Λίθιο στο νερό της βρύσης;
Το πόσιμο νερό αποτελεί σημαντική πηγή έκθεσης σε λίθιο, σύμφωνα με μελέτη.
Το λίθιο τροφοδοτεί τις μπαταρίες σε ηλεκτρικά αυτοκίνητα και τηλέφωνα. Το ίδιο μέταλλο υπάρχει στο πόσιμο νερό πολλών σπιτιών στις δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες.
Ερευνητές στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Mailman του Πανεπιστημίου Κολούμπια μέτρησαν το λίθιο στο νερό βρύσης 673 σπιτιών σε φυλετικές κοινότητες στην Αριζόνα, την Οκλαχόμα, τη Βόρεια και Νότια Ντακότα.
Στα περισσότερα από αυτά τα σπίτια, το νερό περιείχε περισσότερο λίθιο από ό,τι θεωρείται ασφαλές από ένα ομοσπονδιακό όριο ελέγχου.
Η εργασία αποτελεί μέρος της Μελέτης Οικογένειας Strong Heart, μιας μακροχρόνιας μελέτης για την υγεία της καρδιάς μεταξύ ενηλίκων Ινδιάνων της Αμερικής. Διεξάγεται σε συνεργασία με τα συμμετέχοντα Φυλετικά Έθνη.
Λίθιο στο νερό της βρύσης
Το μέσο δείγμα νοικοκυριού περιείχε 35,6 μικρογραμμάρια λιθίου ανά λίτρο. Το λίθιο εισέρχεται στο νερό από μόνο του, καθώς η βροχή και τα υπόγεια ύδατα κινούνται μέσα από το βράχο που το περιέχει.
Η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ ( USGS ) έχει ορίσει ένα μη εφαρμόσιμο όριο ελέγχου 10 μικρογραμμαρίων ανά λίτρο για το λίθιο στο πόσιμο νερό.
Σχεδόν τα 3/4 των δειγμάτων νοικοκυριών ξεπέρασαν αυτό το όριο.
Στην Αριζόνα, κάθε δείγμα ξεπέρασε το όριο ελέγχου. Στις Ντακότα, το ποσοστό ξεπέρασε το 93%, σε σύγκριση με το 35% στην Οκλαχόμα.
Μια βασική γραμμή για την έκθεση στο λίθιο
Το σώμα αποβάλλει το λίθιο στα ούρα, επομένως ένα δείγμα ούρων καταγράφει την πρόσφατη έκθεση. Για να συγκρίνουν δίκαια τους ανθρώπους, η ομάδα μέτρησε το λίθιο έναντι της κρεατινίνης, ενός δείκτη που προσαρμόζεται ανάλογα με το πόσο αραιό είναι κάθε δείγμα.
Στα 613 άτομα που εξετάστηκαν και στις δύο επισκέψεις, οι ποσότητες δεν άλλαξαν σχεδόν καθόλου. Η μέση τιμή λιθίου στα ούρα ήταν 30,8 μικρογραμμάρια ανά γραμμάριο κρεατινίνης στην πρώτη επίσκεψη και 31,2 στη δεύτερη.
Το λίθιο του νερού οικιακής χρήσης μετρήθηκε με λίθιο ούρων και στις δύο επισκέψεις. Από μόνο του, το νερό της βρύσης εξηγούσε περίπου το 29% των διαφορών από άτομο σε άτομο.
«Συνδέοντας μεμονωμένες μετρήσεις πόσιμου νερού σε νοικοκυριά με δεδομένα βιοπαρακολούθησης που συλλέχθηκαν για περισσότερο από μια δεκαετία, η μελέτη μας θέτει μια σημαντική βάση για την κατανόηση της περιβαλλοντικής έκθεσης σε λίθιο στις κοινότητες των ΗΠΑ», δήλωσε η Δρ. Ana Navas-Acien, συν-συγγραφέας της μελέτης.
«Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την αξία του συνδυασμού της περιβαλλοντικής δειγματοληψίας με τη βιοπαρακολούθηση για τον χαρακτηρισμό των μακροχρόνιων προτύπων έκθεσης και την παροχή στοιχείων που υποστηρίζουν τη χρήση του ουρικού λιθίου ως βιοδείκτη περιβαλλοντικής έκθεσης ».
Από πού προέρχεται το λίθιο
Το λίθιο δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένο υπόγεια. Η Αριζόνα και οι Ντακότα έχουν πετρώματα πλούσια σε λίθιο από κάτω τους, ενώ η Οκλαχόμα δεν έχει γνωστά κοιτάσματα.
Αυτή η γεωλογία εμφανίστηκε στο νερό. Η μέση τιμή λιθίου έφτασε τα 96,7 μικρογραμμάρια ανά λίτρο στην Αριζόνα και τα 52,5 στις Ντακότα, έναντι 6,1 στην Οκλαχόμα.
Το λίθιο στα ούρα ακολούθησε την ίδια σειρά. Οι άνθρωποι στην Οκλαχόμα εξακολουθούσαν να έχουν περισσότερο λίθιο από όσο θα προέβλεπε το χαμηλό επίπεδο νερού τους, ένα σημάδι ότι τα τρόφιμα ή άλλες πηγές προσθέτουν στο σύνολο.
«Τα ευρήματά μας βελτιώνουν τις εκτιμήσεις έκθεσης στο λίθιο μεταξύ των κοινοτήτων της Μελέτης Οικογένειας Strong Heart και υπογραμμίζουν την ανάγκη για συνεχή περιβαλλοντική παρακολούθηση και αξιολόγηση κινδύνου, ιδίως καθώς η εξαγωγή και η επεξεργασία του λιθίου επιταχύνονται για να καλύψουν τις αυξανόμενες ενεργειακές απαιτήσεις», δήλωσε η Ellen Bannon, η πρώτη συγγραφέας της μελέτης.
Το εμφιαλωμένο νερό και τα όριά του
Πολλοί άνθρωποι στην Αριζόνα και την Οκλαχόμα πίνουν εμφιαλωμένο νερό, πολύ λιγότεροι στις Ντακότα. Όσοι το έκαναν είχαν χαμηλότερα επίπεδα λιθίου στα ούρα, τουλάχιστον πριν ληφθεί υπόψη η τοποθεσία.
«Ανακαλύψαμε επίσης ότι, παρόλο που η χρήση εμφιαλωμένου νερού συσχετίστηκε με χαμηλότερα επίπεδα λιθίου στα ούρα πριν ληφθούν υπόψη οι γεωγραφικές διαφορές, η τοποθεσία της μελέτης παρέμεινε ένας από τους ισχυρότερους προγνωστικούς παράγοντες έκθεσης», δήλωσε ο Bannon.
Το εμφιαλωμένο νερό δεν αποτελεί εγγύηση. Ορισμένες μάρκες περιέχουν λίθιο, σε περιπτώσεις άνω των 1.500 μικρογραμμαρίων ανά λίτρο.
Η πρόκληση της απομάκρυνσης του λιθίου
Το λίθιο είναι δύσκολο να αφαιρεθεί από το νερό μόλις βρεθεί εκεί. Η αντίστροφη όσμωση λειτουργεί, αλλά τα συνηθισμένα βήματα όπως η χλωρίωση δεν λειτουργούν, ούτε και το αποσκληρυντικό νερού που χρησιμοποιούν πολλά σπίτια.
Το λίθιο στο πόσιμο νερό δεν υπόκειται επίσης σε κανονισμούς. Η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος των ΗΠΑ ( EPA ) το πρόσθεσε σε λίστα παρακολούθησης το 2022 για να αποφασίσει εάν χρειάζεται όριο στο πόσιμο νερό, αλλά δεν υπάρχει ακόμη κανένα.
Η ομάδα ζητά περισσότερη παρακολούθηση σε ομοσπονδιακό και φυλετικό επίπεδο. Σε ορισμένες φυλετικές κοινότητες, οι ασφαλείς τρόποι απόρριψης μπαταριών είναι περιορισμένοι, γεγονός που επιδεινώνει την ανησυχία.
Περιορισμοί της μελέτης
Η μελέτη έχει σαφή όρια. Το νερό ελέγχθηκε μόνο μία φορά, από το 2022 έως το 2024, επομένως δεν μπορεί να δείξει πώς μεταβλήθηκαν τα επίπεδα τα προηγούμενα χρόνια.
Η ομάδα επίσης δεν μπόρεσε να μετρήσει το νερό που έπιναν οι άνθρωποι μακριά από το σπίτι, στην εργασία ή στα σπίτια συγγενών, κάτι που πιθανότατα αυξάνει το σύνολο.
Η διατροφή δεν μετρήθηκε επίσης, αν και οι ερευνητές αμφιβάλλουν ότι αυτό εξηγεί τις διαφορές μεταξύ των τοποθεσιών.
Η εργασία χρηματοδοτήθηκε από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας. Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι δεν υπάρχουν αντικρουόμενα συμφέροντα.
Οι επιπτώσεις στην υγεία παραμένουν άγνωστες
«Οι επιπτώσεις στην υγεία από τη μακροχρόνια, χαμηλή έκθεση σε λίθιο παραμένουν αβέβαιες», δήλωσε η Δρ. Κάθριν Σίλινγκ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και επίκουρη καθηγήτρια περιβαλλοντικών επιστημών υγείας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια.
«Ενώ το λίθιο χρησιμοποιείται με ασφάλεια εδώ και δεκαετίες ως φάρμακο για τη θεραπεία της διπολικής διαταραχής σε δόσεις πολύ υψηλότερες από τα επίπεδα περιβαλλοντικής έκθεσης, λιγότερα είναι γνωστά για τις πιθανές επιπτώσεις στην υγεία από τη χρόνια έκθεση μέσω του πόσιμου νερού».
Σε ιατρικές δόσεις, το λίθιο κυμαίνεται από 600 έως 1.200 χιλιοστόγραμμα την ημέρα, πολύ περισσότερο από αυτό που προέρχεται από το νερό της βρύσης. Σε αυτό το επίπεδο μπορεί να επιβαρύνει τα νεφρά και τον θυρεοειδή με την πάροδο των ετών.
Όσον αφορά τις ιχνοποσότητες που βρίσκονται στο νερό, τα ευρήματα είναι ανάμεικτα. Ορισμένες μελέτες συνδέουν το λίθιο στο πόσιμο νερό με προβλήματα θυρεοειδούς και προβλήματα κατά την εγκυμοσύνη, ενώ άλλες, κυρίως ευρείες συγκρίσεις πληθυσμού, υποδεικνύουν πιθανά οφέλη, όπως χαμηλότερα ποσοστά αυτοκτονιών.
Κανείς δεν έχει ακόμη μελετήσει τις καρδιακές επιπτώσεις του λιθίου στο περιβάλλον και οι ερευνητές λένε ότι οι προσεκτικές μελέτες σε άτομα είναι ο τρόπος για να διαπιστωθούν οι πραγματικοί κίνδυνοι.
Η μελέτη δημοσιεύεται στο Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology.
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα earth.com
Lithium exposure in areas of the Western United States: Water and urinary levels in the Strong Heart Family Study - Ellen B. Bannon, Wil Lieberman-Cribbin, Anirban Basu, Arijeet Mitra, Chiugo Izuchukwu, James Ross, Shams Azad, Whitney Collado, Allison Kupsco, Arce Domingo Relloso, Jeff Goldsmith, Jason G. Umans, Ying Zhang, Tauqeer Ali, Amanda M. Fretts, Tracy Zacher, Rae O’Leary, Marcia O’Leary, Benjamin C. Bostick, Steven N. Chillrud, Ana Navas-Acien, Anne E. Nigra & Kathrin Schilling
https://www.nature.com/articles/s41370-026-00947-7
https://www.earth.com/news/drinking-water-is-a-major-source-of-lithium-exposure-study-finds/
