Ό,τι έπεσε, έπεσε...
Υπάρχει μια διάσταση της σημερινής τραγωδίας στην Βενεζουέλα που ακόμη δεν βλέπουμε πλήρως, επειδή η επείγουσα ανάγκη, με όλη τη λογική, εστιάζεται στην ελπίδα να βρεθούν άνθρωποι ζωντανοί.
Αλλά όταν περάσουν οι μέρες και κατακαθίσει η σκόνη, θα αποκαλυφθεί ένα τεράστιο πρόβλημα για το οποίο, προς το παρόν, λίγοι μιλούν: αυτό των χιλιάδων ανθρώπων που έχασαν το σπίτι τους και δεν έχουν απολύτως κανέναν τρόπο να το ανακτήσουν.
Επειδή στη Βενεζουέλα, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σε άλλες χώρες, σχεδόν κανείς δεν έχει ασφαλισμένο το σπίτι του. Η ασφάλιση κατοικίας, που στην Ισπανία ή στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι κάτι σχεδόν υποχρεωτικό και πλήρως κανονικοποιημένο, στη Βενεζουέλα είναι κάτι που η συντριπτική πλειοψηφία δεν έχει και ποτέ δεν σκέφτηκε να αποκτήσει, εν μέρει επειδή η καταστροφική οικονομία των τελευταίων ετών πέρα από φαγητό ή φάρμακα ήταν αδιανόητη, ή ίσως επειδή ποτέ δεν πιστεύουμε ότι θα μας συμβεί κάτι τέτοιο.
Αυτό σημαίνει ότι οι οικογένειες των διαμερισμάτων που κατέρρευσαν, των σπιτιών που ράγισαν από πάνω μέχρι κάτω, των τοίχων που δεν αντέχουν άλλη μια δόνηση, δεν πρόκειται να λάβουν αποζημίωση. Δεν υπάρχει ασφαλιστική εταιρεία να αναλάβει την ευθύνη, δεν υπάρχει ταμείο να καλύψει την απώλεια, δεν υπάρχει τίποτα.
Ό,τι έπεσε, έπεσε. Και μαζί του χάθηκε η προσπάθεια μιας ολόκληρης ζωής.
Και εδώ έρχεται το πιο δύσκολο να επεξεργαστούμε. Μιλάμε για ανθρώπους που σε πολλές περιπτώσεις το μόνο που τους είχε απομείνει μετά από 27 χρόνια τσαβισμού ήταν το σπίτι ή το διαμέρισμά τους, που άντεξαν χωρίς να φύγουν ή που έφυγαν και γύρισαν, και που σήμερα βρίσκονται κυριολεκτικά στο δρόμο, χωρίς στέγη, χωρίς αξιόπιστη θεσμική στήριξη, ούτε αποταμιεύσεις για να ξαναχτίσουν, σε μια χώρα όπου το Κράτος δείχνει εδώ και δεκαετίες ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί ούτε τα καθημερινά, πόσο μάλλον μια ανοικοδόμηση αυτής της κλίμακας.
Με τι θα ξαναχτίσουν τα σπίτια τους; Με ποιον τρόπο, με ποιους πόρους, με ποιες υλικές; Είναι ερωτήματα που σήμερα δεν έχουν απάντηση και με ανησυχούν βαθιά.
Έχω ήδη μάθει για περιπτώσεις που μου ραγίζουν την καρδιά. Άνθρωποι που ήταν έξω, που είχαν ξαναφτιάξει τη ζωή τους σε άλλη χώρα, και που κάποια στιγμή πήραν την απόφαση να γυρίσουν στη Βενεζουέλα ψάχνοντας να ξαναχτίσουν τα δικά τους, να ανακτήσουν τη γη τους, να είναι κοντά στους δικούς τους. Άνθρωποι που επένδυσαν ό,τι είχαν για να επισκευάσουν το σπίτι τους, για να ξεκινήσουν ξανά στη χώρα τους. Και που, από τη μια στιγμή στην άλλη, σε 39 δευτερόλεπτα που χώριζαν τον έναν σεισμό από τον άλλο, έμειναν ξανά χωρίς τίποτα.
Η προσπάθεια ετών, η γενναία απόφαση να γυρίσουν (ή να μείνουν), το όνειρο να ανακτήσουν το σπίτι, όλα μειώθηκαν σε ερείπια σε λίγα λεπτά.
Δεν έχω μια απάντηση ούτε μια λύση να προσφέρω, και θα ήταν ανέντιμο να κάνω ότι την έχω. Έχω μόνο την βεβαιότητα ότι αυτό το κομμάτι της τραγωδίας θα χρειαστεί τεράστια προσοχή στις εβδομάδες και τους μήνες που έρχονται, επειδή η διάσωση των ανθρώπων από τα ερείπια είναι μόλις η αρχή.
Μετά έρχεται το ερώτημα πού θα ζήσουν, πώς θα ξαναχτίσουν και ποιος θα είναι εκεί να τους βοηθήσει στο μεσοπρόθεσμο. Και ελπίζω, πραγματικά ελπίζω, να μην είναι μόνοι τότε. Επειδή αυτό που έρχεται για χιλιάδες βενεζουελάνικες οικογένειες, παρόλο που σήμερα ακόμη δεν φαίνεται, θα είναι πολύ πιο σκληρό από ό,τι είναι ήδη, που δεν είναι και λίγο.
Enrique Vásquez
@EnriqueVasquez