθηση ανακούφισης είναι βραχύβια.
Λίγες ώρες αργότερα, μάγμα πλούσιο σε αέρια, με θερμοκρασία 650-800°C - πολύ πάνω από τα σημεία τήξης του μολύβδου και του ψευδαργύρου- διαπερνά την επιφάνεια που έχει υποστεί ρωγμάτωση. Καθώς η περιοριστική πίεση μειώνεται, τα διαλυμένα αέρια διαχωρίζονται σε διακριτά συστατικά από το τήγμα και διαστέλλονται βίαια. Το μάγμα θρυμματίζεται σε ελαφρόπετρα (πορώδες πέτρωμα) και τέφρα, ενώ αποσπά τεράστια θραύσματα του περιβάλλοντος βράχου από τα τοιχώματα του εκρηκτικού ανοίγματος.
Τα διαστελλόμενα αέρια και η έντονη θερμότητα ωθούν αυτό το υλικό προς τα πάνω, δημιουργώντας μια τεράστια στήλη έκρηξης που ανεβαίνει 30-50 χιλιόμετρα στην ατμόσφαιρα - πολύ πάνω από τα εμπορικά επιβατικά αεροσκάφη, τα οποία συνήθως πετούν σε ύψος έως και περίπου 13 χιλιόμετρα. Αυτό το καθαρό πρωινό, τα ανώτερα τμήματα του είναι ορατά από το Ντένβερ, περίπου 800 χιλιόμετρα μακριά.
Καθώς η έκρηξη συνεχίζεται και ο όγκος του εκτιναγμένου υλικού αυξάνεται, οι επιστήμονες συνειδητοποιούν ότι μπορεί να είναι τα αρχικά στάδια μιας υπερέκρηξης VEI 8 (μέγεθος 8 ή μεγαλύτερο) - η υψηλότερη επίσημη βαθμίδα σε μια κλίμακα που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του μεγέθους των εκρηκτικών ηφαιστειακών εκρήξεων. Πριν από 74.000 χρόνια, η ανθρωπότητα είδε για τελευταία φορά έκρηξη αυτής της κλίμακας με την Τόμπα στην Ινδονησία .
Το τεράστιο σύννεφο-ομπρέλα που σχηματίζεται δεν συμπεριφέρεται σαν ένα κανονικό σύννεφο τέφρας που απλώς παρασύρεται με τον επικρατούντα άνεμο. Η ορμή του αρχικά οδηγεί την τέφρα προς τα έξω προς κάθε κατεύθυνση - εξαπλώνεται εκατοντάδες χιλιόμετρα προτού οι άνεμοι μεγάλου υψομέτρου αναλάβουν την εξουσία και μεταφέρουν την λεπτή τέφρα χιλιάδες χιλιόμετρα προς τον άνεμο μέσα σε μια ημέρα.
Μετά από λίγες ώρες συνεχούς έκρηξης, τμήματα της στήλης καταρρέουν, δημιουργώντας καυτά πυροκλαστικά ρεύματα πυκνότητας (εξαιρετικά θερμά, γρήγορα κινούμενα μείγματα αερίου, τέφρας και θραυσμάτων πετρωμάτων). Αυτά εκτείνονται σε μήκος δεκάδων χιλιομέτρων, θρυμματίζοντας δέντρα, πυρπολώντας δάση και θάβοντας τα υπολείμματα κάτω από καυτή τέφρα και ελαφρόπετρα.
Όποιος βρίσκεται μέσα σε αυτή τη ζώνη κονιορτοποιείται από τις εκρήξεις, τραγανίζεται από τη ζέστη ή ασφυκτιά από την τέφρα. Μπορεί να υπάρξουν έως και 1.000 άμεσοι θάνατοι ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων ανθρώπων που αρνήθηκαν να μετακινηθούν. Είναι πολύ επικίνδυνο να ανακτηθούν οι περισσότερες σοροί. Και ακόμα κι αν ήταν δυνατό, πολλές σοροί δεν υπάρχουν πλέον για να ανακτηθούν.
Έξω από την κύρια ζώνη πυκνότητας πυροκλαστικών ρευμάτων, τα θύματα αυξάνονται από τροχαία ατυχήματα καθώς οι οδηγοί χάνουν την ορατότητα ή ολισθαίνουν λόγω τέφρας, από καρδιακές και αναπνευστικές δυσκολίες και από αυτοκτονίες. Οι πυρκαγιές στη βλάστηση που εξαπλώνονται πέρα από την άμεση ζώνη καύσης προσθέτουν ίσως εκατοντάδες θανάτους από καύση, εισπνοή καπνού και τροχαία ατυχήματα.
Καθώς το μάγμα συνεχίζει να διαφεύγει, τμήματα του μη υποστηριζόμενου εδάφους υποχωρούν, ανοίγοντας νέες ρωγμές και αεραγωγούς, ενώ παράλληλα τροφοδοτούν περαιτέρω εκρηκτικές στήλες και πυροκλαστικά ρεύματα πυκνότητας. Εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά - στο Ντένβερ και κατά μήκος των καναδικών συνόρων - η έντονη τέφρα σκουραίνει τον ουρανό, φράζει τους δρόμους και διαταράσσει την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, νερού και επικοινωνιών . Αυτή η τέφρα καταστρέφει γεωργικές εκτάσεις σε τουλάχιστον οκτώ πολιτείες.
Περαιτέρω άμεσοι θάνατοι θα μπορούσαν να προκύψουν από διακοπή ρεύματος που διαταράσσει την κυκλοφορία και τα φώτα των δρόμων, από περιορισμό των υπηρεσιών υγείας, συμπεριλαμβανομένων των χειρουργικών επεμβάσεων, καθώς και από ηλεκτροπληξία, πυρκαγιά και δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα από την προσπάθεια εγκατάστασης και λειτουργίας οικιακών γεννητριών ηλεκτρικής ενέργειας. Οι λεηλασίες και η αύξηση της εγκληματικότητας κατά τη διάρκεια καταστροφών είναι συνήθως σπάνιες , αλλά θα μπορούσαν να συμβούν σε ένα πιο απελπιστικό χειρότερο σενάριο, αυξάνοντας τον αριθμό των θυμάτων.
Τις επόμενες ημέρες, η έκρηξη συνεχίζεται σε παλμούς καθώς τμήματα της καλντέρας καταρρέουν και ανοίγουν νέες οπές. Οι διαδοχικές καταρρεύσεις στηλών δημιουργούν πυροκλαστικά ρεύματα πυκνότητας με τις προκύπτουσες αποθέσεις να φτάνουν σε πάχος αρκετών εκατοντάδων μέτρων, όπως και στην τελευταία υπερέκρηξη.
Οι κοντινές υποδομές έχουν καταστραφεί και είναι θαμμένες κάτω από τις αποθέσεις. Τα αεροδρόμια κλείνουν επειδή η τέφρα παρεμβαίνει στα αεροσκάφη και άλλα δίκτυα μεταφορών παραπαίουν. Κοινότητες σε όλες τις πολιτείες που συνορεύουν με το Ουαϊόμινγκ αντιμετωπίζουν σκοτάδι, δυσκολίες στην αναπνοή και στέγες που καταρρέουν κάτω από τη συσσωρευμένη τέφρα. Καθώς η έκρηξη τελικά αρχίζει να εξασθενεί, το διοξείδιο του θείου ψηλά στην ατμόσφαιρα σχηματίζει αερολύματα θειικού άλατος που αντανακλούν το ηλιακό φως και εξαπλώνονται σε όλο το βόρειο ημισφαίριο επηρεάζοντας το κλίμα του κόσμου για αρκετά χρόνια.
Μετά από τρεις ημέρες
Τρεις ημέρες μετά την έναρξη της έκρηξης, μεγάλο μέρος της Βόρειας Αμερικής ζει στη σκιά του Γέλοουστοουν. Κάθε διαδοχικός ισχυρός εκρηκτικός παλμός στέλνει μια ακόμη στήλη δεκάδες χιλιόμετρα προς τα πάνω, από όπου εξαπλώνεται σε ένα νέο σύννεφο ομπρέλας.
Εντός του Ουαϊόμινγκ και των γειτονικών πολιτειών, οι συνθήκες είναι καταστροφικές. Το Μπίλινγκς της Μοντάνα, η πλησιέστερη μεγάλη πόλη, εξαφανίζεται κάτω από αυτό που τελικά θα ξεπεράσει το ένα μέτρο τέφρας (ένα δημοσιευμένο μοντέλο μιας υπερέκρηξης του Γέλοουστοουν προβλέπει ότι η πόλη θα λάβει έως και 1,8 μέτρα τέφρας). Η Σολτ Λέικ Σίτι της Γιούτα και το Μπόιζι του Άινταχο δέχονται δεκάδες εκατοστά. Για τον νότιο Καναδά, μεγάλο μέρος των ΗΠΑ και το βόρειο Μεξικό, η μέρα γίνεται λυκόφως και η αναπνοή σε εξωτερικούς χώρους χωρίς μάσκες γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη. Οι άνθρωποι σε άλλες ηπείρους παρακολουθούν με ανησυχία κάτω από έντονες, κόκκινες-πορτοκαλί ανατολές και δύσεις.
Πίσω στις ΗΠΑ, τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας αρχίζουν να παρουσιάζουν βλάβες. Δεν είχαν ληφθεί υπόψη οι προειδοποιήσεις ότι η υγρή τέφρα άγει το ηλεκτρικό ρεύμα, βραχυκυκλώνοντας γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και υποσταθμούς. Η τέφρα φράζει τα μηχανήματα και τις εισαγωγές γεννητριών. Το βάρος της καταστρέφει τα καλώδια και τις πιο αδύναμες κατασκευές.
Καθώς διακόπτεται η ηλεκτροδότηση, διακόπτονται και οι αντλίες νερού, η επεξεργασία λυμάτων, τα συστήματα θέρμανσης, τα πρατήρια καυσίμων και τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας και διαδικτύου. Οι άνθρωποι φοβούνται και τα ράφια των σούπερ μάρκετ αδειάζουν σε εθνικό επίπεδο, καθώς οι περιφερειακές και εθνικές αλυσίδες εφοδιασμού αρχίζουν να καταρρέουν.
Μετά από δύο εβδομάδες
Τις επόμενες εβδομάδες, η κρίση μετατρέπεται σε κρίση επιβίωσης. Η επαναλαμβανόμενη στάχτη μπλοκάρει δρόμους, κατακλύζει τα συστήματα αποχέτευσης και καταστρέφει τις στέγες. Κατά τη διάρκεια της βροχής, η ξηρή τέφρα μετατρέπεται σε πυκνό πολτό που δυσχεραίνει την εργασία αποχέτευσης. Τα αεροδρόμια παραμένουν κλειστά ή παρουσιάζουν σοβαρές διαταραχές σε μεγάλο μέρος της Βόρειας Αμερικής, ενώ οι σιδηρόδρομοι, οι αποθήκες εμπορευμάτων και τα αγροκτήματα δυσκολεύονται να λειτουργήσουν. Τα ζώα και οι καλλιέργειες πεθαίνουν όπου τα βοσκοτόπια και τα αποθέματα νερού θάβονται ή μολύνονται από τέφρα.
Μεγάλες περιοχές κοντά στο Γέλοουστοουν παραμένουν εκκενωμένες, ενώ σε όλες τις ΗΠΑ, η στέγαση, τα καύσιμα, τα τρόφιμα και το καθαρό νερό γίνονται ολοένα και πιο σπάνια. Ορισμένες χώρες μεταφέρουν αεροπορικώς ή από αέρος προμήθειες ανθρωπιστικής βοήθειας, αλλά ανησυχούν επίσης για τη δημιουργία αποθεμάτων για τον εαυτό τους. Οι απώλειες στη γεωργία, τις μεταφορές και τις ασφάλειες - με πολλές άλλες επιχειρήσεις και υπηρεσίες κλειστές - θα μπορούσαν να οδηγήσουν τον Καναδά, το Μεξικό και τις περισσότερες χώρες της Καραϊβικής και της Κεντρικής Αμερικής να κηρύξουν κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Αυτό οφείλεται εν μέρει στις άμεσες επιπτώσεις σε αυτές τις χώρες και εν μέρει στις αναταραχές στις ΗΠΑ και στους ανθρώπους που εγκαταλείπουν αυτές τις χώρες.
Μετά από τέσσερεις μήνες
Αρκετούς μήνες αργότερα, οι εκρήξεις έχουν εξασθενήσει σε διαλείπουσες εκρήξεις, αλλά η απειλή ανανεωμένης δραστηριότητας παραμένει. Για εκατομμύρια ανθρώπους, η καταστροφή δεν έχει τελειώσει ακόμα. Ξηρές, θυελλώδεις μέρες σηκώνουν την τέφρα πίσω στον αέρα, ενώ η βροχή και το χιόνι τη μετατρέπουν σε ένα βαρύ ίζημα που φράζει τις αποχετεύσεις και καταστρέφει τις υποδομές. Ο ερεθισμός των ματιών και του λαιμού είναι ευρέως διαδεδομένος. Τα άτομα με άσθμα και άλλες αναπνευστικές παθήσεις αντιμετωπίζουν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία λόγω των μειωμένων και υπερφορτωμένων υπηρεσιών υγείας.
Οι μονάδες επεξεργασίας νερού και παραγωγής ενέργειας παλεύουν με τη μόλυνση από τέφρα, τις βλάβες στον εξοπλισμό, την έλλειψη ανταλλακτικών και την υπερβολική ζήτηση, διαταράσσοντας βασικές ιατρικές και βιομηχανικές διαδικασίες. Οι καλλιέργειες στις περιοχές που έχουν πληγεί περισσότερο έχουν θαφτεί. Η απώλεια αμερικανικών και καναδικών εξαγωγών σιτηρών, καλαμποκιού και σόγιας οδηγεί τις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων προς τα πάνω.
Οι πτήσεις επαναλαμβάνονται σταδιακά σε λιγότερο πληγείσες περιοχές, αλλά τα αεροδρόμια σε όλη τη Βόρεια Αμερική κλείνουν επανειλημμένα κάθε φορά που οι άνεμοι αναζωπυρώνουν την τέφρα. Ο αναξιόπιστος εναέριος χώρος και τα δίκτυα μεταφορών - σε συνδυασμό με τις γεωργικές απώλειες, τις επιχειρηματικές διαταραχές και το κόστος ανοικοδόμησης - πυροδοτούν τραπεζικές και ασφαλιστικές κρίσεις, προκαλώντας παγκόσμια ύφεση.
Εν τω μεταξύ, οι ατμοσφαιρικές επιπτώσεις γίνονται παγκόσμιες. Το μεγαλύτερο μέρος της ηφαιστειακής τέφρας έχει αποβληθεί, αλλά το διοξείδιο του θείου που εγχέεται στη στρατόσφαιρα παράγει θειικά αερολύματα που αντανακλούν ένα σημαντικό ποσοστό της ενέργειας του Ήλιου. Οι επιστήμονες το αποκαλούν «επεισόδιο ηφαιστειακής ψύξης», αποφεύγοντας τον όρο «νέα εποχή των παγετώνων». Η μοντελοποίηση υποδηλώνει ότι είναι απίθανο να ψυχθεί ο παγκόσμιος μέσος όρος κατά περισσότερο από 1,5°C, αν και συγκεκριμένες περιοχές και εποχές θα μπορούσαν να βιώσουν πολύ μεγαλύτερες αλλαγές. Αξιοσημείωτα, η κεντρική Βόρεια Αμερική παραμένει πολύ πιο δροσερή από ό,τι πριν από την έκρηξη.
Μετά από δέκα χρόνια
Στα χρόνια που ακολούθησαν την έκρηξη, ο κόσμος εισέρχεται σε μια μακροπρόθεσμη ανάκαμψη και ανοικοδόμηση. Άνθρωποι σε όλο τον κόσμο προσαρμόζονται σε έναν πιο αγροτικό τρόπο ζωής, μαθαίνοντας να γεμίζουν τη γη με λαχανικά, δημητριακά και όσπρια. Με πολύ λιγότερο ελεύθερο χρόνο και μειωμένο εισόδημα, οι ψυχαγωγικές εγκαταστάσεις στρέφονται στην παραγωγή τροφίμων, ιδίως σε μικρής κλίμακας θερμοκήπια και κάθετες καλλιέργειες για την παραγωγή ποικίλων φρούτων, λαχανικών, ξηρών καρπών και οσπρίων.
Το ζωικό κεφάλαιο μειώνεται λόγω έλλειψης γης και ζωοτροφών, ανοίγοντας περισσότερο χώρο για καλλιέργειες. Οι άνθρωποι που εξακολουθούν να τρώνε κρέας συνήθως είτε κυνηγούν μεγάλα θηράματα είτε παγιδεύουν μικρότερα πτηνά και θηλαστικά. Οι άνθρωποι που ζουν κοντά σε ακτές, ποτάμια και λίμνες εντείνουν την αλιεία, μειώνοντας γρήγορα τα αποθέματα μέχρι να θεσπιστούν έλεγχοι σε ορισμένες τοποθεσίες, μαζί με την αυξημένη καλλιέργεια φυκιών. Όπου δεν έχουν συμφωνηθεί ή επιβληθεί κανόνες, η πείνα και η μετανάστευση είναι ανεξέλεγκτες.
Η διαθεσιμότητα γλυκού νερού ποικίλλει. Το κλίμα του κόσμου έχει αλλάξει, με αποτέλεσμα να υπάρχουν άφθονες βροχοπτώσεις σε ορισμένα μέρη, ενώ να ξηραίνονται άλλα. Η τεχνολογία επεξεργασίας νερού μεγάλης κλίμακας παραμένει γνωστή και χρησιμοποιείται, αλλά οι γραμμές εφοδιασμού για χημικά και ανταλλακτικά είναι αναξιόπιστες. Πολλοί άνθρωποι αναπτύσσουν τοπικές προσεγγίσεις και διαχειρίζονται την κατάσταση, ενώ άλλοι υποφέρουν από μολυσμένο νερό και ασθένειες, όπως χολέρα, δάγκειο πυρετό και ελονοσία, όπως ακριβώς και δισεκατομμύρια πριν από την έκρηξη.
Πριν από την έκρηξη, περίπου 4,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι από τον παγκόσμιο πληθυσμό των 8,3 δισεκατομμυρίων δεν είχαν πλήρη και ασφαλή πρόσβαση σε γλυκό νερό. Μια δεκαετία μετά την έκρηξη, είναι πιθανό 4,8 δισεκατομμύρια άνθρωποι να μην έχουν τέτοιο γλυκό νερό, ενώ ο παγκόσμιος πληθυσμός μπορεί να έχει μειωθεί στα 7,9 δισεκατομμύρια λόγω της αύξησης της θνησιμότητας των ηλικιωμένων και των βρεφών.
Για τους επιζώντες της έκρηξης, οι ασθένειες και οι θάνατοι εξακολουθούν να αυξάνονται. Η έκρηξη μπορεί κάλλιστα να παράσχει ουσιαστικές, μακροπρόθεσμες ενδείξεις για το καρκινογόνο επίπεδο του πυριτίου στην τέφρα . Μια μικρή αλλά στατιστικά σημαντική αύξηση στις διαγνώσεις τόσο της πυριτίασης (μιας μη αναστρέψιμης πνευμονικής νόσου) όσο και του καρκίνου του πνεύμονα εμφανίζεται από την έκθεση στην τέφρα, με παρόμοια αποτελέσματα για τις καρδιαγγειακές παθήσεις σε άτομα που εισπνέουν σωματίδια τέφρας.
Τα ποσοστά είναι πιθανότατα υψηλότερα από τα μετρούμενα, επειδή τα συστήματα υγείας σε μια ήπειρο έπαθαν ζημιά από την έκρηξη και αγωνίζονται να ανακάμψουν δέκα χρόνια αργότερα. Το χειρότερο είναι ότι η έλλειψη συστημάτων υγείας σημαίνει ότι πολλοί από τους οποίους διαγιγνώσκεται η νόσος δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν σωστά. Οι διαγνώσεις που μπορούν να επιβιώσουν γίνονται θανατηφόρες.
Μέσα στη ζώνη της έκρηξης, ακολουθούν δύο δεκαετίες ενός γκρίζου τοπίου. Φαίνεται σχεδόν άψυχο, με την τέφρα να μετατρέπεται σε ορμητικά λασπώδη ρεύματα που ονομάζονται λαχάρ σε κάθε καταιγίδα. Αλλά η βλάστηση, ξεκινώντας από λιβάδια και μετατοπίζοντας προς τα δάση, σέρνεται πίσω στις εκτάσεις που εξαφανίστηκαν από την έκρηξη και οι άνθρωποι ακολουθούν. Αυτοί οι νέοι πρωτοπόροι μετατρέπουν το τοπίο σε εύφορο πλαίσιο, βοηθώντας στη σίτιση πεινασμένων πληθυσμών.
Η διασκορπισμένη τέφρα τελικά κατακάθεται από την ατμόσφαιρα, επιτρέποντας στις ακτίνες του Ήλιου να λάμψουν ξανά πλήρως στην επιφάνεια - αναζωογονώντας τη γεωργία και τα οικοσυστήματα. Αναζωπυρώνει επίσης τους φόβους για την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, παρά τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που προκαλείται από το ηφαίστειο. Οι επιστήμονες εργάζονται σκληρά για να προσδιορίσουν εάν το παγκόσμιο κλίμα έχει εισέλθει σε μια νέα τροχιά - η οποία μπορεί να είναι καλύτερη ή χειρότερη για τους ανθρώπους - ή εάν η θερμότητα που αποθηκεύεται στην ατμόσφαιρα και τους ωκεανούς από την καύση αερίων του θερμοκηπίου της ανθρωπότητας θα επιβάλει για άλλη μια φορά έναν ταχέως θερμαινόμενο πλανήτη.
Επιπλέον, οι επιστήμονες θέλουν να υπολογίσουν τους θανάτους, τους τραυματισμούς και την απώλεια ποιότητας ζωής. Οι αναλύσεις περίσσειας θνησιμότητας θα μπορούσαν να υποδηλώνουν 0,7-1,3 δισεκατομμύρια πρόωρους θανάτους λόγω της έκρηξης και των επιπτώσεών της. Ίσως διπλάσιος αριθμός από αυτόν τον αριθμό να παρουσίασε προσωρινές ή μόνιμες επιπτώσεις στην υγεία, αλλά επέζησε, αν και κάποιοι θα πουν ότι το 100% της ανθρωπότητας επηρεάστηκε άμεσα.
Τα καλά νέα, τουλάχιστον για το είδος μας, είναι ότι αυτή η ασταμάτητη δύναμη της ηφαιστειακής δραστηριότητας άλλαξε τον πλανήτη, αλλά δεν κατέληξε στην εξαφάνιση της ανθρωπότητας - ούτε παραλίγο να το κάνει.
Μετά από ένα εκατομμύριο χρόνια
Ένα πλάσμα κατεβαίνει στη Γη από ένα κομψό διαστημόπλοιο, ακόμα ανθρωποειδές αλλά πολύ μακριά από το είδος του προγόνου του, τον Homo sapiens sapiens . Ο Tjjze (η αντωνυμία που χρησιμοποιείται) έχει απορροφήσει όλες τις λιγοστές πληροφορίες που είναι διαθέσιμες για την αρχαία «Γη» και είναι περίεργος να μάθει περισσότερα.
Το πιο αξιοσημείωτο υλικό είναι η άνοδος του πρώτου τεχνολογικού πολιτισμού του πριν από λίγο περισσότερο από ένα εκατομμύριο χρόνια. Ακολούθησε η εγκατάλειψη του πλανήτη από το είδος καθώς αυτό άλλαζε πριν από 140.000-160.000 χρόνια - γινόταν ψηλότερο, πιο κομψό, με μακρύτερα άκρα και με μεγαλύτερα χέρια, κεφάλια και εγκεφάλους - έχοντας ήδη εδραιωθεί σε όλο τον γαλαξία. Στις υπόλοιπες παραδόσεις, επαναλαμβάνονται μύθοι για επεισόδια ξαφνικών αλλαγών της θερμοκρασίας του πλανήτη, ζέστης και κρύου, καθώς και μια σειρά από ηφαιστειακές εκρήξεις που άλλαξαν τον πλανήτη.
Ο Tjjze παρατηρεί ότι η βλάστηση είναι πλούσια και το H2O άφθονο , παρέχοντας άφθονη τροφή και νερό για τα παράξενα ζώα και οικοσυστήματα. Μια γρήγορη σάρωση αποκαλύπτει πολύ κάτω από την επιφάνεια. Στην πραγματικότητα, μια μεγάλη, σχεδόν ελλειπτική κορυφογραμμή από βράχο εμφανίζεται εμφανώς κάτω από τα ανώτερα στρώματα. Ναι, αυτή η συγκεκριμένη περιοχή, με ακτίνα περίπου 24,3 cqurzots, είναι σίγουρα χαμηλότερη από τις απέραντες πεδιάδες έξω από την κοιλότητα. Αυτό φαίνεται να υποδηλώνει μια αρχαία ηφαιστειακή έκρηξη. Και για να αφήσει μια τόσο μεγάλη ουλή, πρέπει να ήταν γιγάντια.
Ο Tjjze αποκαλύπτει περισσότερα δεδομένα. Πράγματι, αυτό σίγουρα μοιάζει με καλντέρα. Και η ηλικία του ανέρχεται σε περίπου ένα εκατομμύριο χρόνια (συν/πλην).
Θα μπορούσε να έχει εκραγεί κατά την εποχή του τεχνολογικού πολιτισμού; Ή μήπως ήταν τυχεροί που απλώς τον έχασαν; Είναι αδύνατο να γνωρίζουμε με βεβαιότητα.
Ilan Kelman και Matthew Blackett
The Conversation, πρωτότυπο κείμενο γραμμένο από τους Ilan Kelman και Matthew Blackett.
