Η Ιθάκη του Οδυσσέα μήπως δεν ήταν ποτέ νησί;
Χερσόνησος Παλικής στο νησί της Κεφαλονιάς, Ιόνια Νησιά, Ελλάδα. Από : Christos Vittoratos.
Η Ιθάκη του Οδυσσέα μήπως δεν ήταν ποτέ νησί; Οι μελετητές αμφισβητούν μια υπόθεση αιώνων.
Όσο καιρό οι αναγνώστες έχουν μελετήσει προσεκτικά την Οδύσσεια του Ομήρου, έχουν φανταστεί την Ιθάκη, την πατρίδα που ο Οδυσσέας αγωνίζεται για 10 χρόνια να φτάσει, ως ένα νησί από μόνο του. Τώρα, δύο μελετητές λένε ότι αυτή η υπόθεση - που διατηρείται από την αρχαιότητα - είναι απλώς λανθασμένη, υποστηρίζοντας ότι η Ιθάκη ήταν μια χερσόνησος στο ελληνικό νησί της Κεφαλονιάς.
Ο καθηγητής James Diggle του Πανεπιστημίου του Cambridge και ο καθηγητής John Underhill του Πανεπιστημίου του Aberdeen υποστηρίζουν ότι ο Όμηρος ποτέ δεν αποκαλεί την Ιθάκη νησί.
Αντ' αυτού, ο ποιητής την περιγράφει με συνέπεια χρησιμοποιώντας ελληνικές λέξεις που σημαίνουν «γη», «πατρίδα» ή «επικράτεια», ακόμη και σε αποσπάσματα που ερμηνεύονται ως υπονοούμενα ότι περιβαλλόταν από θάλασσα.
«Ο Όμηρος έχει πολλές ευκαιρίες να αποκαλέσει την Ιθάκη νησί, αλλά ποτέ δεν το κάνει», είπε ο καθηγητής Ντιγκλ.
«Αντί για «νησί» (νῆσος/νήσος), ο Όμηρος ή οι χαρακτήρες του, αναφέρετέ το συνεχώς ως «γη» (γαῖα/gaia), «ιθαγενής γη» (πατρίς/patris, πατρὶςαἶα/γαῖα/patrisgaia), ή «χώρα/περιοχή/περιοχή/περιοχή/τομέας» (δῆμος»/dimos ταιριάζει εύκολα στο νῆσος) δακτυλικό εξάμετρο».
«Ο Όμηρος χρησιμοποιεί συχνά τη φράση « δῆμος της Ιθάκης » στα ποιήματα, όπως όταν, για παράδειγμα, ο Οδυσσέας φτάνει στην πατρίδα του στο τέλος του δεκαετούς ταξιδιού του:
Τότε το θαλασσοπλοϊκό πλοίο πλησίασε το νησί.
Στην Ιθάκη υπάρχει ο κόλπος του Φόρκυ,
Ο γέρος της θάλασσας: μέσα σε αυτήν, δύο ακρωτήρια ...»
«Αυτή η μετάφραση μπορεί να ερμηνευτεί ως υπονοούμενο ότι η Ιθάκη είναι ένα νησί, αλλά ο Όμηρος γράφει στην πραγματικότητα « Στον δῆμο της Ιθάκης υπάρχει ένας κόλπος του Φόρκυ », δηλαδή: « Στην επικράτεια της Ιθάκης υπάρχει ένας κόλπος του Φόρκυ », υπονοώντας σαφώς ότι η Ιθάκη είναι ένα μέρος του νησιού που πλησιάζει το πλοίο».
Αυτό το μεγαλύτερο νησί, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι η Κεφαλονιά - και πιο συγκεκριμένα η δυτική χερσόνησος της, η Παλική , μια τοποθεσία στην οποία ο Οδυσσέας περιγράφεται επίσης ότι βασίλευσε ως ηγέτης των Κεφαλλήνων.
Ο επιχειρηματίας που έγινε ερευνητής Ρόμπερτ Μπίτλστοουν πρότεινε για πρώτη φορά στο βιβλίο του 2005 « Οδυσσέας ο Λυόμενος» ότι η Παλική ταίριαζε με την περιγραφή του Ομήρου για μια πεδινή, δυτικά προσανατολισμένη χώρα κοντά σε τρία άλλα νησιά με το όνομά της - μια περιγραφή που δεν ταιριάζει με το ορεινό, ανατολικά προσανατολισμένο σύγχρονο νησί που τώρα ονομάζεται Ιθάκη.
Το πρόβλημα ήταν ότι η Παλική θα έπρεπε να ήταν ένα πραγματικό νησί στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού, γύρω στο 1200 π.Χ., χωρισμένη από την υπόλοιπη Κεφαλονιά από ένα κανάλι που αργότερα γέμισαν αρχαίοι σεισμοί και κατολισθήσεις.
Ο καθηγητής Άντερχιλ-John Underhill αφιέρωσε 20 χρόνια δοκιμάζοντας αυτή την ιδέα με γεωλογικές έρευνες και διαπίστωσε ότι το κανάλι δεν υπήρξε ποτέ.
Οι δύο γραμμές αποδεικτικών στοιχείων - γεωλογία και φιλολογία - τώρα αλληλοενισχύονται.
Πρόσφατες ανασκαφές στην Παλική, συμπεριλαμβανομένης μιας τοποθεσίας που ονομάζεται Έλος Λιβαδιού, η οποία έχει προταθεί ως το λιμάνι του Οδυσσέα, έχουν παράσχει περαιτέρω στοιχεία ότι ήταν μια σημαντική τοποθεσία της Εποχής του Χαλκού.
«Είμαστε βέβαιοι ότι έχει προκύψει μια κομψή εξήγηση που ενοποιεί τη γεωεπιστήμη, τα ομηρικά κείμενα και τον Στράβωνα και είναι απολύτως συμβατή με την ιδρυτική ιδέα του Ρόμπερτ Μπίτλστοουν για τον Οδυσσέα τον Λυόμενο - ότι η Παλική είναι η τοποθεσία της Ομηρικής Ιθάκης», ανέφεραν οι ερευνητές.
Η εργασία τους δημοσιεύτηκε ηλεκτρονικά στο περιοδικό Antigone .
Γεωδίφης με πληροφορίες από την σελίδα sci.news
περισσότερα,
https://antigonejournal.com/2026/07/in-search-of-ithaca/
https://www.sci.news/archaeology/odysseus-ithaca-14912.html#google_vignette
https://kefalonitis.com/archeio/%CE%B7-%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%AD%CE%BB%CE%B5%CF%85%CF%83%CE%B7-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%BA%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%AE%CE%BD%CF%89%CE%BD/
