Ποιος κρύβεται πίσω από αυτή την ιστορία;
«Έχουμε τα χρήματα, τη δύναμη, την ιατρική κατανόηση, την επιστημονική τεχνογνωσία, την αγάπη και την κοινότητα για να δημιουργήσουμε ένα είδος ανθρώπινου παραδείσου. Αλλά μας καθοδηγούν οι λιγότεροι ανάμεσά μας - οι λιγότερο έξυπνοι, οι λιγότερο ευγενείς, οι λιγότερο οραματιστές.»Terence McKenna...
Τα δέντρα της Οδού Αναπαύσεως της πόλης Κω αναπτύσσονται προσθέτοντας ένα νέο στρώμα ξύλινων κυττάρων κάτω από τον φλοιό κάθε χρόνο. Το ανοιχτόχρωμο μέρος ενός δακτυλίου αναπτύσσεται την άνοιξη, ενώ το σκούρο, με τα χοντρά τοιχώματα μέρος αναπτύσσεται το καλοκαίρι πριν σταματήσει η ανάπτυξη τον χειμώνα.
Οι δακτύλιοι των φυτεμένων από τους Ιταλούς κυπαρισσιών, από τη δεκαετία του ΄30 καταγράφουν όχι μόνο την ανάπτυξη αλλά και τις αδυναμίες τους. Αυτά τα δέντρα προσθέτουν ένα ξεχωριστό δακτύλιο κάθε χρόνο, και αυτό μας επιτρέπει να προσδιορίσουμε το ακριβές ημερολογιακό έτος που μεγάλωσε το καθένα από αυτά, πότε πέθανε και σε ποιες περιβαλλοντικές συνθήκες επέζησε, για παράδειγμα πόσο βροχερή ή ξηρή ήταν κάθε χρονιά.
Τα δέντρα μπορεί να μας δώσουν πληροφορίες και για τις ημερομηνίες φυσικών καταστροφών, όπως ηφαιστειακές εκρήξεις, σεισμούς, δασικές πυρκαγιές, επιδημίες εντόμων ακόμη και τους καύσωνες, παρατηρώντας ξαφνικές ζημιές ή διακοπές ανάπτυξης στους δακτυλίους τους.
Οι ιστορίες τους μας λένε ότι οι καύσωνες πλέον συμβαίνουν νωρίτερα, πιο συχνά και διαρκούν περισσότερο, για αυτό οι τοπικές κοινότητες πρέπει να είναι έτοιμες, όπως βέβαια τα νησιά και η χώρα μας.
Το καμπανάκι για τους καύσωνες χτυπάει για όλους, χωρίς διακρίσεις...
Πέντε πράγματα που πρέπει να γνωρίζετε για τους καύσωνες στην Ευρώπη
Φέτος το Παρίσι και άλλες ευρωπαϊκές πόλεις πλήττονται από έναν ασυνήθιστα πρώιμο καύσωνα αυτή την εβδομάδα.
Ο καυσώνας που έχει σπάσει ρεκόρ θερμοκρασίας σε όλη την Ευρώπη αυτή την εβδομάδα δείχνει τον αυξανόμενο αριθμό και την ένταση των στην ήπειρο.
Η Ευρώπη είναι η ήπειρος που έχει βιώσει την ταχύτερη θέρμανση από το 1990, σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA).
Καθώς πόλεις από τη Ρώμη μέχρι το Λονδίνο μαστίζονται από ασυνήθιστα πρώιμο κύμα έντονων θερμοκρασιών, ακολουθούν πέντε πράγματα που πρέπει να γνωρίζετε για τους καύσωνες στην Ευρώπη του 21ου αιώνα.
Κλήση αφύπνισης, το κύμα καύσωνα του 2003
Το έντονο κύμα καύσωνα που έπληξε τη Δυτική Ευρώπη κατά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου 2003 προκάλεσε πραγματικό σοκ σε αρκετές χώρες.
Οι εξαιρετικές θερμοκρασίες που επικράτησαν στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία οδήγησαν σε δεκάδες χιλιάδες θανάτους: μια ευρωπαϊκή μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2007 εκτίμησε ότι υπήρξαν 70.000 «επιπλέον θάνατοι» σε 16 χώρες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2003.
Τα επόμενα χρόνια, ορισμένες χώρες δημιούργησαν συστήματα συναγερμού για έντονη καλοκαιρινή ζέστη, όπως το «σχέδιο καύσωνα» της Γαλλίας.
Ένα άλλο κύμα καύσωνα που έπληξε τη Ρωσία το 2010 οδήγησε σε σχεδόν 56.000 «επιπλέον θανάτους», σύμφωνα με τη ρωσική στατιστική υπηρεσία.
Και περισσότεροι από 61.000 θάνατοι πιστεύεται ότι οφείλονται στη ζέστη κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2022 σε 35 ευρωπαϊκές χώρες, σύμφωνα με μια γαλλο-ισπανική μελέτη.
Από ανατολή προς δύση και από βορρά προς νότο
Ενώ το κύμα καύσωνα του 2003 έπληξε κυρίως τη δυτική και νότια Ευρώπη, κάθε περιοχή της ηπείρου έχει πληγεί από καύσωνες από τις αρχές του αιώνα.
Το κύμα καύσωνα του 2010 στη Ρωσία, που διήρκεσε εξαιρετικά 45 ημέρες, κατέγραψε θερμοκρασία ρεκόρ 37,2°C στη Μόσχα τον Ιούλιο.
Τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 2019, η βόρεια και δυτική Ευρώπη ήταν αυτή που υπέφερε κυρίως, με ρεκόρ να καταρρίπτονται στην Ολλανδία, το Βέλγιο, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Το γαλλικό ρεκόρ των 46°C, στο Verargues, στο νότο της χώρας, χρονολογείται από εκείνο το έτος.
Το 2021, ήταν η σειρά της νότιας Ευρώπης να ψηθεί, με θερμοκρασία ρεκόρ όλων των εποχών για την Ευρώπη, 48,8°C, που καταγράφηκε στις Συρακούσες της Σικελίας στις 11 Αυγούστου, καθώς και εθνικό ρεκόρ στην Ισπανία, και «το χειρότερο κύμα καύσωνα από το 1987» στην Ελλάδα, σύμφωνα με την Αθήνα.
Νωρίτερα και αργότερα
Τα κύματα καύσωνα στην Ευρώπη καλύπτουν μια μεγαλύτερη γεωγραφική περιοχή και εκτείνονται τόσο νωρίτερα όσο και αργότερα στο ημερολόγιο από ό,τι πριν.
Το 2019, και ξανά το 2022, το πρώτο κύμα καύσωνα που έπληξε την Ευρώπη έφτασε στα μέσα Ιουνίου, με τα ρεκόρ ζέστης για τον μήνα να καταρρίπτονται στη Γερμανία και την Αυστρία το 2022.
Την επόμενη χρονιά, το ευρωπαϊκό κύμα καύσωνα επεκτάθηκε μέχρι τον Σεπτέμβριο, επιδεινώνοντας τις συνθήκες ξηρασίας στη νότια Ευρώπη.
Και αυτόν τον μήνα, ένα «άνευ προηγουμένου» επεισόδιο πρώιμης ζέστης έπληξε τη Δυτική Ευρώπη: Ρεκόρ θερμοκρασίας τον Μάιο έπεσαν στη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Πορτογαλία, ενώ στην Ιταλία αρκετές μεγάλες πόλεις τέθηκαν σε κόκκινο συναγερμό λόγω ζέστης την Πέμπτη.
Πιο συχνά
Μελέτες και επιστημονικοί φορείς συμφωνούν ότι τα κύματα καύσωνα στην Ευρώπη γίνονται πιο συχνά.
Η γαλλική μετεωρολογική υπηρεσία Meteo-France αναφέρει ότι από τα 51 κύματα καύσωνα που έχουν καταγραφεί σε εθνικό επίπεδο από το 1947, τα 34 έχουν σημειωθεί από το 2000 και τα 26 από το 2011.
Μια γερμανο-ρουμανική μελέτη που καλύπτει την περίοδο 1921-2021, η οποία δημοσιεύθηκε το 2025, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπήρξε σημαντική αύξηση στη συχνότητα των καυσώνων στις περισσότερες περιοχές της Ευρώπης, ειδικά τα τελευταία 30 χρόνια.
Ρεκόρ θερμοκρασίας όλων των εποχών
Τα κύματα καύσωνα του 21ου αιώνα στην Ευρώπη συνοδεύτηκαν από θερμοκρασίες ρεκόρ, όπως η απόλυτη ηπειρωτική κορύφωση που σημειώθηκε στις Συρακούσες το 2021 - ένα ρεκόρ που επιβεβαιώθηκε από τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό.
Άλλα εθνικά ρεκόρ -δηλαδή η υψηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ στη χώρα σε μία μόνο τοποθεσία, όχι μέσο όρο - έχουν καταγραφεί σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες τα τελευταία χρόνια.
Σε αυτά περιλαμβάνονται το ρεκόρ στη Γαλλία τον Ιούνιο του 2019, ένα βρετανικό ρεκόρ 40,3°C τον Ιούλιο του 2022, μια γερμανική κορύφωση 41,2°C τον Ιούλιο του 2019 και μια κορυφαία ισπανική θερμοκρασία 47,6°C τον Αύγουστο του 2021.
Βασικές έννοιες που πρέπει να έχουμε στο νου. Κλιματική αλλαγή, ακραία καιρικά φαινόμενα, υπερθέρμανση του πλανήτη και των ωκεανών μας...
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα phys.org
https://phys.org/news/2026-05-europe.html#google_vignette
.jpg)
