Ο ιερός Μελίοινος;
«Ένα μπουκάλι κρασί περιέχει περισσότερη φιλοσοφία από όλα τα βιβλία του κόσμου», Louis Pasteur.
Μία άγνωστη, ενδιαφέρουσα ιστορία κρύβεται πίσω από μια γνωστή σε λίγους ποικιλία κρασιού που κυκλοφόρησε πριν από μερικά χρόνια στο νησί μας και αποτελεί τη ναυαρχίδα του Οινοποιείου Χατζηνικολάου.
Σοδιά 2020, γράφει η ετικέτα της φιάλης μονοποικιλιακού ξηρού κόκκινου κρασιού «Black Lady» ή του περίφημου μαυροθήλυκου που ονομάστηκε λανθασμένα μαυροθήρικο, επειδή πίστευαν ότι προερχόταν από την Σαντορίνη.
Η ποικιλία μαυροθήλυκο είναι αρχαία, γνωστή από τα παλιά χρόνια- αντέχει στις ξηρές συνθήκες , αναπτύσσεται σε εδάφη πλούσια σε κάλιο και προέρχεται από μαύρες ράγες μετρίου προς μεγάλου μεγέθους. Εντοπίστηκε σε αρχαία κούτσουρα και στη Νίσυρο.
Σύμφωνα με τους οινολόγους του Οινοποείου Χατζηνικολάου η αρχαία αυτή ποικιλία σταφυλιού είναι ήδη γνωστή από την εποχή του Ιπποκράτη και τελούσε υπό εξαφάνιση στα τέλη του 20ου αιώνα.
«Η αναβίωσή της, όνειρο ζωής για τον πατέρα μας, υπήρξε ο κύριος λόγος που τον έκανε να ασχοληθεί με τα αμπέλια, και εν τέλει του κόστισε τη ζωή. Το Οινοποιείο Χατζηνικολάου είναι το πρώτο παγκοσμίως που οινοποίησε ξανά το Μαυροθήλυκο εμπορικά, χρησιμοποιώντας το σε αρκετά από τα κρασιά μας. Ο φελλός παλαίωσης 20ετίας επιτρέπει να βελτιώνεται όλο και περισσότερο στον χρόνο» αναφέρει το διαφημιστικό φυλλάδιο που την συνοδεύει.
Αναζητώντας σε αρχαίες επιγραφές του νησιού την ποικιλία κρασιού έπεσα πάνω σε ένα δημοσιευμένο επίγραμμα του 4ου αιώνα π.Χ από την γνωστή ερευνητική τριανδρία, δηλαδή τους Herzog, Paton, Segre.Η επιγραφή αναφέρει:
«δὲ ἱερεύ̣ς·.... ἱερὰ δίδοται τῶι ἱερῆι κριθᾶν....εκτεύς, μελιο̣ίνου....ἓξ τεταρτῆ̣ς ἀρυστὴρ κ..., οἶες....».
Πρόκειται για Ιερό Νόμο του νησιού της Κω. Δύο μη ενωμένα θραύσματα εξαγωνικής στήλης· επιγραφή σε δύο συνεχόμενες έδρες· το b λείπει τώρα. Βρέθηκε στο νησί της Κω, χρονολογειται τουλάχιστον από τα τέλη 4ου αιώνα π.Χ. Δημοσιεύθηκε από τους Paton-Hicks (1891) 42 (β) - R. Herzog, HGK (1928) 20, 7 (β) - M. Segre, Iscr. di Cos (1993) ED 211 (α) Δείτε επίσης: HGK 7Iscr. di Cos ED 211.
Σήμερα βρίσκεται στη Σύμη γράφει ο W.Paton χωρίς να μπορώ να επιβεβαίωσω την αναφορά του. Προήλθε από την Κω, πιθανώς από έναν από τους δήμους. «Τμήματα δύο από τις όψεις ενός οκταγωνικού κίονα σχήματος β. Ύψος 10 εκ. Γράμματα παρόμοια με αυτά των προηγούμενων» επισημαίνει ο Σκωτσέζος επιγραφολόγος.
Δίχως άλλο στη σκέψη μου ο «ιερός μελίοινος» των αρχαίων Κώων μπορεί να είναι η ποικιλία μαυροθήλυκο. Σήμερα παράγεται από το Οινοποιείο Χατζηνικολάου, το οποίο βρίσκεται σε αλλουβιακά καλά εδάφη σε κάλιο στον επαρχιακό δρόμο, εμπλουτιζόμενα από πετρώματα παλαιοζωικά και ηφαιστειακά όπως, όξινα, ενδιάμεσα και βασικά από τραχείτες, λατίτες και ανδεσίτες.
«Εξαλλοιωμένα, με συχνή παρουσία υδροξειδίων του σιδήρου. Η ηλικία τους θεωρείται μεταμειοκαινική, επειδή διατρυπούν τόσο τους μεσομειοκαινικούς πλουτωνίτες όσο και τις λιμναίες αποθέσεις του Ανωτέρου Μειοκαίνου» γράφει ο γεωλογικός χάρτης της Κω. Και ίσως σε αυτό να οφείλεται η επιτυχία μιας αρχαίας ποικιλίας που φτάνει μέχρι τις ημέρες μας.
Ένα ακόμη κρασί του νησιού με ηφαιστειακά χαρακτηριστικά στο οποίο συμμετέχουν ελάχιστοι σχηματισμοί από την ανατολική ηφαιστειότητα του νησιού, τότε που άνοιγε ο Κεραμεικός Κόλπος και πριν ακόμη δημιουργηθούν τα ηφαίστεια της Δυτικής Κω, πριν συμβεί η τρομερή Μεγάλη Έκρηξη της Χελώνης.
Γεωδίφης
Πηγές:
1.HATZINIKOLAOU WINERY
2.https://inscriptions.packhum.org/text/349903
3. Ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ-Αχιλλέας Κουτσουράδης
4. Γεωλογικός χάρτης της Κω, ΙΓΜΕ
5.Τα ηφαιστειακά κρασιά της Μεγάλης Έκρηξης της Κω
https://geogeodifhs.blogspot.com/2023/07/blog-post_72.html
6.Η παλαιότερη φιάλη με κώτικο κρασί;
https://geogeodifhs.blogspot.com/2022/07/blog-post_91.html
7.«Να πίνεις το μαύρο Κώτικο ξηρό κρασί»
https://geogeodifhs.blogspot.com/2019/06/blog-post_96.html
8.To καλό κρασί ξεκινά από το χώμα
https://geogeodifhs.blogspot.com/2010/11/to.html
9.Ο Ιπποκράτης και το κρασί
https://geogeodifhs.blogspot.com/2013/03/blog-post_20.html
10.Το κρασί ως απαραίτητο στοιχείο των θρησκευτικών τελετουργιών και της κοινωνικής ζωής
https://geogeodifhs.blogspot.com/2025/07/blog-post_88.html
11.Οίνος περίφημος εκ Νισύρου!
https://geogeodifhs.blogspot.com/2020/12/blog-post_7.html
12.Γιατί άρεσε στους αρχαίους το αλμυρό κρασί;
