Κάποτε τα ηφαίστεια διέκοψαν τη σύνδεση μεταξύ δύο ωκεανών, αλλά τώρα κάτι άλλο τη διακόπτει
Σύννεφα παρασύρονται πάνω από την απέραντη καλντέρα του όρους Ταμπόρα, ενός ηφαιστείου στο ινδονησιακό νησί Σουμπάβα. Από Shutterstock.
Κάποτε τα ηφαίστεια διέκοψαν τη σύνδεση μεταξύ δύο ωκεανών, αλλά τώρα κάτι άλλο τη διακόπτει
Το Ελ Νίνιο κάποτε βοήθησε στην πρόβλεψη της θέρμανσης του Ινδικού Ωκεανού. Νέα έρευνα δείχνει ότι η κλιματική αλλαγή διαταράσσει αυτή τη σύνδεση αιώνων.
Κατά τη διάρκεια ενός έτους Ελ Νίνιο, ο ανατολικός Ειρηνικός θερμαίνεται και λίγους μήνες αργότερα θερμαίνεται και ο Ινδικός Ωκεανός. Οι μετεωρολόγοι βασίζονται σε αυτό το δεύτερο βήμα, επειδή μια αλλαγή στη μία λεκάνη τους λέει τι να περιμένουν στην άλλη.
Από τη δεκαετία του 1980, το δεύτερο βήμα έχει σταματήσει να φτάνει. Κανείς δεν μπορούσε να πει αν αυτό ήταν περίεργο, επειδή οι αξιόπιστες μετρήσεις των ωκεανών φτάνουν μόνο περίπου 100 χρόνια πίσω.
Οι ερευνητές στο Ωκεανογραφικό Ινστιτούτο Woods Hole έχουν πλέον επεκτείνει το ρεκόρ μέχρι τον 17ο αιώνα, και το σύγχρονο κενό δεν έχει αντίπαλο εδώ και τέσσερις αιώνες.
Υπάρχει μια σχεδόν ατυχής σύγκρουση. Για περίπου 40 χρόνια, στις αρχές του 1800, οι δύο ωκεανοί σταμάτησαν επίσης να ακολουθούν ο ένας τον άλλον και μια σειρά από τεράστιες ηφαιστειακές εκρήξεις τους χώρισε. Ακόμα και αυτό το τμήμα ήταν πιο ήπιο από αυτό που συμβαίνει τώρα.
Ο Ειρηνικός όρισε το χρονοδιάγραμμα για τον Ινδικό Ωκεανό
Το ζεστό νερό στον Ινδικό Ωκεανό καθορίζει πόση βροχή φτάνει στην Αφρική, την Ασία και την Αυστραλία, συμπεριλαμβανομένης της βροχής των μουσώνων που καλλιεργείται σε όλη την περιοχή. Για το μεγαλύτερο μέρος της καταγεγραμμένης ιστορίας, η επίδραση αυτού του νερού εξαρτιόταν από τον Ειρηνικό.
Σε ένα έτος με Ελ Νίνιο, η ζώνη των ανέμων που κανονικά πνέει δυτικά στον τροπικό Ειρηνικό χαλαρώνει. Ο αέρας βυθίζεται πάνω από τα νησιά ανάμεσα στους δύο ωκεανούς, περισσότερη θερμότητα περνά στον Ινδικό Ωκεανό και ολόκληρη η λεκάνη θερμαίνεται την επόμενη άνοιξη.
Αυτός ο χρόνος είναι ο λόγος για τον οποίο οι θερμοκρασίες του Ινδικού Ωκεανού μπορούν να προβλέψουν την ξηρασία για μήνες που έρχονται και ο λόγος για τον οποίο οι μετεωρολόγοι παρακολουθούν τις ζώνες τροπικών βροχών και στις δύο λεκάνες.
Ανάγνωση θερμοκρασίας από κοράλλια
Τα κοράλλια των υφάλων αναπτύσσουν ένα νέο στρώμα κάθε χρόνο και η χημική σύνθεση κάθε στρώματος εξαρτάται από το πόσο ζεστό ήταν το νερό κατά τη δημιουργία του. Κάθε στρώμα σε έναν τρυπημένο πυρήνα καταγράφει τη θερμοκρασία εκείνου του έτους, γι' αυτό και τα κοράλλια λειτουργούν ως κλιματικά αρχεία .
Οι Shawn Wang, Delia Oppo και Caroline Ummenhofer συνέλεξαν 35 αρχεία κοραλλιών, τρία αρχεία δακτυλίων δέντρων και ένα δείγμα σπηλαίου από το νότιο Ομάν. Από αυτά, ανακατασκεύασαν τις θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας και στις δύο λεκάνες, μέχρι το 1631.
Εννέα από τις δέκα καταγραφές προήλθαν από τη θάλασσα και όχι από την ξηρά, επειδή ένα δέντρο στη Νοτιοανατολική Ασία αναφέρει για τον ωκεανό μόνο από δεύτερο χέρι.
Τίποτα από αυτά δεν είναι μέτρηση. Είναι μια ανακατασκευή και η ομάδα την έλεγξε σε σχέση με έναν αιώνα μετρήσεων οργάνων και σε σχέση με μια δεύτερη, ανεξάρτητη μέθοδο πριν την εμπιστευτεί.
Ινδία και Ειρηνικός ξέφυγαν από την ισορροπία
Κατά τη διάρκεια των περισσότερων από αυτούς τους τέσσερις αιώνες οι λεκάνες μετακινούνταν η μία μετά την άλλη. Στη συνέχεια, ήρθαν τα έτη 1810 έως 1850.
Η ζώνη ανέμων του Ειρηνικού ήταν ασυνήθιστα ασθενής, κάτι που θα έπρεπε να είχε αφήσει τον Ινδικό Ωκεανό ζεστό. Αντίθετα, ο Ινδικός Ωκεανός ψύχθηκε. Η ομάδα υπολόγισε το ρεκόρ σε 40ετή μπλοκ και απεικόνισε τις δύο λεκάνες η μία σε σχέση με την άλλη. Ένα μπλοκ έπεφτε εκτός του μοτίβου που σχημάτιζαν όλα τα άλλα.
Τουλάχιστον τέσσερις τροπικές εκρήξεις σε αυτές τις δεκαετίες έριξαν περισσότερο θείο στη στρατόσφαιρα από ό,τι το Πινατούμπο το 1991. Μία από αυτές ήταν η Ταμπόρα, το 1815, η πιο εκρηκτική ηφαιστειακή έκρηξη των τελευταίων 500 ετών.
«Μείναμε πολύ έκπληκτοι όταν διαπιστώσαμε την αποσύνδεση στις αρχές του 19ου αιώνα (1810-1850) που ευθυγραμμίστηκε με αρκετές μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις», δήλωσε ο Wang.
Το συνηθισμένο μοτίβο αντιστράφηκε
Για να ελέγξει εάν οι εκρήξεις θα μπορούσαν να το κάνουν, η ομάδα χρησιμοποίησε το Last Millennium Ensemble , ένα σύνολο κλιματικών προσομοιώσεων που καλύπτουν τον κόσμο από το 850 μ.Χ. Είχαν 11 εκρήξεις μεγαλύτερες από το Πινατούμπο σε 13 εκτελέσεις μοντέλων ή 143 εκδοχές του ίδιου συμβάντος.
Αυτό που κάνουν τα μοντέλα είναι αρκετά απλό για να το παρακολουθήσει κανείς. Τα θειικά σωματίδια ψηλά στην ατμόσφαιρα μπλοκάρουν το ηλιακό φως και η επιφάνεια από κάτω χάνει θερμότητα ανομοιόμορφα.
Η στεριά ψύχεται γρηγορότερα από τον ωκεανό, και η δυτική πλευρά κάθε ωκεάνιας λεκάνης ψύχεται γρηγορότερα από την ανατολική της πλευρά. Αυτή η ανισορροπία παράγει δυτικούς ανέμους, οι οποίοι αποδυναμώνουν την κυκλοφορία του Ειρηνικού και ενισχύουν ταυτόχρονα τον Ινδικό.
Έτσι, ο Ινδικός Ωκεανός ψυχραίνει ακριβώς τα χρόνια που ο Ειρηνικός θα τον θέρμαινε κανονικά. Είναι ήδη γνωστό ότι τα ηφαίστεια έχουν ψύξει τον πλανήτη με τρόπους που οι ερευνητές εξακολουθούν να διερευνούν.
Το μέγεθος της έκρηξης είχε σημασία, όπως και αυτό που έκανε ήδη ο Ινδικός Ωκεανός νωρίτερα.
Οι τελευταίες δεκαετίες δεν έχουν προηγούμενο
Από τη δεκαετία του 1950, ο τροπικός Ινδικός Ωκεανός έχει θερμανθεί κατά περίπου 0,1°C ανά δεκαετία, λόγω των αερίων του θερμοκηπίου. Η ζώνη ανέμων του Ειρηνικού, εν τω μεταξύ, ενισχύεται από τη δεκαετία του 1980. Σύμφωνα με το παλιό πρότυπο, αυτές οι δύο τάσεις δεν ταιριάζουν μεταξύ τους.
Οι επιστήμονες βαθμολογούν τη σύνδεση με έναν μόνο αριθμό μεταξύ μείον ένα και συν ένα, και μια αρνητική τιμή σημαίνει ότι το παλιό μοτίβο εξακολουθεί να ισχύει.
Όταν ρωτήθηκε πόσο εκτός του κανονικού εύρους βρίσκεται η μετατόπιση, ο Wang έδωσε δύο αριθμούς. «Υπολογίσαμε μια τιμή σύζευξης 0,37 για την περίοδο 1945-2025», είπε. «Για λόγους σύγκρισης, η ιστορική τιμή σύζευξης τα τελευταία 1.000 χρόνια είναι -0,5 κατά μέσο όρο, με βάση τα κλιματικά μοντέλα».
Το πρόσημο άλλαξε. Αυτή η τιμή δεν εμπίπτει σε αυτό που παράγουν τα μοντέλα και τα παλαιοκλιματικά αρχεία σε διάστημα χιλίων ετών, συμπεριλαμβανομένων των ηφαιστειακών εκτάσεων. Εκτελέστε το ίδιο τεστ από το 1880 έως το 1960 και η απάντηση είναι συνηθισμένη, γεγονός που τοποθετεί την αλλαγή μετά το 1960.
«Ένα βασικό εύρημα είναι ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη και οι ανθρώπινες εκπομπές υπερτερούν πλέον της φυσικής επιρροής του Ειρηνικού στον Ινδικό Ωκεανό», δήλωσε η Caroline Ummenhofer, ανώτερη επιστήμονας στο WHOI.
Αυτό που εξακολουθεί να λείπει από τα μοντέλα
Οι προσομοιώσεις δεν αναπαράγουν τα πάντα. Στα μοντέλα, η διαταραχή του 19ου αιώνα είναι μικρότερης διάρκειας από ό,τι λένε τα κοράλλια. Οι συγγραφείς κατονομάζουν δύο υπόπτους: τα τρέχοντα μοντέλα περιγράφουν τις παλιές εκρήξεις ελλιπώς και μετακινούν τη θερμότητα μέσω του ωκεανού ατελώς.
Ακόμα και χωρίς εκρήξεις, τα μοντέλα διαφωνούν μεταξύ τους, επομένως ο Ινδικός Ωκεανός μπορεί να ακολουθήσει τον δικό του δρόμο για μερικές δεκαετίες χωρίς καμία προειδοποίηση.
Κανείς δεν έχει μετρήσει το κόστος πρόβλεψης. «Εάν αυτή η σύνδεση αποδυναμωθεί, θα έχουμε λιγότερες πληροφορίες για τις κλιματικές προβλέψεις», είπε ο Wang, και θέλει ο τομέας να υπολογίσει σε ποιο βαθμό έχουμε χάσει την ικανότητα να κάνουμε ακριβείς προβλέψεις καιρού ως αποτέλεσμα.
Το τι θα συμβεί στη συνέχεια εξαρτάται από τον Ειρηνικό, και τα κλιματικά μοντέλα δεν συμφωνούν σχετικά με το πού κατευθύνεται η ζώνη ανέμων του. Ο Wang, τώρα μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στο Μπόλντερ , δήλωσε ότι οι εκρήξεις των τελευταίων δεκαετιών ήταν σχετικά μικρές δίπλα σε εκρήξεις όπως του Ταμπόρα.
Μία μεγάλη θα φτάσει σε μια θερμότερη ατμόσφαιρα, η οποία αναμένεται να ενισχύσει αυτό που κάνουν τα ηφαιστειακά αερολύματα σε αυτούς τους ανέμους.
Η πλήρης μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Communications .
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα earth.com
περισσότερα,
Coupling of Pacific and Indian Ocean variability disrupted by 19th century volcanism-Shawn Wang, Delia W. Oppo & Caroline C. Ummenhofer
https://www.nature.com/articles/s41467-026-76705-y
https://www.earth.com/earth-science/volcanoes-once-broke-the-connection-between-two-oceans-but-something-else-is-breaking-it-now/#google_vignette
