Μια σπάνια ματιά στη νεαρή Γη
Ένα ακόμη ηφαίστειο ξύπνησε στον Ειρηνικό. Το ηφαίστειο Κανλάον προκάλεσε άλλη μια έκρηξη, στέλνοντας ένα σύννεφο τέφρας περίπου 500 μέτρα πάνω από τον κρατήρα πριν παρασυρθεί ανατολικά-νοτιοανατολικά.Η Γη μπορεί να ανακύκλωνε νερό βαθιά στο υπέδαφος και να τροφοδοτούσε ηφαίστεια πριν από περισσότερα από τρία δισεκατομμύρια χρόνια.
Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι το νερό τροφοδοτούσε τα ηφαίστεια πριν από 3 δισεκατομμύρια χρόνια.
Αρχαία πετρώματα από τη Δυτική Αυστραλία υποδηλώνουν ότι το νερό έφτανε βαθιά μέσα στη Γη πριν από περισσότερα από 3 δισεκατομμύρια χρόνια, πολύ πριν αναπτυχθεί πλήρως η σύγχρονη τεκτονική των πλακών. Οι ερευνητές προτείνουν ότι κομμάτια φλοιού πλούσια σε νερό βυθίζονταν περιοδικά στον μανδύα μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζουν «σταγονογένεση». Το θαμμένο νερό στη συνέχεια συνέβαλε στην παραγωγή μάγματος και ηφαιστειακών εκρήξεων.
Ηφαίστεια που τροφοδοτούνται με νερό πριν από 3 δισεκατομμύρια χρόνια
Γεωλόγοι που μελετούν μερικά από τα παλαιότερα ηφαιστειακά πετρώματα της Γης έχουν βρει στοιχεία ότι το νερό επηρέαζε ήδη το εσωτερικό του πλανήτη και βοηθούσε στην ηφαιστειακή δραστηριότητα πριν από περισσότερα από τρία δισεκατομμύρια χρόνια.
Η διεθνής ομάδα, με επικεφαλής τον γεωχημικό του Πανεπιστημίου της Αδελαΐδας, Δρ. Έρικ Βάντενμπουργκ, εξέτασε αρχαία πετρώματα από το Πιλμπάρα Κράτον της Δυτικής Αυστραλίας. Η ανάλυσή τους υποδηλώνει ότι το νερό είχε ταξιδέψει πολύ κάτω από την επιφάνεια πριν συμβάλει στον σχηματισμό μάγματος που τροφοδότησε ηφαίστεια που μοιάζουν με αυτά που βρίσκονται γύρω από τον «Δακτύλιο της Φωτιάς» του Ειρηνικού σήμερα.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύονται στο Nature Communications, δείχνουν ότι η Γη μπορεί να ανακύκλωνε νερό μεταξύ της επιφάνειας και του εσωτερικού της πολύ νωρίτερα από ό,τι είχαν συνειδητοποιήσει οι επιστήμονες, παρόλο που ο νεαρός πλανήτης λειτουργούσε πολύ διαφορετικά από τον κόσμο που γνωρίζουμε τώρα.
Μια σπάνια ματιά στη νεαρή Γη
Ο Δρ. Βάντενμπουργκ, από τη Σχολή Φυσικής, Χημείας και Επιστημών της Γης, δήλωσε ότι τα αρχαία πετρώματα προσφέρουν μια ασυνήθιστη ευκαιρία να διερευνηθούν οι συνθήκες στη Γη πριν από δισεκατομμύρια χρόνια.
«Αυτά τα πετρώματα σχηματίστηκαν πριν από περισσότερα από 3 δισεκατομμύρια χρόνια, όταν η Γη ήταν ένα πολύ διαφορετικό μέρος», είπε.
Σήμερα, η τεκτονική των πλακών παίζει κεντρικό ρόλο στην κίνηση του νερού μέσα στον πλανήτη. Στις ζώνες καταβύθισης, μια τεκτονική πλάκα βυθίζεται κάτω από μια άλλη, μεταφέροντας νερό από τους ωκεανούς προς τον μανδύα. Αυτό το νερό μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργία μάγματος, το οποίο ανεβαίνει προς την επιφάνεια και συμβάλλει στα ηφαίστεια που βοηθούν στη δημιουργία ηπείρων.
«Η πρώιμη Γη ήταν πολύ ζεστή για να συμπεριφερθούν έτσι οι πλάκες, επομένως μέχρι τώρα δεν ήταν σαφές εάν το επιφανειακό νερό θα μπορούσε να έχει κάνει αυτό το ταξίδι πριν από περισσότερα από τρία δισεκατομμύρια χρόνια, και αν ναι, πώς.»
«Αυτό που μας εξέπληξε ήταν η εύρεση στοιχείων που αποδεικνύουν ότι μεγάλες ποσότητες νερού είχαν ήδη εισχωρήσει βαθιά στο εσωτερικό της Γης και επηρέασαν τον σχηματισμό ηφαιστειακών πετρωμάτων».
Μια διαδικασία που ονομάζεται «σταλαγματοποίηση»
Οι ερευνητές υποδεικνύουν ότι ένας άλλος γεωλογικός μηχανισμός μπορεί να έχει μετακινήσει νερό στον μανδύα πριν από την καθιέρωση της σύγχρονης τεκτονικής των πλακών.
Ονομάζουν τη διαδικασία «σταλαγματοποίηση». Σε αυτό το σενάριο, πυκνά, πλούσια σε νερό τμήματα του ψυχρότερου εξωτερικού φλοιού της Γης περιοδικά καμπυλώνουν προς τα κάτω και κατέρρευσαν στον θερμότερο μανδύα, μεταφέροντας νερό μαζί τους.
Καθώς αυτά τα τμήματα του φλοιού κατέβαιναν, απελευθέρωσαν το νερό τους στον μανδύα. Αυτό το νερό στη συνέχεια βοήθησε στη δημιουργία μάγματος, το οποίο τελικά ανήλθε, εξερράγη μέσω ηφαιστείων και ψύχθηκε σε βράχους που έχουν επιβιώσει για δισεκατομμύρια χρόνια.
«Η Γη δεν λειτουργούσε ακριβώς όπως τώρα, αλλά φαίνεται ότι ορισμένες από τις βασικές διεργασίες ήταν ήδη σε ισχύ», είπε ο Δρ. Βάντενμπουργκ.
Πότε άρχισε η Γη να ανακυκλώνει την επιφάνειά της;
Η ανακάλυψη απαντά σε ένα σημαντικό ερώτημα στη γεωλογία: πόσο νωρίς άρχισαν να κινούνται τα υλικά μεταξύ της επιφάνειας της Γης και του βαθύτερου εσωτερικού της;
Ο εντοπισμός του πότε το νερό άρχισε να ταξιδεύει βαθιά στο υπέδαφος έχει σημασία, επειδή αυτή η διαδικασία ανακύκλωσης επηρεάζει την ηφαιστειακή δραστηριότητα, την ανάπτυξη των ηπείρων και την κίνηση συστατικών που είναι σημαντικά για τη ζωή.
Τα ευρήματα μπορούν επίσης να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς αναπτύχθηκαν οι ήπειροι της Γης και πώς ο πλανήτης εξελίχθηκε σταδιακά στη σύγχρονη μορφή του.
Χημικές ενδείξεις από 3,1 δισεκατομμύρια χρόνια πριν
Τα πετρώματα αυτής της περιόδου είναι εξαιρετικά σπάνια, γεγονός που καθιστά την περιοχή Πιλμπάρα ιδιαίτερα πολύτιμη. Η περιοχή περιέχει μερικά από τα καλύτερα διατηρημένα πετρώματα από την πρώιμη Γη, δίνοντας στους ερευνητές ένα σπάνιο αρχείο διεργασιών που έλαβαν χώρα δισεκατομμύρια χρόνια πριν.
Μελετώντας τις χημικές υπογραφές που κρύβονται μέσα στους βράχους, η ομάδα μπόρεσε να ανακατασκευάσει γεωλογικά γεγονότα που χρονολογούνται περίπου 3,1 δισεκατομμύρια χρόνια πριν.
Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η επιφάνεια και το βαθύ εσωτερικό της Γης αλληλεπιδρούσαν πολύ νωρίτερα από ό,τι είχε αναγνωριστεί προηγουμένως. Αντί να είναι σχετικά στατικός, ο νεαρός πλανήτης φαίνεται να ήταν εκπληκτικά δυναμικός και ήδη ανακύκλωνε μία από τις πιο βασικές του ουσίες: το νερό.
Στη μελέτη συμμετείχαν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Αδελαΐδας, το Πανεπιστήμιο Monash, τη Γεωλογική Υπηρεσία Δυτικής Αυστραλίας, το Πανεπιστήμιο Curtin, το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Αυστραλίας, το Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ και το Κέντρο Ωκεανογραφικής Έρευνας GEOMAR Helmholtz στη Γερμανία.
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα sciencedaily
περισσότερα,
Eric D. Vandenburg, Oliver Nebel, R. Hugh Smithies, Peter A. Cawood, Laura A. Miller, Marc-Alban Millet, Fabio A. Capitanio. Σύγχρονη περιεκτικότητα σε νερό τύπου τόξου στην πηγή ηφαιστειακών πετρωμάτων ηλικίας 3,1 δισεκατομμυρίων ετών. Nature Communications, 2026; 17 (1) DOI: 10.1038/s41467-026-74653-1
Πανεπιστήμιο της Αδελαΐδας
https://www.sciencedaily.com/releases/2026/09/260911214305.htm
