Τα εγκαίνια του μητροπολιτικού Αγίου Νικολάου της πόλης Κω,1939
Ο Αγιος Νικόλαος μόλις έχει ολοκληρωθεί, κατασκευασμένος με πέτρα του Γροίκου από την ηφαιστειογενή και πλούσια σε θρύλους Πάτμο. Τον Μάρτιο 1939, τα εγκαίνια του μητροπολιτικού ναού του Αγίου Νικολάου της πόλης Κω.
Στις 24 Μαρτίου του 1939 προεξάρχοντος του Μητροπολίτη Λέρου-Καλύμνου-Αστυπαλαίας Αποστόλου θα τελεσθούν με την πρέπουσα μεγαλοπρέπεια τα εγκαίνια του νέου, σημερινού Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Νικολάου. Οι Κώοι και ιδιαίτερα οι ενορίτες του Αγίου Νικολάου, που για έξι χρόνια μετά το σεισμό του 1933 εκκλησιάζονταν στο στενό και ακατάλληλο παράπηγμα του Σταυρού, είδαν και πάλι ανοικοδομημένο εκ βάθρων τον Μητροπολιτικό τους Ναό, τέμενος αντάξιο της μακραίωνης λατρευτικής τους παράδοσης.
Από τις 2 Μαΐου του 1934 είχε αρχίσει η κατεδάφιση του παλαιού Ναού του Αγίου Νικολάου, ο οποίος είχε κτιστεί το 1860 και είχε υποστεί ανεπανόρθωτες βλάβες από το σεισμό. Η ένταξη δε του χώρου του στη ζώνη των αρχαιολογικών ανασκαφών επιτάχυνε την κατεδάφιση, την οποία ανέλαβε η ιταλική εταιρεία Sardelli. Η εταιρεία αυτή με πολλή φροντίδα διέσωσε το μαρμάρινο τέμπλο, τις οκτώ μαρμαροκολόνες, το μαρμάρινο δεσποτικό θρόνο και τις τετράγωνες μαρμάρινες πλάκες του δαπέδου, με σκοπό να τοποθετηθούν σε νέο υπό ανέγερση ναό.
Έτσι, παράλληλα με την αναζήτηση του κατάλληλου οικοπέδου σε κεντρικό σημείο της υπό ανοικοδόμηση πόλης, άρχισε και ο μαραθώνιος δρόμος της ανεύρεσης χρημάτων για την ανέγερση του ναού. Οι πρώτες εκκλήσεις ξεκίνησαν από τον Πατριαρχικό Επίτροπο Αρχιμανδρίτη Φιλήμονα Φωτόπουλο. Εκδόθηκαν λαχνοί, διεξήχθησαν έρανοι και βγήκαν δίσκοι στις εκκλησιές. Κινητοποιήθηκαν τα Κωακά Σωματεία της Αμερικής. Ο θερμός πατριώτης Νίκος Μανούσης θα εκδώσει στη Νέα Υόρκη το 1934 πολυτελέστατο «Κωακόν Λεύκωμα», οι εισπράξεις από την πώληση του οποίου διατέθηκαν για την ανέγερση του ναού. Παράλληλα ζητήθηκε από τον Ιταλό Αρχιτέκτονα R. Petracco η εκπόνηση του σχεδίου οικοδόμησης του ναού σε βυζαντινό τύπο.
Στο μεταξύ γύρω στα τέλη του 1935 οι Ιταλοί θα ανακηρύξουν προστάτη τους και πολιούχο της Κω τον Άγιο Νικόλαο και θα στήσουν, μάλιστα, και το άγαλμά του (κατά τα καθολικά πρότυπα) σε κόγχη πάνω από τις δύο καμάρες που έχτισαν στη σημερινή Ακτή Μιαούλη ( απέναντι από το σημερινό μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη). Εντείνονται τότε και οι προσπάθειες εξεύρεσης του οικοπέδου για την οικοδόμηση του ναού. Βρέθηκε τελικά το περιβόλι του Παύλου Γεωργιάδη, κατάλληλο για το σκοπό αυτό, το οποίο και αγοράστηκε από την Ιταλική Κυβέρνηση αντί 24.000 ιταλικών φράγκων και ανατέθηκαν με μειοδοτικό πλειστηριασμό οι εργασίες της ανέγερσης της οικοδομής στον έμπειρο εργολάβο Αγγελή Γεωργαλλή. Η θεμελίωση του ναού το 1937 έλαβε πανηγυρικό χαρακτήρα. Ο ίδιος ο De Vecchi χρησιμοποιώντας ασημένιο μυστρί θα θέσει το θεμέλιο λίθο.
Ο ναός αποπερατώθηκε στις αρχές του 1939 και η δαπάνη του έφθασε τις 350.000 λιρέτες, που διατέθηκαν από την Ιταλική Κυβέρνηση, εκτός του περιτοιχίσματος της αυλής που έγινε το 1945 με έξοδα της εκκλησίας.
Για την κατασκευή του ναού χρησιμοποιήθηκε ένα είδος λαξευτής ηφαιστειακής πέτρας (ρυόλιθος), που προέρχεται από την περιοχή Γροίκου της Πάτμου. Στο ναό μεταφέρθηκαν και τοποθετήθηκαν οι 8 μαρμαροκολόνες, το τέμπλο, ο δεσποτικός θρόνος και όλες οι τετράγωνες πλάκες του δαπέδου του κατεδαφισθέντα παλαιού ναού του Αγίου Νικολάου.
Γεωδίφης
περισσότερα,
Ιστορία της Νήσου Κω- Β.Χατζηβασιλείου,1990
Που ακριβώς ήταν ο Αγιος Νικόλαος της Χώρας;
https://geogeodifhs.blogspot.com/2023/11/blog-post_97.html
Ο Άγιος Νικόλαος της προσεισμικής Χώρας
https://geogeodifhs.blogspot.com/2019/10/blog-post_32.html
Ο θρησκομανής De Vecchi και η ηφαιστειογενής πέτρα του ναού Αγίου Νικολάου Κω
https://geogeodifhs.blogspot.com/2017/09/de-vecchi.html
Η Εκκλησία του Αγίου Νικολάου , επτά χρόνια μετά από τον σεισμό της Αρκονήσου