Τι είναι το διάπυρο;

Οι θόλοι αλατιού και οι παγετώνες αλατιού είναι μοναδικοί γεωλογικοί σχηματισμοί που βρίσκονται στα βουνά Ζάγκρος του Ιράν. Οι θόλοι αλατιού σχηματίζονται όταν τα κοιτάσματα αλατιού ωθούνται προς τα πάνω μέσα από τον φλοιό της Γης, δημιουργώντας μια δομή σε σχήμα θόλου. Οι παγετώνες αλατιού σχηματίζονται όταν το αλάτι ρέει κάτω από μια πλαγιά, όπως ένας παγετώνας.

Ένας παγετώνας αλατιού (ή ναμακιέρ) είναι μια σπάνια ροή αλατιού που δημιουργείται όταν ένα ανερχόμενο διάπυρο σε έναν αλατισμένο θόλο διαπερνά την επιφάνεια της Γης. Το όνομα δόθηκε σε αυτό το φαινόμενο λόγω της ομοιότητας της κίνησης σε σύγκριση με τους παγετώνες πάγου. Οι αιτίες αυτών των σχηματισμών οφείλονται κυρίως στις μοναδικές ιδιότητες του αλατιού και στο γύρω γεωλογικό περιβάλλον του. Ένα ανερχόμενο σώμα αλατιού αναφέρεται ως διάπυρο, το οποίο ανεβαίνει στην επιφάνεια και τροφοδοτεί τον παγετώνα αλατιού. Οι αλατώδεις δομές συνήθως αποτελούνται από αλίτη, ανυδρίτη, γύψο και αργιλικά ορυκτά.

Ένα διαπυρο (αγγλ. diapir, από το ελληνικό «διαπείρειν», δηλ. διαπερνώ) είναι ένας γεωλογικός σχηματισμός όπου ένα κινητό, εύπλαστο υλικό «τρυπάει» και εισχωρεί βίαια μέσα από πυκνότερα και σκληρότερα πετρώματα.

Το ανερχόμενο βαθύ υλικό της Γης , σχηματίζεται όταν λιγότερο πυκνό, όλκιμο υλικό, όπως αλάτι, μάγμα ή μανδυακό πέτρωμα, ανεβαίνει προς τα πάνω μέσα από πυκνότερα περιβάλλοντα πετρώματα λόγω άνωσης. 

Αυτές οι γεωλογικές δομές παίζουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία βουνών, στον σχηματισμό αλατούχων θόλων, στην κίνηση του μάγματος και στην τεκτονική εξέλιξη κάτω από την επιφάνεια της Γης.

Κάποια πραγματικά συναρπαστική γεωμορφολογία από την τεκτονική του αλατιού, επίσης. Η λεκάνη Paradox του νοτιοδυτικού Κολοράντο είναι ένα από αυτά. Πραγματικά συναρπαστικά πράγματα όταν ξέρεις πού να τα ψάξεις και πώς ξεφυτρώνουν παντού.

Πώς δημιουργείται;

Άνωση (Buoyancy): Το υλικό του πυρήνα (συνήθως αλάτι ή πηλός) έχει χαμηλότερη πυκνότητα από τα υπερκείμενα πετρώματα. Λόγω της βαρύτητας, τα βαρύτερα πετρώματα βυθίζονται, αναγκάζοντας το ελαφρύτερο υλικό να ανέβει προς τα πάνω.

Παραμόρφωση: Καθώς το υλικό κινείται ανοδικά (συχνά σε μορφή θόλου ή μανιταριού), σπάει τα πιο εύθραυστα στρώματα πετρωμάτων που βρίσκονται από πάνω του. 

Σημαντικοί Τύποι

Αλατοθόλοι (Salt Diapirs): Ο πιο κοινός τύπος. Σχηματίζονται από τεράστια αποθέματα αρχαίου αλατιού που συμπιέζονται από μεταγενέστερα ιζήματα.

Λασποδιαπίροι (Mud Diapirs): Δημιουργούνται όταν παγιδευμένα στρώματα πηλού υπό υψηλή πίεση ανεβαίνουν προς την επιφάνεια, συχνά συνδεδεμένα με υποθαλάσσιες λασπώδεις λεκάνες.

Γεωδίφης με πληροφορίες από τη Βικιπαίδεια, Brittanica, GeoFacts Hub

περισσότερα,

https://www.sciencedirect.com/topics/earth-and-planetary-sciences/diapir

https://www.geologyin.com/2023/01/salt-domes-and-salt-glaciers-of-zagros.html

Related Posts