Ιδιαίτερα ο Πλούταρχος
Ο Ναπολέων το έριξε στην ανάγνωση όταν εξορίστηκε στο νησί της Αγίας Ελένης.
Έφερε 588 τόμους από τη Γαλλία, και οι φύλακες του έστειλαν άλλους 1.200 χάρτινους τόμους.
Τι διάβαζε; Ο βιβλιοθηκάριός του έγραψε:
«Ο Αυτοκράτορας είχε άπειρη αδυναμία στην ανάγνωση. Οι Έλληνες και Ρωμαίοι ιστορικοί ήταν συχνά στα χέρια του, ιδιαίτερα ο Πλούταρχος. Μπορούσε να εκτιμήσει αυτόν τον εξαιρετικό συγγραφέα περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον. Επομένως, Οι Βίοι των Επιφανών Ανδρών εμφανιζόταν πάντα στα ράφια των εκστρατείας βιβλιοθηκών του. Διάβαζε συχνά τον Ρολίν. Η ιστορία του μεσαίωνα, η σύγχρονη ιστορία και οι ειδικές ιστορίες τον απασχολούσαν μόνο περιστασιακά. Το μόνο θρησκευτικό βιβλίο που είχε ήταν η Βίβλος. Του άρεσε να ξαναδιαβάζει σε αυτήν τα κεφάλαια που είχε ακούσει να διαβάζονται στα ερείπια των αρχαίων πόλεων της Συρίας. Αυτά του ζωγράφιζαν τα ήθη εκείνων των χωρών και τη πατριαρχική ζωή της ερήμου. Ήταν, όπως έλεγε, πιστή εικόνα αυτών που είχε δει με τα ίδια του τα μάτια. Κάθε φορά που διάβαζε τον Όμηρο, το έκανε με νέο θαυμασμό. Κανείς, κατά τη γνώμη του, δεν είχε γνωρίσει τι ήταν πραγματικά όμορφο και μεγάλο καλύτερα από αυτόν τον συγγραφέα· συνεπώς, τον ξανάπιανε συχνά και τον διάβαζε από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα. Το δράμα είχε μεγάλες γοητείες για τον Αυτοκράτορα. Ο Κορνέιγ, ο Ρασίν, ο Βολταίρος, είχαν συχνά ένα ή δύο πράξεις από τα έργα τους να διαβάζονται δυνατά. Προτιμούσε τον Κορνέιγ από τους άλλους, παρά τις ατέλειές του· πάντα επέλεγε αυτό που ήταν τόσο υψηλό όσο και ο ίδιος, ο Ναπολέων. Μερικές φορές ζητούσε κάποια κωμωδία που είχε δει να παίζεται, και πότε πότε ένα ποίημα, για παράδειγμα το «Vert-Vert» [του Γκρεσέ]. Επίσης, έβρισκε ευχαρίστηση στο να διαβάζει ορισμένα μέρη του Δοκιμίου του Βολταίρου για τα ήθη και το πνεύμα των εθνών, καθώς και ορισμένα άρθρα από το Φιλοσοφικό Λεξικό του ίδιου συγγραφέα. Τα μυθιστορήματα τον βοηθούσαν να χαλαρώσει και διέσπασαν την αυστηρότητα των συνηθισμένων του απασχολήσεων. Ο Gil Blas, ο Δον Κιχώτης και ένας μικρός αριθμός άλλων διαβάζονταν από αυτόν. Εκείνα των κυριών ντε Σταέλ, Ζενλί, Κοττέν, Σούζα κ.λπ. τα ξαναδιάβαζε μερικές φορές, αλλά τα μυθιστορήματα που δεν μπορούσε να αντέξει ήταν αυτά του Πιγώ Λεμπρύν. Δεν μπορούσε να υποφέρει αυτόν τον συγγραφέα, παρόλο που είχε σχεδόν όλα του τα έργα· ποτέ δεν σκεφτόταν να ζητήσει έναν τόμο τους, και θα είχε αρνηθεί έναν αν του προσφερόταν. Είχε σχεδόν πάντα μπροστά στα μάτια του όλα τα έργα σχετικά με την τέχνη του πολέμου και τις εκστρατείες των μεγάλων στρατηγών. Ένας συγγραφέας, ο Πολύβιος, που τον επιθυμούσε εδώ και πολύ καιρό, τον ακολούθησε μόνο κατά τις τελευταίες του ημέρες, όταν είχε σχεδόν εγκαταλείψει τη δουλειά. Μόνο τυχαία έπαιρνε στα χέρια του ένα επιστημονικό έργο· τέτοια βιβλία ήταν μόνο περιστασιακά.
«Ο Αυτοκράτορας είχε μια εξαιρετική φαντασία και μια αξιοσημείωτη μνήμη. Η κινητικότητα της γλώσσας του ήταν, ας πούμε, ανεπαρκής για να μεταφέρει όλα όσα του έδινε το μυαλό του, και η πένα του ήταν ακόμα περισσότερο. Μπορούσε να υπαγορεύει για αρκετές ώρες μαζί χωρίς να σταματά. Η μνήμη του τού έδινε όλα όσα χρειαζόταν. Το συνέκρινε με ένα έπιπλο που αποτελούνταν από πολλά συρτάρια. Έβγαζε αυτό που χρειαζόταν για να πάρει από τα υλικά που ανήκαν στο θέμα του. Η ταξινόμηση των πάντων γινόταν αυτόματα, και τότε δεν του έμενε τίποτα άλλο παρά να πει τις λέξεις. Συχνά έλεγε ότι ήταν ίσος με το να σκοτώνει έξι γραμματείς. Όσοι έγραφαν από την υπαγόρευσή του, αν και έγραφαν με τον πιο συντομευμένο τρόπο, ήταν πάντα μία ή δύο, ή ακόμα και τρεις, προτάσεις πίσω. Μόνο οι στενογράφοι μπορούσαν να τον παρακολουθήσουν.»
Athenaeum Book Club
@athenaeumbc
https://x.com/athenaeumbc/status/2062833592477036948?s=20
