Τι κρύβεται κάτω από το βυθιζόμενο έδαφος της Ευρώπης;
Επισκόπηση των κύριων διεργασιών καθίζησης εδάφους στην Ευρώπη. Σχήμα 1 από το άρθρο «Μαθήματα που αντλήθηκαν από την καθίζηση εδάφους στην Ευρώπη» που δημοσιεύτηκε στο Nature Sustainability (Nat Sustain) ISSN 2398-9629.
Η καθίζηση του εδάφους γίνεται ολοένα και πιο ορατή σε όλη την Ευρώπη. Νέα έρευνα εξετάζει πώς η καλύτερη παρακολούθηση, η κοινή χρήση δεδομένων και η βαθύτερη κατανόηση του υπεδάφους μπορούν να βοηθήσουν στην αξιολόγηση και τη διαχείριση των επιπτώσεών της.
Kαθίζηση είναι η καθοδική κίνηση του εδάφους και είναι ευρέως διαδεδομένη σε όλη την Ευρώπη. Τα αίτια και οι επιπτώσεις της ποικίλλουν σημαντικά ανάλογα με την τοποθεσία, δημιουργώντας προβλήματα όπως ζημιές σε σπίτια και υποδομές, αυξημένη ευαισθησία σε πλημμύρες και απώλεια χωρητικότητας αποθήκευσης υπόγειων υδάτων. Η κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να αυξήσει αυτές τις πιέσεις σε ορισμένες περιοχές μέσω συχνότερων ξηρασιών και καυσώνων και μεταβαλλόμενων προτύπων αναπλήρωσης των υπόγειων υδάτων.
Το δορυφορικό ραντάρ έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι ερευνητές μελετούν την κίνηση της γης. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Παρακολούθησης Γης Copernicus, και ιδιαίτερα η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Κίνησης Εδάφους, παρέχει πληροφορίες ανοιχτής πρόσβασης σχετικά με την κίνηση του εδάφους στο μεγαλύτερο μέρος της ευρωπαϊκής χερσαίας μάζας. Βοηθά τους ερευνητές να εντοπίσουν περιοχές καθίζησης και να συγκρίνουν τις εξελίξεις μεταξύ των χωρών. Ωστόσο, για να κατανοήσουν γιατί κάποια γη βυθίζεται, οι δορυφορικές μετρήσεις πρέπει να συνδυαστούν με γνώσεις για το υπέδαφος: γεωλογία, επίπεδα υπόγειων υδάτων, ιδιότητες του εδάφους και ανθρώπινες δραστηριότητες τόσο πάνω όσο και κάτω από το έδαφος.
Μια διεθνής ομάδα ερευνητών, με επικεφαλής τη Γεωλογική Υπηρεσία της Ολλανδίας και συμπεριλαμβανομένων εμπειρογνωμόνων από το BGS, συνέταξε μια νέα εργασία με τίτλο « Μαθήματα από την καθίζηση εδάφους στην Ευρώπη» , η οποία διερευνά τις γνώσεις που έχει συγκεντρώσει η Ευρώπη από δεκαετίες μελέτης της καθίζησης εδάφους. Η εργασία υπογραμμίζει το γεγονός ότι η εν λόγω καθίζηση δεν αποτελεί μόνο επιστημονική ανησυχία, αλλά και κοινωνική, η οποία χρειάζεται μια πολυσυστημική προσέγγιση για να διασφαλιστεί η σωστή διαχείρισή της.
Τι προκαλεί την καθίζηση;
Η μελέτη περιγράφει ένα ευρύ φάσμα φυσικών και ανθρωπογενών διεργασιών που μπορούν να συμβάλουν στην καθίζηση του εδάφους, όπως:
Τεκτονικές κινήσεις, εξόρυξη υπόγειων υδάτων, μεταλλεία ,εξόρυξη υδρογονανθράκων, μαλακά εδάφη, φυσική συμπύκνωση εδάφους.
Οι ερευνητές επισημαίνουν επίσης πιθανές νέες αιτίες που συνδέονται με την ενεργειακή μετάβαση. Τεχνολογίες όπως η γεωθερμική ενέργεια, η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα, η υπόγεια αποθήκευση αερίου και η αποθήκευση υδρογόνου αξιοποιούν όλες το υπέδαφος. Ανάλογα με τις τοπικές συνθήκες και τον τρόπο λειτουργίας αυτών των συστημάτων, τέτοιες δραστηριότητες ενδέχεται να επηρεάσουν την κίνηση του εδάφους. Αυτό καθιστά απαραίτητη την προσεκτική παρακολούθηση και την ολοκληρωμένη αξιολόγηση.
Η καθίζηση της γης είναι συχνή σε όλη την Ευρώπη
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, έχουμε μετρήσει καθίζηση έως και 2 cm ετησίως σε ορισμένες παράκτιες περιοχές. Αυτό έχει σημαντικές επιπτώσεις στη διάβρωση των ακτών και στις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις από την αλλαγή της στάθμης της θάλασσας. Ανφέρει ο Ekbal Hussain, γεωεπιστήμονας τηλεπισκόπησης.
Οι καλύτερες αποφάσεις χρειάζονται καλύτερα δεδομένα. Η καλύτερη γνώση του υποστρώματος βοηθά τις κυβερνήσεις, τη βιομηχανία και την κοινωνία να λαμβάνουν πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις σχετικά με το νερό, τις υποδομές, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και την ενεργειακή μετάβαση.
Η Ευρώπη διαθέτει ήδη ένα σημαντικό θεμέλιο για αυτό: υποδομές ανοιχτών δεδομένων, εθνικά προγράμματα παρακολούθησης και συνεργασία μεταξύ γεωλογικών ερευνών, ερευνητικών ιδρυμάτων και υπευθύνων χάραξης πολιτικής.
Η πρόκληση τώρα είναι να συγκεντρωθούν αυτά τα δεδομένα πιο αποτελεσματικά. Συνδυάζοντας τις δορυφορικές παρατηρήσεις με δεδομένα του υποστρώματος και μοντέλα που βασίζονται στη φυσική, οι κυβερνήσεις και η βιομηχανία μπορούν να διακρίνουν καλύτερα τις πιθανές αιτίες της καθίζησης της γης, να αξιολογήσουν τους μελλοντικούς κινδύνους και να σταθμίσουν τα κατάλληλα μέτρα.
Ελπίζεται ότι αυτή η γνώση θα υποστηρίξει τη μελλοντική αξιολόγηση κινδύνου και τη λήψη αποφάσεων σε όλη την Ευρώπη.
Γεωδίφης με πληροφορίες από την Βρετανική Γεωλογική Υπηρεσία
