Ποιοί ήταν οι ἀρχεύοντες;
Κατάλογος ἀρχεύοντων, πιθανότατα Κώων, που τιμήθηκαν με στέμματα. Ακέραιη στήλη από λευκό μάρμαρο μάλλον από το νταμάρι της Αγίας Ειρήνης· γραμμές 29-31 μεταγενέστερη προσθήκη (περίπου 180/70 π.Χ;).Βρέθηκε στην Κω, τέλη 3ου/αρχές 2ου αιώνα π.Χ. Από Paton-Hicks (1891) 44 , SGDI III,1 (1895) 3642 , M. Segre, Iscr. di Cos (1993) ED 81.
Βρέθηκε στο «σπίτι του κ. Ιωαννίδη. Πλήρες· ύψος 60 εκ., πλάτος 35 εκ. Το ιδιόγραφο κείμενο δημοσιεύτηκε σωστά από τους Hauvette-Besnault και Dubois, Bull. Hell. v. σελ. 225, αρ. 14, και προηγουμένως, λιγότερο σωστά, από τον Sakkelion, Pandora, xix. σελ. 45» γράφουν οι Paton-Hicks.
«Αυτή η επιγραφή φαίνεται να είναι σύγχρονη με την Νο.1 [στο βιβλίο του], καθώς οι ίδιοι άνθρωποι αναφέρονται και στις δύο. Βλέπε Dittenberger, de Sacr. Rhod. II. σελ. xv. Οι αρχεύοντες σίγουρα ανήκαν σε μία φυλή, και αυτή φαίνεται να είναι «η φυλή α του Καταλόγου της Αλάσαρνας (Διοκλής Απολλοδώρου εδώ με Απολλόδωρος Διοκλεύς εκεί), δηλαδή πιθανώς, οι Δυμάνες, των οποίων ο θεός προστάτης Απόλλωνας συνδέεται ιδιαίτερα με τις Νύμφες. Ο αριθμός 26 είναι περίεργος. Είναι πιθανό ότι οι τρεις φυλές στην Κω χωρίζονταν η καθεμία σε τμήματα του ενός τρίτου και του ενός ένατου: αν είχαμε είκοσι επτά ονόματα εδώ, θα συμπεραίναμε ότι το ένατο της φυλής υποδιαιρούνταν και πάλι από τρία, και ότι κάθε μία από αυτές τις υποενότητες παρείχε έναν αρχεύων. Ενδεχομένως η εικοστή έβδομη στην οποία ανήκε ο ιερέας των Νυμφών εξαιρούνταν· ο αριθμός 26 θα εξηγούνταν έτσι. Δεν μπορούμε να πούμε αν αυτά τα είκοσι έξι άτομα είχαν καταλάβει το αξίωμα του αρχεύων διαδοχικά ή όλα μαζί» συμπληρώνουν στο πόνημα τους Επιγραφές της Κω.
O Mario Segre για την επιγραφή γράφει: «Λευκή μαρμάρινη στήλη. Ύψος 0,77· Πλάτος 0,325· Βάθος 0,075· Μήκος 0,012. Από κατεδαφίσεις στην πόλη. Επιμ. PATON, /C. 44. Τέλη 3ου αιώνα π.Χ. [V.2 sg.: Κατά τα πάτρια, Paton· αντίθετα, προφανώς το τα γράφτηκε δύο φορές κατά λάθος. V.5: Σημειώστε την άνω και κάτω τελεία μετά το θεάν, τις οποίες ο Paton δεν σημείωσε. V.18. ΔΥΚΑΙΘΟΣ lap. Το επώνυμο φαίνεται να γράφτηκε αργότερα, πιο απρόσεκτα».
Σήμερα η επιγραφή απαντά στο μεσαιωνικό Κάστρο της Κω και έχει ως εξής:
τοίδε ἐστεφανώθην ἀρχεύσαντες | |
| καὶ τὰ ἱερὰ ἐχθύσαντες κατὰ | |
| τὰ πάτρια ταῖς Νύμφαις καὶ δεξά- | |
| μενοι τὸς φυλέτας ἀξίως τᾶν | |
| 5 | θεᾶν ∶ Χάρμιππος Χαρμοκλεῦς, |
| II.6 | Διοκλῆς Ἐπινίκου, |
| Νικήρατος Νικοστράτου, | |
| Διογένης Νικοστράτου, | |
| Χαρμίδας Αἰνησία, | |
| 10 | Διοκλῆς Ἀρχεδάμαντος, |
| Λύκαιθος Αἰνησία, | |
| Τελέσιππος Παρμενίσκου, | |
| Διοκλῆς Ἀπολλοδώρου, | |
| Παρμενίσκος Χαριδάμου, | |
| 15 | Νικήρατος Νικηράτου, |
| III.16 | Δράκων Θράσωνος, |
| Ἀρισταγόρας Σίμου, | |
| <Λ>ύκαιθος Παρμενίσκου, | |
| Ἀρισταγόρας Διοκλεῦς, | |
| 20 | Ἐπίνικος Ἀρισταγόρα, |
| Πυθίων Ἀρκεσίλα, | |
| Παναμύας Μαιδάτα, | |
| Τίμαρχος Ἀριστογένου, | |
| Τελέσιππος Ἀριστίππου, | |
| 25 | Νικηφόρος Νικηράτου, |
| Χάρμιππος Παρμενίσκου̣, | |
| Ἀρχίδαμος Ἀρίστωνος, | |
| Φιλοκλῆς Τεισάρχου τοῦ | |
| Ἡρακλείτου, Χαρμοκλῆς | |
| 30 | Χαρμίππου, Θεύδοτος |
| Παναμύα. |
Η λέξη ἀρχεύοντες είναι η μετοχή ενεστώτα του αρχαίου ελληνικού ρήματος ἀρχεύω (διοικώ, είμαι αρχηγός, άρχω).
Ανάλογα με το ιστορικό και γραμματειακό πλαίσιο, ο όρος αναφέρεται σε:
Θρησκευτικούς και λατρευτικούς άρχοντες: Σύμφωνα με επιγραφικά ευρήματα (κυρίως από την Κω και την Κάλυμνο), οι ἀρχεύοντες ήταν μια ομάδα αξιωματούχων που ανήκαν σε συγκεκριμένη φυλή και είχαν θρησκευτικά καθήκοντα. Συνεργάζονταν στενά με τον ιερέα για την τήρηση των ιερών νόμων (ἱεροὶ νόμοι) και την οργάνωση των τελετών.
Στην κλασική και ποιητική γραμματεία, η λέξη χρησιμοποιείται για να περιγράψει αυτούς που ηγούνται, διοικούν ή πρωτοστατούν σε μια ομάδα, μια στρατιωτική μονάδα ή μια κοινότητα.
Άρχοντες ήταν οι εννέα των Αθηνών - ο πρώτος καλείτο ὁ Ἄρχων ή Ἄρχων ἐπώνυμος, ο δεύτερος ὁ Βασιλεύς, ο τρίτος ὁ Πολέμαρχος, οι υπόλοιποι έξι οἱ Θεσμοθέται. Άρχοντες λέγονταν οι έφοροι της Σπάρτης που αργότερα αποτέλεσαν τίτλο των Ρωμαίων υπάτων.
Γεωδίφης
Πηγές:
1. Inscriptions of Cos- Paton-Hicks,1891
2.Iscrizioni di Cos-Mario Segre
3. https://inscriptions.packhum.org/text/350026
4.Εγκυκλοπαίδειες Britannica, Βικιπαίδεια, LSJ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
