Έγραψε αριστουργήματα 1500 χρόνια πριν από τον Όμηρο, γιατί χάθηκε;
Έγραψε αριστουργήματα 1500 χρόνια πριν από τον Όμηρο - γιατί έσβησε η Ενχεντουάννα;
Οι περισσότερες αφηγήσεις της λογοτεχνικής ιστορίας ξεκινούν με τον Όμηρο, τον Έλληνα ποιητή στον οποίο αποδίδονται η Ιλιάδα και η Οδύσσεια. Αυτό το σημείο εκκίνησης παρακάμπτει περισσότερο από μια χιλιετία. Γύρω στο 2300 π.Χ., στην πόλη Ουρ των Σουμερίων, μια γυναίκα ονόματι Ενεδουάννα υπέγραφε το όνομά της σε ποίηση, ύμνους και προσευχές. Οι ιστορικοί την αναγνωρίζουν πλέον ως την παλαιότερη συγγραφέα που είναι γνωστή με το όνομά της στην παγκόσμια ιστορία, προγενέστερη του Ομήρου κατά περίπου 1.500 χρόνια.
Μια ιέρεια με πολιτική επιρροή
Η Ενχεντουάννα ήταν κόρη του Σαργών της Ακκάδ . Ο Σαργών κυβέρνησε από το 2334 έως το 2279 π.Χ., χτίζοντας την πρώτη αυτοκρατορία στον κόσμο ενώνοντας τις πόλεις-κράτη της Ακκαδίας και των Σουμερίων . Διόρισε την κόρη του αρχιέρεια της θεάς της σελήνης Νάννα στον ναό του στην Ουρ . Ο ρόλος κατείχε σημαντική θρησκευτική, πολιτική και οικονομική δύναμη. Η Ενχεντουάννα ήταν στην πραγματικότητα ένας σουμεριακός τίτλος που σήμαινε αρχιέρεια, στολίδι του ουρανού . Πήρε το όνομα αυτό μόλις ανέλαβε τη θέση της.
Η επιλογή του Σαργών ήταν στρατηγική όσο και ευλαβική. Το γεγονός ότι η κόρη του ήταν θρησκευτική ηγέτης μιας μεγάλης σουμεριακής πόλης βοήθησε στην εδραίωση της ακκαδικής κυριαρχίας. Ο τοπικός πληθυσμός δεν συμμεριζόταν τη γλώσσα του ή τους θεούς του. Το γραπτό της εξυπηρετούσε τον ίδιο διττό σκοπό. Οι ύμνοι της συνδύαζαν τις ακκαδικές και τις σουμεριακές παραδόσεις, δίνοντας στην αυτοκρατορία του πατέρα της ένα κοινό πνευματικό πλαίσιο.
Ύμνοι, εξορία και μια θεά του πολέμου
Το πιο γνωστό έργο της Ενχεντουάννα, «Η Ύμνος της Ινάννα» , υμνεί τη θεά του έρωτα και του πολέμου. Περιγράφει επίσης την εκδίωξη της συγγραφέως από τον ναό της κατά τη διάρκεια μιας πολιτικής εξέγερσης και την τελική της επιστροφή. Αυτό το καθιστά ένα από τα πιο προσωπικά λογοτεχνικά έργα που έχουν διασωθεί από την αρχαιότητα . Συνέθεσε επίσης τους Ύμνους του Ναού , μια συλλογή 42 έργων αφιερωμένων σε ιερά σε όλη τη Σουμερία και την Ακκάδ. Μαζί, περιέγραψαν τη θρησκευτική γεωγραφία της αυτοκρατορίας. Ένα τρίτο έργο, «Ινάννα και Εμπιχ» , αποδίδεται ευρέως σε αυτήν βάσει του ύφους της.
Δεν δέχονται όλοι οι Ασσυριολόγοι ότι έγραψε προσωπικά κάθε γραμμή που της αποδίδεται. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι οι σωζόμενες πινακίδες αντανακλούν μια μεταγενέστερη γραμματειακή παράδοση που χτίστηκε γύρω από το όνομά της . Αυτές οι πινακίδες αντιγράφηκαν αιώνες μετά τον θάνατό της, ωστόσο ακόμη και οι σκεπτικιστές συμφωνούν σε ένα σημείο. Το όνομά της αποτελεί τον παλαιότερο γνωστό ισχυρισμό περί ατομικής συγγραφής στην ανθρώπινη ιστορία.
Ένας δίσκος θαμμένος για τρεις χιλιάδες χρόνια
Τα φυσικά στοιχεία της ζωής της Ενχεντουάννα παρέμειναν θαμμένα για χιλιετίες. Το 1927, ο Βρετανός αρχαιολόγος Λέοναρντ Γούλεϊ ανέσκαψε το συγκρότημα του ναού στην Ουρ. Ανάκτησε έναν θραυσματικό δίσκο από αλάβαστρο , διαμέτρου περίπου 25 εκατοστών, που έφερε το όνομά της και μια σκαλιστή τελετουργική σκηνή. Ο Γούλεϊ τον βρήκε σπασμένο στη θέση της κατοικίας της Ενχεντουάννα στον ναό. Ο δίσκος βρίσκεται τώρα στο Μουσείο Πεν στη Φιλαδέλφεια . Δείχνει την Ενχεντουάννα να επιβλέπει μια τελετή σπονδής σε ένα βωμό, πλαισιωμένη από τρεις υπηρέτες.
Η σύνδεση του δίσκου με τα γραπτά της απαιτούσε δεκαετίες περαιτέρω έρευνας. Οι πλήρεις ύμνοι της δεν μεταφράστηκαν στα αγγλικά μέχρι τον Μάρτιο του 2023. Λίγο πριν από αυτό, στα τέλη του 2022, η Βιβλιοθήκη και Μουσείο Morgan στη Νέα Υόρκη διοργάνωσε μια έκθεση με τίτλο « Αυτή που Έγραφε» . Η έκθεση την τοποθέτησε δίπλα σε άλλες γυναίκες της αρχαίας Μεσοποταμίας , προσελκύοντας εκ νέου την προσοχή του κοινού στο έργο της.
Γιατί εξαφανίστηκε;
Η σχεδόν πλήρης απουσία της Ενχεντουάννας από τα παραδοσιακά μαθήματα λογοτεχνίας αντανακλά ένα ευρύτερο μοτίβο. Η ιστορικός τέχνης Άνα Βαλτιέρα Λακάλε σημειώνει ότι οι μελετητές συχνά υποβάθμιζαν τις γυναίκες γραμματείς και διοικητές στον αρχαίο κόσμο . Το έκαναν αυτό παρά τα αρχαιολογικά στοιχεία ότι οι γυναίκες της Μεσοποταμίας μπορούσαν να διαβάζουν, να γράφουν και να διαχειρίζονται περιουσία .
Η Ενχεντουάννα δεν ήταν μια μεμονωμένη περίπτωση, αποτελεί τεκμηριωμένο παράδειγμα γυναίκας που κατείχε θρησκευτική, πολιτική και λογοτεχνική εξουσία στην αυγή του γραπτού πολιτισμού. Η σύγχρονη ακαδημαϊκή έρευνα εξακολουθεί να εργάζεται για να αποκαταστήσει τη θέση της στην ιστορία.
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα futura-sciences
περισσότερα,
https://www.futura-sciences.com/en/she-wrote-masterpieces-1500-years-before-homer-why-is-enheduanna-erased_36238/
