Ο παλαιότερος γνωστός Homo sapiens
Προσέγγιση του προσώπου του ανθρωποειδούς Jebel Irhoud. Από: Moraes et al., doi: 10.3390/heritage9090369.
Ερευνητές ανακατασκευάζουν το πρόσωπο του παλαιότερου γνωστού Homo sapiens.
Οι επιστήμονες δημιούργησαν μια ψηφιακή προσέγγιση του προσώπου του ανθρωποειδούς Jebel Irhoud, του οποίου τα λείψανα χρονολογούνται περίπου 315.000 χρόνια πριν.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ένας εργάτης που αφαιρούσε ορυκτά στο Jebel Irhoud, στο Μαρόκο, αποκάλυψε ένα κρανίο με εντυπωσιακά ανθρώπινα χαρακτηριστικά.
Με το όνομα Irhoud 1, το απολίθωμα αρχικά αναγνωρίστηκε ως μια αφρικανική παραλλαγή του Νεάντερταλ, ηλικίας περίπου 40.000 ετών.
Μεταγενέστερες μελέτες χρονολόγησης ανέβασαν την ηλικία του ευρήματος, μεταξύ 100.000 και 200.000 ετών το 1991 και σε περίπου 160.000 χρόνια το 2007.
Το 2017, δύο μελέτες αναταξινόμησαν το Irhoud 1 και τα σχετικά λείψανα ως Homo sapiens και τους έδωσαν ηλικία περίπου 315.000 ετών, καθιστώντας τα τους παλαιότερους γνωστούς εκπροσώπους του είδους.
«Το 2017, το Ινστιτούτο Max Planck για την Εξελικτική Ανθρωπολογία (MPI-EVA) δημοσίευσε δημόσια δεδομένα εικόνας και βίντεο σχετικά με την τρισδιάστατη ψηφιακή ανακατασκευή του κρανίου Jebel Irhoud», δήλωσε ο συγγραφέας Δρ. Johari Yap Abdullah, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Sains Malaysia και στο Πανεπιστήμιο Saveetha, και οι συνάδελφοί του.
«Το εν λόγω τρισδιάστατο μοντέλο αποτελεί ένα σύνθετο κρανίο, δομημένο μέσω της χωρικής ενσωμάτωσης πολλαπλών δειγμάτων που έχουν ανασκαφεί από την ίδια στρωματογραφική ενότητα».
Το μοντέλο MPI-EVA κυριαρχείται από το απολίθωμα Irhoud 1, το αρχικό εύρημα του 1961, το οποίο παρέχει το περίβλημα του εγκεφάλου και την άνω επιφάνεια.
Μια κάτω γνάθος από ένα άλλο άτομο, το Irhoud 11, και θραύσματα από άλλα δείγματα συμπληρώνουν τα κενά.
«Το Irhoud 1 χρησιμεύει ως το κύριο πλαίσιο του μοντέλου, διασφαλίζοντας την ανατομική ακεραιότητα και τον ογκομετρικό προσανατολισμό του σύνθετου κρανίου, ενώ τα Irhoud 11, Irhoud 10, Irhoud 21 και Irhoud 22 λειτουργούν ως δομικά στοιχεία ολοκλήρωσης — όλα προέρχονται από τον ίδιο πληθυσμό, το ίδιο αρχαιολογικό στρώμα και είναι ανατομικά συμβατά μεταξύ τους», εξήγησαν οι ερευνητές.
Χρησιμοποιώντας τα δεδομένα από την κυκλοφορία του MPI-EVA, δημιούργησαν ένα τρισδιάστατο μοντέλο του σύνθετου κρανίου Irhoud μέσω φωτογραμμετρίας.
Στη συνέχεια, αναμόρφωσαν μια αξονική τομογραφία ενός σύγχρονου ενήλικου δότη ώστε να ταιριάζει με αυτήν, μια τεχνική που ονομάζεται περιορισμένη ανατομική παραμόρφωση, και εφάρμοσαν δεδομένα πάχους μαλακών ιστών που προέρχονταν από άτομα αφρικανικής καταγωγής.
Ένα υποπροϊόν της μεθόδου ήταν μια εκτίμηση του όγκου της εγκεφαλικής κοιλότητας: 1.364 χιλιοστόλιτρα. Αυτό συμφωνεί με μια μέτρηση του 2018 που ελήφθη απευθείας από αξονικές τομογραφίες του απολιθώματος, η οποία βρήκε 1.375 χιλιοστόλιτρα, και εμπίπτει στο εύρος που παρατηρείται στους σύγχρονους ανθρώπους.
«Αρκετές μελέτες σχετικά με το ενδοκράνιο του Irhoud 1 έχουν διεξαχθεί τις τελευταίες δεκαετίες, υποδεικνύοντας ένα εύρος όγκου μεταξύ 1.305 και 1.480 χιλιοστόλιτρων», ανέφεραν οι επιστήμονες.
Παρήγαγαν δύο σύνολα εικόνων: η μία είναι μια ουδέτερη απόδοση σε κλίμακα του γκρι χωρίς τρίχες, που έχει ως στόχο να δείξει πώς το πρόσωπο σχετίζεται με το υποκείμενο οστό· η άλλη είναι μια έγχρωμη εκδοχή με τόνο δέρματος, μαλλιά και γενειάδα.
Το δεύτερο σύνολο είναι καλλιτεχνικό και εικαστικό: η χρώση του δέρματος, ο φωτισμός και τα μαλλιά δεν βασίζονται σε στοιχεία από το απολίθωμα, αλλά αντανακλούν συμβάσεις που διαμορφώνονται από μελέτες αρχαϊκών και σύγχρονων πληθυσμών.
«Η μελέτη μας κατέδειξε τη σκοπιμότητα και την αναπαραγωγιμότητα της προσέγγισης του προσώπου και της μορφομετρικής ανάλυσης του ανθρωποειδούς Jebel Irhoud με βάση δεδομένα από ένα τρισδιάστατο σύνθετο κρανίο», ανέφεραν οι συγγραφείς.
«Η παρουσίαση των αποτελεσμάτων μέσω δύο συμπληρωματικών προσεγγίσεων- μιας ουδέτερης έκδοσης σε κλίμακα του γκρι με επίκεντρο την ανατομική αυστηρότητα και μιας έγχρωμης καλλιτεχνικής απεικόνισης - γεφυρώνει με επιτυχία την επιστημονική ακρίβεια με τις απαιτήσεις της δημόσιας ενημέρωσης.»
«Τελικά, τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι τα εργαλεία ανοιχτού κώδικα και οι διαφανείς μεθοδολογικές ροές εργασίας παρέχουν μια ισχυρή, προσβάσιμη και ανατομικά συνεκτική εναλλακτική λύση για την παλαιοανθρωπολογική έρευνα και ανακατασκευή σύνθετων δειγμάτων απολιθωμάτων του Μέσου Πλειστοκαίνου».
Η εργασία της ομάδας δημοσιεύτηκε διαδικτυακά στις 13 Σεπτεμβρίου 2026 στο περιοδικό Heritage .
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα sci.news
περισσότερα,
Cicero Moraes et al. 2026. Digital Facial Approximation of Jebel Irhoud Composite Skull (~315,000 BP). Heritage 9 (9): 369; doi: 10.3390/heritage9090369
https://www.sci.news/othersciences/anthropology/oldest-known-homo-sapiens-face-15090.html
