Γιγάντιοι σεισμοί σε επίπεδα ρηγμάτων όπου δεν θα έπρεπε
7-Eleven στο Τόκιο, Ιαπωνία.
Πώς μπορούν να σχηματιστούν γιγάντιοι σεισμοί σε επίπεδα ρηγμάτων όπου η θεωρία λέει ότι δεν θα έπρεπε.Από το Πανεπιστήμιο του Τόκιο.
Οι σεισμοί ξεκινούν από μικροσκοπικές ρήξεις και αναπτύσσονται σε ένα ιεραρχικό σύστημα που απεικονίζεται στην εικόνα. Από: Science Advances (2026). DOI: 10.1126/sciadv.aee3921.
Μια ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Satoshi Ide από το Πανεπιστήμιο του Τόκιο απέδειξε ότι η κλασική θεωρία δημιουργίας σεισμών δεν ισχύει σε περιοχές όπου η γωνία με την οποία μια τεκτονική πλάκα βυθίζεται κάτω από μια άλλη είναι αρκετά χαμηλή. Η ανακάλυψη εξηγεί γιατί γιγάντιοι σεισμοί μπορούν να σχηματιστούν σε τέτοιες περιοχές, παρέχοντας μια θεωρητική βάση για την επέκταση των προσπαθειών παρατήρησης σε προηγουμένως παραβλεπόμενα χαρακτηριστικά. Τα ευρήματα δημοσιεύονται στο Science Advances .
Οι σεισμοί είναι ο μηχανισμός εκτόνωσης της τάσης της Γης. Η τριβή μεταξύ δύο τεκτονικών πλακών που κινούνται η μία δίπλα στην άλλη δημιουργεί τάση. Μόλις η τριβή γίνει υπερβολική, η ενέργεια απελευθερώνεται και διαχέεται ως σεισμικά κύματα, τα οποία προκαλούν χάος στο πέρασμά τους. Για να μετριάσουν την καταστροφή, οι επιστήμονες εργάζονται ακούραστα για να βελτιώσουν τις προβλέψεις τους για το πού και πότε μπορεί να συμβούν ιδιαίτερα επικίνδυνοι γιγάντιοι σεισμοί.
«Γιγάντιοι σεισμοί έχουν συχνά παρατηρηθεί κοντά σε ρήγματα χαμηλής γωνίας», δήλωσε ο Ide, ο πρώτος συγγραφέας της εργασίας. «Ωστόσο, σύμφωνα με την κλασική θεωρία, οι συνθήκες δεν είναι στην πραγματικότητα βέλτιστες για να σχηματιστούν γιγάντιοι σεισμοί σε αυτές τις περιοχές, αφήνοντας τον σχηματισμό τους ανεξήγητο».
Οι ρήξεις αναπτύσσονται εύκολα όταν η κλίση είναι μικρή. Από: Science Advances (2026). DOI: 10.1126/sciadv.aee3921.
Μια στατιστική ένδειξη για τις γωνίες ρηγμάτων
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν έναν παγκόσμιο κατάλογο σεισμών που καλύπτει την περίοδο 1976-2024 για να αναζητήσουν πιθανές ενδείξεις. Ενδιαφέρθηκαν ιδιαίτερα για την πιθανότητα ανάπτυξης σεισμών (τιμή b). Αυτή η τιμή αντιπροσωπεύει την αναλογία μικρών προς μεγάλους σεισμούς σε μια δεδομένη περιοχή. Κατά συνέπεια, μια μικρή τιμή b σημαίνει μεγαλύτερη πιθανότητα σχηματισμού μεγάλων σεισμών. Η στατιστική ανάλυση του καταλόγου αποκάλυψε ότι τα επίπεδα ρηγμάτων, περιοχές όπου συναντώνται οι τεκτονικές πλάκες, με χαμηλές γωνίες κλίσης, ήταν πολύ πιο πιθανό να έχουν χαμηλή τιμή b.
Ο προσανατολισμός στο στρες επιλύει την αντίφαση
«Δεδομένου ότι αυτοί οι κατάλογοι είναι τυπικοί και όχι εξαιρετικοί», είπε ο Ide, «είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι μια τόσο σαφής σχέση μεταξύ της πιθανότητας αύξησης του σεισμού (τιμή b) και της γωνίας κλίσης του ρήγματος έχει προηγουμένως παραβλεφθεί».
Αυτό, ωστόσο, ερχόταν σε αντίθεση με την επικρατούσα άποψη που ονομάζεται θεωρία ρηγμάτων Αντερσον. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, δεν υπάρχει αρκετή τάση που συσσωρεύεται σε χαμηλές γωνίες κλίσης για να σχηματιστούν γιγάντιοι σεισμοί. Για να επιλύσουν αυτήν την αντίφαση, οι ερευνητές έστρεψαν την προσοχή τους σε ένα επιπλέον χαρακτηριστικό: τον προσανατολισμό του πεδίου τάσεων. Υπολογισμοί με βέλτιστους προσανατολισμούς έδειξαν ότι θα μπορούσε πράγματι να δημιουργηθεί αρκετή τάση για τον σχηματισμό γιγάντιων σεισμών. Αυτό απέδειξε ότι η θεωρία Αντερσον δεν ισχύει σε επαρκώς χαμηλές γωνίες κλίσης.
Ο Ide αναλογίστηκε την επίδραση των ευρημάτων, δηλώνοντας: «Τα ευρήματά μας υπογραμμίζουν την κρίσιμη σημασία του προσανατολισμού των τεκτονικών τάσεων. Η παρακολούθηση του προσανατολισμού των τάσεων σε πιθανές μελλοντικές σεισμικές περιοχές θα βελτιώσει σημαντικά την πιθανολογική πρόβλεψη γιγαντιαίων σεισμών».
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα phys.org
περισσότερα,
Satoshi Ide, Ultra-Low-Angle Faults Produce Giant Earthquakes, Science Advances (2026). DOI: 10.1126/sciadv.aee3921.
Science Advances
https://phys.org/news/2026-06-giant-earthquakes-fault-planes-theory.html
