Ερμηνεύοντας τις «εξογκώσεις» ενός ηφαιστείου και προβλέποντας την επόμενη έκρηξη
Το ηφαίστειο Ol Doinyo Lengai στην Τανζανία: Φωτογραφία της D. Sarah Stamps.
Το 2024 , η ομάδα της D. Sarah Stamps ανίχνευσε και παρακολούθησε μια βραχύβια διόγκωση στη γη γύρω από ένα ηφαίστειο στην Τανζανία. Σε μια εργασία που δημοσιεύθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου , η Stamps προσδιόρισε την αιτία της ανύψωσης: ένα εκατομμύριο κυβικά μέτρα μάγματος που χύνονταν σε μια υπάρχουσα δεξαμενή μάγματος περίπου 1,8 μίλια κάτω από το έδαφος.
Η Stamps είπε ότι η ποσότητα του μάγματος είναι μέτρια και δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας. Ωστόσο, το εύρημα καταδεικνύει την αποτελεσματικότητα του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης του Virginia Tech για ηφαιστειακή δραστηριότητα
Η Stamps εξήγησε την έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο Frontiers in Earth Science τον Σεπτέμβριο του 2026 .
Σε ποιο ερώτημα προσπαθεί να απαντήσει η έρευνά σας;
«Αυτό το συγκεκριμένο ηφαίστειο, το Ol Doinyo Lengai, είναι πολύ ενεργό. Μια λίμνη λάβας αυτή τη στιγμή βράζει και εκρήγνυται με εκρηκτικό τρόπο. Μας απασχολεί περισσότερο να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε πότε το ηφαίστειο θα εκραγεί εκρηκτικά, ώστε οι άνθρωποι που ζουν στην περιοχή να έχουν άφθονο χρόνο να προετοιμαστούν και να ανταποκριθούν σε τυχόν αποφάσεις που λαμβάνει η Γεωλογική Υπηρεσία της Τανζανίας σχετικά με τις εκκενώσεις.»
Μας περιμένει μια εκρηκτική έκρηξη;
«Κατά μέσο όρο, υπάρχει μια εκρηκτική έκρηξη κάθε 10 έως 15 χρόνια. Αναμένουμε μία κατά τη διάρκεια της ζωής μας και ελπίζουμε ότι οι προσπάθειές μας για παρακολούθηση και μοντελοποίηση θα ωφελήσουν τον κόπο.»
Τι βλέπουμε τώρα;
«Με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη βεβαιότητα από την αριθμητική μοντελοποίηση, διαπιστώσαμε ότι το σήμα οφειλόταν σε εισροή μάγματος σε μια ήδη υπάρχουσα δεξαμενή μάγματος, περίπου 3 χιλιόμετρα κάτω από το έδαφος».
Πόσο μάγμα;
«Ο όγκος της διείσδυσης μάγματος είναι περίπου ένα εκατομμύριο κυβικά μέτρα. Θα μπορούσατε να το φανταστείτε αυτό ως 400 πισίνες ολυμπιακών διαστάσεων, που είναι ένας μέτριος αριθμός.»
Υπάρχει λόγος ανησυχίας;
«Η διείσδυση που παρουσιάζουμε σε αυτή την εργασία δεν προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία. Υπάρχει λίγο περισσότερο μάγμα που εγχέεται σε ένα σύστημα που γνωρίζουμε ότι υπάρχει, αλλά το ανιχνευμένο μάγμα δεν φαίνεται να κινείται πιο κοντά στον κρατήρα.»
Τι θα υποδήλωνε λόγο ανησυχίας;
«Την τελευταία φορά που ξέσπασε εκρηκτικά, υπήρξε πρώτα ένας σεισμός μεγέθους 5,9 Ρίχτερ. Θα ανησυχούσα περισσότερο αν υπήρχε ένας σημαντικός σεισμός και στη συνέχεια αρχίσαμε να παρακολουθούμε τις παρατηρήσιμες αλλαγές στην παραμόρφωση της επιφάνειας. Επίσης, αν παρατηρήσουμε το μάγμα να κινείται από μια βαθύτερη σε μια πιο ρηχή τοποθεσία με την πάροδο του χρόνου, αυτό υποδηλώνει ότι το μάγμα κινείται προς τα πάνω στην ηφαιστειακή διέξοδο. Αυτό θα ήταν ανησυχητικό.»
Αν παρατηρούσατε αυτούς τους σχετικούς δείκτες, πόσο χρόνο θα είχαμε πριν από μια εκρηκτική έκρηξη;
«Ορισμένα ηφαίστεια εκρήγνυνται εκρηκτικά κάθε φορά που εκρήγνυνται. Το Ol Doinyo Lengai εναλλάσσεται μεταξύ εκρηκτικών και λιγότερο βίαιων εκρήξεων. Ένας από τους λόγους που συνεχίζουμε να το παρακολουθούμε είναι για να καταλάβουμε τη χρονική καθυστέρηση αυτού του συγκεκριμένου ηφαιστείου.»
Πώς παρακολουθείτε το Ol Doinyo Lengai;
«Το 2016, εγκαταστήσαμε στο έδαφος έξι όργανα του Παγκόσμιου Δορυφορικού Συστήματος Πλοήγησης. Παρακολουθούν τις οριζόντιες και κάθετες κινήσεις της επιφάνειας με ακρίβεια 1 χιλιοστού. Διαθέτουμε επίσης δύο σεισμικούς σταθμούς ευρείας ζώνης για την ανίχνευση σεισμικής δραστηριότητας. Επιπλέον, συμπληρώνουμε το συνεχές δίκτυο με επεισοδιακές μετρήσεις αναφοράς.»
Υπάρχουν άλλες ομάδες που παρακολουθούν αυτό το ηφαίστειο;
«Υπάρχουν κάποιες παρατηρήσεις από δορυφόρο, όπως μέσω της NASA, αλλά η ομάδα μας είναι προς το παρόν η μόνη που κάνει συνεχή επίγεια GNSS και συνεπή επίγεια σεισμική παρακολούθηση».
Πώς μπορεί αυτό το έργο να βοηθήσει τις κοντινές κοινότητες να προετοιμαστούν για το «μεγάλο»;
«Έχουμε πλέον συγκεντρώσει παρατηρήσεις άνω των μιας δεκαετίας. Έχουμε καλύτερη κατανόηση του ποιες κινήσεις μάγματος στο υπέδαφος ταιριάζουν με αυτές που παρατηρούμε κατά τη διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου. Αυτή η εργασία μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα πότε το ηφαίστειο πλησιάζει σε μια εκρηκτική έκρηξη με βάση αυτά που παρατηρούμε στην επιφάνεια».
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα eurekalert.org
περισσότερα,
Inflation at Ol Doinyo Lengai driven by shallow magma intrusion during the 2022–2023 uplift episode in an early-phase continental rift .Αρχική μελέτη : DOI 10.3389/feart.2026.1881885
https://www.frontiersin.org/journals/earth-science/articles/10.3389/feart.2026.1881885/full
Τεχνολογία της Βιρτζίνια
https://www.eurekalert.org/news-releases/1144623
