Ήταν τα έντομα πολύ μεγαλύτερα στη Λιθανθρακοφόρο
Η Λιθανθρακοφόρος Περίοδος (Carboniferous Period) ήταν μια γεωλογική περίοδος που διήρκεσε από το τέλος της Δεβόνιας περιόδου έως την αρχή της Πέρμιας περιόδου.
Ήδη υπήρχε η υποψία για κάποιο διάστημα ότι η υψηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο της Λινθαθρακοφόρου Περιόδου δεν ήταν ο λόγος για τον οποίο τα έντομα ήταν τόσο μεγάλα εκείνη την εποχή, αλλά τώρα επιβεβαιώνεται σε ερευνητική εργασία.
Η Λιθανθρακοφόρος πριν από 358 έως 298 εκατομμύρια χρόνια, μας έχει γοητεύσει με χιλιοποδαρούσες μήκους 2,5 μέτρων, έντομα που μοιάζουν με λιβελούλες πλάτους 70 cm, έντομα που μοιάζουν με μύγες πλάτους 45 cm και άλλα τεράστια ζώα που μοιάζουν με κατσαρίδες.
Κάποτε, τότε, η περιεκτικότητα σε οξυγόνο της ατμόσφαιρας ήταν έως και 35%, σε σύγκριση με 21% τώρα. Τα έντομα δεν έχουν πνεύμονες. Αντ' αυτού, έχουν τραχειόλες, ένα σύστημα σωλήνων στον εξωσκελετό τους που διεξάγουν την αναπνοή τους μέσω διάχυσης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, το 1995, προτάθηκε ότι τα έντομα δεν θα μπορούσαν να είναι τόσο μεγάλα όσο ήταν στη Λιθανθρακοφόρο περίοδο λόγω των υψηλών επιπέδων οξυγόνου εκείνη την εποχή. Ωστόσο, σύντομα εμφανίστηκαν αμφιβολίες.
Γνωρίζουμε κάποια έντομα που ονομάζονται Γιγατιτάνες στην Τριαδική περίοδο, όταν τα επίπεδα οξυγόνου ήταν πολύ χαμηλότερα από ό,τι τώρα, ακόμη και στο 15%, και έφταναν πάνω από 40 cm. Επομένως, οι επιστήμονες μέτρησαν την τραχεία στους εξωσκελετούς των ζωντανών εντόμων και αποδεικνύεται ότι καλύπτουν μόνο το 1% της επιφάνειας των σκελετών τους.
Για να βελτιωθεί η ανταλλαγή αερίων, θα μπορούσαν να εξελιχθούν για να καλύψουν μεγαλύτερες περιοχές, αλλά φαίνεται ότι λαμβάνουν αρκετό οξυγόνο στην τρέχουσα ατμοσφαιρική συγκέντρωση 21% με μόνο 1%, και επομένως, αυτός δεν μπορεί να είναι ο λόγος που τα έντομα δεν είναι τόσο μεγάλα τώρα όσο ήταν στη Λιθανθρακοφόρο περίοδο.
Αντίθετα, είναι πιθανό να φταίει ο ανταγωνισμός από τα σπονδυλωτά ζώα. Στη Λιθανθρακοφόρο περίοδο, δεν υπήρχαν ακόμη ιπτάμενα σπονδυλωτά ζώα.
Οι πτερόσαυροι εμφανίστηκαν μόνο στην Τριαδική περίοδο, πριν από 252 έως 201 εκατομμύρια χρόνια, και μάλιστα προκάλεσαν την εξαφάνιση των Γιγατιτάνων λίγο αργότερα. Ακόμα και στην ξηρά, τα πρώτα σπονδυλωτά δεν ήταν ακόμη τόσο μεγάλα, γρήγορα ή ισχυρά στην Λιθανθρακοφόρο.
Ήταν κυρίως αμφίβια και πρώιμα αμνιωτά, όπως τα πρώιμα ερπετά και πρόγονοι των θηλαστικών. Μόλις εξελίχθηκαν σε μεγαλύτερα μεγέθη και έτρεξαν γρηγορότερα στην Πέρμια περίοδο, πριν από 298 έως 252 εκατομμύρια χρόνια, τα έντομα εξελίχθηκαν για να καταλαμβάνουν συγκεκριμένες θέσεις για μικρότερα ζώα.
T. Barczuk
Oxygen supply through the tracheolar–muscle system does not constrain insect gigantism-Edward P. Snelling, Antonia V. Lensink, Susana Clusella-Trullas, Chris Weldon, Philipp Lehmann, John S. Terblanche, Nicholas L. Payne, Jon F. Harrison, Anthony J. R. Hickey, Ashleigh Donaldson, Christian M. Deschodt & Roger S. Seymour
https://www.nature.com/articles/s41586-026-10291-3
.jpg)
