Τα παλαιότερα ξύλινα εργαλεία που χρησιμοποίησε ποτέ ο άνθρωπος;
Καλλιτεχνική αναπαράσταση μιας παλαιολιθικής γυναίκας της Μαραθούσας 1 που κατασκεύαζε ένα σκαπτικό ραβδί από έναν μικρό κορμό σκλήθρου με ένα μικρό πέτρινο εργαλείο. Αυτό το είδος ξύλου χρησιμοποιήθηκε για το σκαπτικό ραβδί της Μαραθούσας 1. Η ανάλυση χρήσης-φθοράς των πέτρινων εργαλείων στη Μαραθούσα 1 δείχνει στοιχεία ξυλουργικής. Από: Πρωτότυπο έργο τέχνης από τον G. Prieto, πνευματικά δικαιώματα K. Harvati.
Οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν ξύλινα εργαλεία πριν από χιλιάδες χρόνια.
Επιστήμονες ανακάλυψαν τα παλαιότερα γνωστά ξύλινα εργαλεία χειρός που έχουν χρησιμοποιηθεί ποτέ από τον άνθρωπο - και η ηλικία τους είναι εκπληκτική, 430.000 ετών. Θαμμένα για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια σε μια αρχαία τοποθεσία δίπλα σε λίμνη στην Ελλάδα, τα προσεκτικά σκαλισμένα ξύλινα αντικείμενα αποκαλύπτουν ότι οι πρώτοι άνθρωποι ήταν πολύ πιο επιδέξιοι και ευρηματικοί από ό,τι πιστευόταν κάποτε.
Ερευνητές ανακάλυψαν τα παλαιότερα γνωστά ξύλινα εργαλεία χειρός που έχουν ανακαλυφθεί ποτέ, προσφέροντας νέα στοιχεία για τις δεξιότητες και τη συμπεριφορά των πρώτων ανθρώπων πριν από σχεδόν μισό εκατομμύριο χρόνια.
Μια διεθνής ομάδα με επικεφαλής επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ, το Πανεπιστήμιο του Τύμπιγκεν και την Εταιρεία Έρευνας της Φύσης Senckenberg εντόπισε τα αρχαία αντικείμενα στον αρχαιολογικό χώρο Μαραθούσα 1 στην περιοχή της Πελοποννήσου στην κεντρική Ελλάδα. Τα ευρήματα χρονολογούνται περίπου 430.000 ετών.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PNAS , περιγράφει δύο προσεκτικά επεξεργασμένα ξύλινα αντικείμενα που διαμορφώθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν από ανθρώπους. Το ένα ήταν κατασκευασμένο από ξύλο σκλήθρου, ενώ το άλλο προερχόταν είτε από ιτιά είτε από λεύκα. Οι ερευνητές λένε ότι η ανακάλυψη ανατρέπει τα στοιχεία για αυτό το είδος χρήσης ξύλινων εργαλείων κατά τουλάχιστον 40.000 χρόνια.
Ο χώρος περιείχε επίσης πέτρινα εργαλεία μαζί με λείψανα ελεφάντων και άλλων ζώων, γεγονός που υποδηλώνει ότι η περιοχή κάποτε χρησιμοποιούνταν για τη σφαγή θηραμάτων κοντά στην άκρη μιας αρχαίας λίμνης. Οι πρώτοι άνθρωποι κατοίκησαν τον χώρο κατά τη Μέση Πλειστοκαίνο, μια περίοδο που εκτείνεται περίπου από 774.000 έως 129.000 χρόνια πριν.
«Το Μέσο Πλειστόκαινο ήταν μια κρίσιμη φάση στην ανθρώπινη εξέλιξη, κατά την οποία αναπτύχθηκαν πιο σύνθετες συμπεριφορές. Τα πρώτα αξιόπιστα στοιχεία για τη στοχευμένη τεχνολογική χρήση των φυτών χρονολογούνται επίσης από αυτήν την περίοδο», λέει η καθηγήτρια Κατερίνα Χαρβάτη, παλαιοανθρωπολόγος και ειδική στην ανθρώπινη εξέλιξη, η οποία ηγείται του μακροπρόθεσμου ερευνητικού προγράμματος στη Μαραθούσα 1.
Οι αρχαίοι άνθρωποι δούλευαν το ξύλο με εκπληκτική δεξιοτεχνία
Προηγούμενες ανακαλύψεις στο χώρο, συμπεριλαμβανομένων λίθινων και οστέινων αντικειμένων, είχαν ήδη δείξει ότι οι άνθρωποι που ζούσαν εκεί ασκούσαν ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων με σημαντική επιδεξιότητα. Εξαιτίας αυτού, η ερευνητική ομάδα αποφάσισε να εξετάσει προσεκτικά κομμάτια διατηρημένου ξύλου που ανακτήθηκαν κατά τις ανασκαφές.
«Σε αντίθεση με τις πέτρες, τα ξύλινα αντικείμενα χρειάζονται ειδικές συνθήκες για να επιβιώσουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα», λέει η Δρ. Ανέμικε Μιλκς, κορυφαία ειδικός στα πρώιμα ξύλινα εργαλεία. «Εξετάσαμε όλα τα ξύλινα υπολείμματα προσεκτικά, εξετάζοντας τις επιφάνειές τους με μικροσκόπια. Βρήκαμε σημάδια από κόψιμο και σκάλισμα σε δύο αντικείμενα - σαφή σημάδια ότι οι πρώτοι άνθρωποι τα είχαν διαμορφώσει».
Ένα από τα ξύλινα αντικείμενα ήταν ένα μικρό τμήμα ενός κλαδιού ή κορμού σκλήθρου που έφερε σαφή σημάδια διαμόρφωσης καθώς και σημάδια φθοράς από τη χρήση. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι μπορεί να χρησιμοποιήθηκε για σκάψιμο σε μαλακό έδαφος κοντά στην όχθη της λίμνης ή πιθανώς για την αφαίρεση φλοιού από δέντρα.
Το δεύτερο τεχνούργημα ήταν ένα πολύ μικρότερο κομμάτι ξύλου ιτιάς ή λεύκας που έδειξε επίσης στοιχεία σκάλισμα και πιθανή χρήση από τον άνθρωπο.
Τα σημάδια από νύχια αρπακτικών αποκαλύπτουν ένα επικίνδυνο περιβάλλον
Δεν έχουν διαμορφωθεί όλα τα σημαδεμένα κομμάτια ξύλου στο σημείο από ανθρώπους. Οι ερευνητές μελέτησαν επίσης ένα μεγαλύτερο θραύσμα σκλήθρου με αυλακώσεις σκαλισμένες στην επιφάνειά του. Μετά από λεπτομερή ανάλυση, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα σημάδια είχαν αφεθεί από ένα μεγάλο σαρκοφάγο, πιθανώς μια αρκούδα, και όχι από ανθρώπους.
«Τα παλαιότερα ξύλινα εργαλεία προέρχονται από μέρη όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ζάμπια, η Γερμανία και η Κίνα και περιλαμβάνουν όπλα, σκαπτικά μπαστούνια και λαβές εργαλείων. Ωστόσο, είναι όλα πιο πρόσφατα από τα ευρήματά μας από τη Μαραθούσα 1», λέει η Annemieke Milks. Υπάρχει μόνο ένα παλαιότερο στοιχείο χρήσης ξύλου από ανθρώπους, από την τοποθεσία Kalambo Falls στη Ζάμπια, που χρονολογείται περίπου 476.000 χρόνια πριν. Ωστόσο, αυτό το ξύλο δεν χρησιμοποιούνταν ως εργαλείο αλλά ως δομικό υλικό.
«Ανακαλύψαμε τα παλαιότερα ξύλινα εργαλεία που είναι γνωστά μέχρι σήμερα, καθώς και τα πρώτα στοιχεία αυτού του είδους από τη νοτιοανατολική Ευρώπη», λέει η Χαρβάτι. «Αυτό δείχνει για άλλη μια φορά πόσο εξαιρετικά καλές είναι οι συνθήκες στη θέση Μαραθούσα 1 για διατήρηση. Και το γεγονός ότι μεγάλα σαρκοφάγα άφησαν το στίγμα τους κοντά στον σφαγιασμένο ελέφαντα παράλληλα με την ανθρώπινη δραστηριότητα υποδηλώνει έντονο ανταγωνισμό μεταξύ των δύο».
Η διεθνής ερευνητική ομάδα περιελάμβανε επίσης επιστήμονες από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, το Υπουργείο Πολιτισμού και την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα.
Η έρευνα στην τοποθεσία Μαραθούσα 1 χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας και το Γερμανικό Ίδρυμα Επιστημών.
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα sciencedaily
περισσότερα,
Annemieke Milks, Maria Ntinou, Stylianos Koutalis, Dimitrios Michailidis, George E. Konidaris, Domenico Giusti, Nicholas Thompson, Georgia Tsartsidou, Eleni Panagopoulou, Vangelis Tourloukis, Panagiotis Karkanas, Katerina Harvati. Evidence for the earliest hominin use of wooden handheld tools found at Marathousa 1 (Greece). Proceedings of the National Academy of Sciences, 2026; 123 (6) DOI: 10.1073/pnas.2515479123
Πανεπιστήμιο του Reading
https://www.sciencedaily.com/releases/2026/05/260523103939.htm
.jpg)
