Καημένε Οδυσσέα; Πού πήγε ο όμορφος ήρωας του Ομήρου;
Ένα κείμενο του Γάλλου συγγραφέα και ασχολούμενου με θέματα ελληνικής ιστορίας Héraklès Citharède...
Σε έναν κόσμο «φαινομενικά μαγικό», ο Christopher Nolan μας παραδίδει μια απομυθοποιημένη οδύσσεια.
Δεν υπήρξα ποτέ μεγάλος θαυμαστής του βρετανού σκηνοθέτη, τον οποίο θεώρησα πάντα υπερφίαλο, αλαζονικό και συχνά κουραστικά εκτενή. Batman, Inception, Interstellar, Tenet, Oppenheimer… τόσες ευκαιρίες που μου δόθηκαν χωρίς ποτέ να βρω την ικανοποίησή μου ως θεατή, παρά τις στιγμές τόλμης που αραιώνονται από ατελείωτους μονολόγους εκθετικούς.
Σε αυτή την προσαρμογή της Οδύσσειας, ωστόσο, αυτά τα ελαττώματα απαλύνονται φυσικά - και όχι εξαλείφονται - από το λαμπρό αρχικό υλικό, από αυτό το ελληνικό ποίημα του 8ου αιώνα π.Χ. τόσο πυκνό και επικό που ο σκηνοθέτης πρέπει να συμπυκνώσει τα επεισόδιά του και να παραλείψει άλλα με έναν ρυθμό ευτυχώς χωρίς αδυναμίες.
Αλλά εδώ, σε μια αφόρητη ατμόσφαιρα τέλους ενός κόσμου που ωστόσο αποτυγχάνει να μας συγκινήσει, ο Nolan επαναερμηνεύει την ελληνική ηθική της ξενίας για να προσφέρει στον ήρωά του έναν αληθινό σταυρό του μαρτυρίου, μια χριστική λύτρωση - εντελώς αναχρονιστική στο αρχαίο πλαίσιο - που επιβάλλεται από τους θεούς για μια αμαρτία καταγωγής: την καταστροφή της Τροίας.
Μια επιστροφή τιμωρημένη με άπειρες απώλειες και δοκιμασίες που υφίσταται μέσα από τα κύματα ένας στρατιώτης τραυματισμένος από τον πόλεμο. Δεν είναι πια ένας ελληνικός ήρωας, είναι ένας G.I που υποφέρει από το Μετατραυματικό Σύνδρομο. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: αυτή η αμερικανική προσαρμογή απευθύνεται πρωτίστως στους Αμερικανούς, και το καστ της αντανακλά επομένως αυτή την πρόθεση, παρά τη λογική εσωτερική του ελληνικού μύθου.
Αν βρήκα λίγο αποτυχημένο το επεισόδιο της σπηλιάς του Πολύφημου, εκτίμησα τη ωμή και σιωπηλή δύναμη των Λαιστρυγόνων και τη φρικιαστική σκηνή στο πατάρι της Κίρκης. Η πλειονότητα των σκηνών αναδεικνύεται καλά από τη μινιμαλιστική σύνθεση του Ludwig Göransson.
Αλλά στο μεγάλο φινάλε που βλέπει τον Οδυσσέα να ολοκληρώνει την εκδίκησή του εναντίον των Μνηστήρων, ανακτώντας την ουσία του αρχαίου ποιήματος που βλέπει τον ήρωα να εκδικείται την ξενία που πατημένη στα πόδια από τους αυλικούς της Πηνελόπης, ο Nolan επιστρέφει στα κακά του αντανακλαστικά με εξηγητικές ατάκες και μια αψυχολόγητη σύγκρουση που θυμίζει το The Dark Knight Rises.
Για να τελειώσουμε, η φωτογραφία είναι τόσο θαμπή που δύσκολα πιστεύει κανείς ότι η ταινία γυρίστηκε στη Μεσόγειο. Σαν εξαπατημένη από έναν θεό, η καλλιτεχνική διεύθυνση ταλαντεύεται ανάμεσα στο ανεκτό και το αποτυχημένο – Bat-Agamemnon – και είναι πραγματικά κρίμα για μια παραγωγή των 250 εκατομμυρίων δολαρίων, γνωρίζοντας ότι ο Nolan είχε αρχικά σκεφτεί να φτιάξει αληθινές μυκηναϊκές πανοπλίες για να καταλήξει τελικά να φλερτάρει με ένα kitsch που ούτε ένας Zack Snyder δεν θα αρνιόταν.
Όχι ένα απαίσιο πράγμα, ούτε ένα αριστούργημα - για μένα το λιγότερο δυσάρεστο του Nolan - αλλά μια ταινία που αξίζει να δει κανείς τουλάχιστον μια φορά και που ίσως σπρώξει κάποιους περίεργους να διαβάσουν, ελπίζω, μια Ὀδύσσεια 3000 ετών.
Héraklès Citharède
Γάλλος συγγραφέας , ελληνιστής
@HeraklesCithare
https://x.com/HeraklesCithare/status/2079067897414947069?s=20
περισσότερα,
Ομήρου ψίθυροι...
