«Μην αργείτε», η καλύτερη συμβουλή για πυρκαγιές ή πλημμύρες
Αυτά τα τρομακτικά βίντεο δείχνουν γιατί.Φωτογραφία: Yavuz Solgun από την Pexels.
Πού διατρέχετε τον μεγαλύτερο κίνδυνο όταν ξεσπάσει μια πλημμύρα ή πυρκαγιά;
Μπορεί να νομίζετε ότι είναι στο σπίτι. Αλλά στην πραγματικότητα, η πιο επικίνδυνη στιγμή είναι όταν φεύγετε και μπαίνετε στο αυτοκίνητό σας. Πολλοί θάνατοι από πλημμύρες και πυρκαγιές συνδέονται με οχήματα, τα οποία συχνά οδηγούνται από άτομα που εκκενώνουν αργά.
Ένα από τα πιο ξεκάθαρα παραδείγματα προέρχεται από τις πυρκαγιές του Μαύρου Σαββάτου του 2009 στη Βικτώρια, στις οποίες 173 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Σχεδόν 35 από αυτούς τους θανάτους σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια της εκκένωσης, με πολλούς να βρίσκονται καθ' οδόν.
Τι σκέφτονται οι άνθρωποι καθώς προσπαθούν να δραπετεύσουν; Δεν χρειάζεται να μαντεύουμε-πολλά βίντεο εκκένωσης που έχουν ηχογραφηθεί από τους ίδιους τους ανθρώπους δημοσιεύονται δημόσια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αναλύσαμε εκατοντάδες από αυτά τα βίντεο από όλο τον κόσμο για να κατανοήσουμε καλύτερα πώς καταλήγουν οι άνθρωποι σε αυτές τις επικίνδυνες καταστάσεις.
Διαπιστώσαμε ότι πολλοί άνθρωποι είτε εκκένωσαν αργά το σπίτι τους, αφού συνειδητοποίησαν ότι η κατάσταση ήταν πιο επικίνδυνη από ό,τι νόμιζαν αρχικά, είτε επέστρεψαν οδικώς για να υπερασπιστούν την περιουσία τους. Νόμιζαν ότι έκαναν το σωστό προσπαθώντας να διαφύγουν σε ασφαλές μέρος, μόνο και μόνο για να διαπιστώσουν ότι οι δρόμοι ήταν πολύ πιο επικίνδυνοι από ό,τι περίμεναν.
Ένας πατέρας και ο γιος οδηγούν σε μια ολοένα και πιο επικίνδυνη κατάσταση πυρκαγιάς και αρχίζουν να προσεύχονται για βοήθεια.
Πόσο επικίνδυνοι είναι οι δρόμοι κατά τη διάρκεια πυρκαγιών;
Όταν οι καταστροφές κλιμακώνονται ραγδαία, η απόφαση να φύγουν μπορεί να γίνει μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι.
Μεταξύ 2010 και 2020, οι θάνατοι από πυρκαγιές στην Αυστραλία συχνά σημειώνονταν στο δρόμο και όχι στο μέτωπο της πυρκαγιάς. Μια ανάλυση διαπίστωσε ότι 33 από τους 65 θανάτους από πυρκαγιές κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου σχετίζονταν με οχήματα, πολλοί από τους οποίους κατά τη διάρκεια καθυστερημένων εκκενώσεων.
Πιο πρόσφατα, μια εκπομπή του ABC κατέγραψε μαρτυρίες επιζώντων από το Μαύρο Σάββατο, συμπεριλαμβανομένων πυροσβεστών, ανθρώπων που υπερασπίστηκαν τις περιουσίες τους και όσων βγήκαν στο δρόμο τα τελευταία λεπτά.
Η αφήγηση ενός πυροσβέστη, ειδικότερα, αποτυπώνει πόσο γρήγορα μπορούν να αλλάξουν οι συνθήκες στο δρόμο. Στην αρχή, τίποτα στη διαδρομή δεν φαινόταν ασυνήθιστο.
«Όταν οδήγησα πάνω από την κορυφή του λόφου προς το Κίνγκλεϊκ, δεν υπήρχε τίποτα το περίεργο. Ήταν απλώς μια συνηθισμένη ζεστή μέρα […] λίγος καπνός τριγύρω.»
Αλλά μέσα σε λίγα λεπτά, το οδικό περιβάλλον άλλαξε εντελώς.
«Έτσι, έκανα μια αναστροφή και υπήρχε ένα τείχος καπνού. Σκέφτηκα, από πού προήλθε αυτό; Ξαφνικά, […] Δεν μπορούσες να δεις. Ήταν πίσσα σκοτάδι. Καθώς οδηγούσαμε, οι πλευρές των δρόμων ανήφλεξαν.»
Ο κίνδυνος αλλαγής των συνθηκών δεν περιορίζεται σε ένα μόνο συμβάν ή τοποθεσία. Είναι ένα επαναλαμβανόμενο και συνεχές χαρακτηριστικό των έκτακτων αναγκών λόγω πυρκαγιών στην Αυστραλία.
Ένας πατέρας τραγουδάει στην κόρη του για να την παρηγορήσει καθώς οδηγούν μέσα από μια πυρκαγιά.
Πόσο επικίνδυνοι είναι οι δρόμοι κατά τη διάρκεια πλημμυρών;
Οι πλημμύρες παρουσιάζουν ένα διαφορετικό είδος απειλής, αλλά οι κίνδυνοι στο δρόμο μπορεί να είναι εξίσου σοβαροί.
Στην Αυστραλία, σχεδόν οι μισοί από όλους τους θανάτους από πλημμύρες σχετίζονται με οχήματα, συνήθως όταν οι άνθρωποι προσπαθούν να οδηγήσουν μέσα από πλημμυρισμένους δρόμους, διαβάσεις ή υπερυψωμένα μονοπάτια.
Αυτό δεν συμβαίνει μόνο στην Αυστραλία. Μια μελέτη για τους θανάτους από πλημμύρες στο Τέξας, που καλύπτει την περίοδο από το 1959 έως το 2009, δείχνει ότι περίπου το 80% των θανάτων από πλημμύρες με γνωστές συνθήκες σχετίζονταν με οχήματα.
Αυτοί οι θάνατοι συμβαίνουν συχνά όταν οι οδηγοί υποτιμούν το βάθος ή την ταχύτητα ροής του νερού, υποθέτουν ότι ο δρόμος μπροστά είναι ακόμα βατός ή ακολουθούν άλλα οχήματα μέσα στα νερά της πλημμύρας. Αυτό μπορεί γρήγορα να οδηγήσει σε ακινητοποίηση των οχημάτων, παρασυρόμενα από αυτά ή παγίδευση επιβατών σε νερό που κινείται γρήγορα.
Ένα σχολικό λεωφορείο παρασύρεται από πλημμύρες στο Τέξας των ΗΠΑ.
Τι βιώνουν οι άνθρωποι μέσα σε ένα όχημα
Για να αποκτήσουμε μια εικόνα από πρώτο πρόσωπο για το τι πραγματικά εκτυλίσσεται στον δρόμο σε αυτές τις καταστάσεις, αναλύσαμε εκατοντάδες αυτοηχογραφημένα βίντεο εκκένωσης.
Στους δρόμους που επλήγησαν από τις πυρκαγιές, οι συζητήσεις μέσα στα οχήματα αποκάλυψαν αβεβαιότητα καθώς οι συνθήκες άλλαζαν γρήγορα. Πολλοί οδηγοί έδειξαν φόβο και άγχος- κάποιοι προσευχήθηκαν, ενώ άλλοι προσπάθησαν να παραμείνουν ήρεμοι για τις οικογένειές τους.
Βίντεο δείχνουν ανθρώπους παγιδευμένους σε έντονη ζέστη και πυκνό καπνό, να παλεύουν με κακή ορατότητα και ανησυχούν για πτώση δέντρων ή σκασμένα ελαστικά. Κάποιοι είπαν ότι δυσκολεύονταν να αναπνεύσουν, ενώ άλλοι αποφάσισαν να σταματήσουν ή να γυρίσουν πίσω.
Οι συνθήκες φαίνονταν επικίνδυνες ακόμη και για τους πυροσβέστες. Οι συζητήσεις μεταξύ οδηγών και επιβατών συχνά αντανακλούσαν την πολυπλοκότητα του περιβάλλοντος και την έλλειψη βεβαιότητας για το τι έπρεπε να γίνει.
Μερικοί οδηγοί ταξίδευαν με ανοιχτά τα παράθυρά τους και ξαφνικά συνειδητοποίησαν πόσο ζεστός ήταν ο αέρας .
Οι οδηγοί δυσκολεύονταν με την ορατότητα και σε ορισμένες περιπτώσεις οικογένειες εξέφραζαν ακραία δυσφορία . Οι γονείς παρηγορούσαν τα παιδιά τους και μερικές φορές τους τραγουδούσαν.
Σε δρόμους που επλήγησαν από τις πλημμύρες, οι οδηγοί έδειχναν σημάδια δυσφορίας και έντονης συγκίνησης, που συχνά αντανακλώνται σε βρισιές και εκφράσεις λύπης ή προσευχές .
Αναζήτησαν επιβεβαίωση από τις ενέργειες των άλλων, αντανακλώντας το αίσθημα «αν μπορούν να το κάνουν αυτοί, μπορούμε κι εμείς». Ακραίες περιπτώσεις έδειξαν νερό να εισέρχεται στο όχημα, με αποτέλεσμα το όχημα να γίνεται ασταθές ή δυσλειτουργικό με τα επίπεδα νερού να φτάνουν μέχρι το παρμπρίζ .
Μερικοί οδηγοί δεν μπόρεσαν να περάσουν και αναγκάστηκαν να διαφύγουν.
Είναι σημαντικό ότι αυτά τα βίντεο με πλημμύρες και πυρκαγιές αντιπροσώπευαν μόνο όσους κατάφεραν να δραπετεύσουν και να επιβιώσουν.
Ένα βίντεο με ανθρώπους να οδηγούν μέσα από πυρκαγιές στην Καλιφόρνια, όπου οι οδηγοί είναι αναστατωμένοι και ακούνε ελαστικά να σκάνε.
Ο καλύτερος τρόπος για να παραμείνετε ασφαλείς
Στην ανάλυσή μας αυτών των βίντεο με πλημμύρες και πυρκαγιές, εντοπίσαμε ένα επαναλαμβανόμενο θέμα: την έκπληξη. Οι άνθρωποι βρέθηκαν σε μια πολύ διαφορετική κατάσταση από αυτήν που φαντάζονταν όταν άρχισαν να οδηγούν.
Η οδήγηση σε δρόμους που έχουν πληγεί από πλημμύρες και πυρκαγιές είναι επικίνδυνη και η κατάσταση μπορεί να κλιμακωθεί πολύ γρήγορα. Οι ξαφνικές πλημμύρες έχουν εύστοχα το όνομά τους: οι καταρρακτώδεις βροχές μπορούν να προκαλέσουν πλημμύρες μέσα σε λίγα λεπτά. Και οι πυρκαγιές σε δασικές εκτάσεις μπορούν να ενταθούν γρήγορα.
Η πιο σαφής συμβουλή παραμένει να αποφεύγετε εντελώς αυτές τις καταστάσεις εκκενώνοντας νωρίς. Αλλά αν βρεθείτε σε όχημα σε δρόμο που έχει πληγεί από πυρκαγιά, οι υπάρχουσες οδηγίες της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας της Χώρας μπορούν να κάνουν κρίσιμη διαφορά στην επιβίωση.
Σταματήστε όταν δεν είναι πλέον ασφαλές να συνεχίσετε, παρκάρετε μακριά από τον δρόμο και, αν είναι δυνατόν, μακριά από βλάστηση. Μείνετε μέσα στο αυτοκίνητο με τα παράθυρα και τις πόρτες κλειστά, κλείστε τους αεραγωγούς και τον κλιματισμό, κατεβείτε κάτω από το επίπεδο των παραθύρων και προστατευτείτε από την ακτινοβολούμενη θερμότητα χρησιμοποιώντας μάλλινες κουβέρτες ή ρούχα.
Σε περίπτωση πλημμύρας, εάν η άνοδος της στάθμης του νερού παγιδεύσει το όχημά σας , βγείτε νωρίς και μετακινηθείτε σε υψηλότερο σημείο. Ως έσχατη λύση, σκαρφαλώστε στην οροφή.
Τελικά, η ασφαλέστερη επιλογή είναι να αποφεύγετε την επικίνδυνη οδήγηση όπου είναι δυνατόν. Γιατί μόλις βγείτε στο δρόμο, μπορεί να είναι ήδη πολύ αργά.
Sara Fazeli
PhD Candidate, UNSW Sydney
Milad Haghani
Associate Professor and Principal Fellow in Urban Risk and Resilience, The University of Melbourne
Moe Mohammad Mojtahedi
Senior lecturer, School of Built Environment, UNSW Sydney
Taha Hossein Rashidi
Professor of Transport Engineering, UNSW Sydney
περισσότερα,
https://theconversation.com/dont-leave-late-is-the-best-advice-for-fires-or-floods-these-terrifying-videos-show-why-274983
https://phys.org/news/2026-02-dont-late-advice-videos.html