Το 1911, το Οθωμανικό Κράτος...
Το 1911, το Οθωμανικό Κράτος, μη βλέποντας πλέον κανέναν λόγο να δαπανά χρήματα για τη συντήρηση παλαιών κάστρων και οχυρωματικών έργων στα Δωδεκανησα - τα οποία ειρωνικά θα έχανε σε λίγο από την Ιταλία - διέταξε την κατεδάφιση όσων οχυρών και εγκαταστάσεων δεν είχαν ιστορική ή στρατιωτική αξία. Ο καϊμακάμης της Κω, σε συνεργασία με τον Υπουργό Παιδείας της Αυτοκρατορίας, κατάφεραν να σώσουν τα κάστρα της Κω, χρησιμοποιώντας ως επιχείρημα τα αρχαία μάρμαρα και τις επιγραφές που βρίσκονταν εντοιχισμένα στα τείχη τους.
Ο Υπουργός Παιδείας, Babanzade İbrahim Bey, έγραφε στην επίσημη επιστολή του προς το Υπουργείο Εσωτερικών, τη Μεγάλη Βεζιρία και το Συμβούλιο του Κράτους ότι τα τείχη του Κάστρου της Νερατζιάς έφεραν και διαφύλασσαν σπουδαίες επιγραφές, σημαντικές και για την ιστορία του Ισλάμ, καθώς πολλές από αυτές έφεραν τα ονόματα Οθωμανών σουλτάνων. Το κάστρο της Νερατζιάς δε περιγράφεται ως "mühim bir bina" (ένα σπουδαίο αρχιτεκτόνημα) Παρόμοια ήταν τα τεκταινόμενα και στη Ρόδο, όπου το Υπουργείο Παιδείας διέταξε τη συντήρηση των θυρεών και των επιγραφών του κάστρου της πόλης.
Η οικοδόμηση μιας δυτικότροπης ταυτότητας από τους Οθωμανούς περνούσε μέσα από την οικειοποίηση και τη συντήρηση της Αρχαίας Ελληνικής κληρονομιάς, αλλά και των αρχιτεκτονημάτων του Βυζαντίου και των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη. Η συντήρηση και η οικειοποίηση των μνημείων αυτών περνούσαν επίσης μέσα από την ένταξή τους σε μια ευρύτερη συζήτηση σχετικά με το τι αποτελούσε «ισλαμική κληρονομιά».
Η διαλεκτική αρχιτεκτονική σχέση μεταξύ των διαδοχικών κατακτητών της Κω είναι ακόμη ορατή στην πόλη μας, σε σημεία όπως η Πλατεία του Πλατάνου. Η φωτογραφία που επισυνάπτεται απεστάλη από την Κω στην Κωνσταντινούπολη ως συνοδευτικό υλικό της σχετικής αλληλογραφίας του Υπουργείου Παιδείας.
Πηγή: ΟΘωμανικό Αρχείο Προεδρίας Δημοκρατίας Κωνσταντινούπολης (ΒΟΑ), Αρχείο Υπουργείου Εσωτερικών (DH.İD), Φάκελος, 86/12.
Ευθύμιος Μαχαίρας
Παλιές φωτογραφίες της Κω/φβ
